ઊંધિયું

વિકિપીડિયાથી
આના પર જાવ: ભ્રમણ, શોધો

ઊંધિયુંએ એક મિશ્ર શાકની વાનગી છે, કે જે ગુજરાત રાજ્યમાં બનાવવામાં આવતી ક્ષેત્રીય વાનગી છે. આ વાનગીનું નામ ગુજરાતી શબ્દ ઊંધુ પરથી પડ્યું છે. પારંપારિક રીતે ઊંધિયું (જેને માટલાનું ઊંધિયું અથવા માટીયાનું ઊંધિયું કહેવાય છે) માટીના વાસણને જમીનમાં ઊંધુ દાટીને ઉપરથી દેવતા સળગાવીને બનાવવામાં આવતું. આજે પણ દક્ષિણ ગુજરાત વિસ્તારમાં માટલાનું ઊંધિયું ખુબ જ લોકપ્રિય છે.

આ એક શિયાળુ વાનગી છે, જેમાં દક્ષીણ ગુજરાત ઉગાડવામાં આવતાં શાકભાજીઓ વપરાય છે. અન્ય શાક સાથે તેમાં (કતારગામની)સુરતી પાપડી, કાચું કેળું, મૂઠિયાંભૂરું કોળું વપરાય છે. આ શાકને એક મસાલેદાર રસામાં પકવાય છે જેમાં ક્યારેક કોપરું પણ વપરાય છે.

સુરતી ઊંધુયું એક ઊંધિયાનો પ્રકાર છે. જેને લગ્ન આદિ પ્રસંગે પૂરી સાથે પીરસાય છે.આ પણ એક મિશ્ર શાક છે જં લીલી તુવેર, ખમણેલું કોપરું, આદિ નખાય છે. આને અધકચરા વાટેલાં શિંગદાણા, છીણેલ કોપરું અને કોથમીરથી સજાવાય છે. આને રોટલી કે ભાત સાથે ખવાય છે.

સામગ્રી[ફેરફાર કરો]

(આંદાજિત પ્રમાણ સાથે) સુરતી પાપડી (કતારગામની) = ૧ કિ.ગ્રા.
રવૈયા રિંગણાં = ૧/૪ કિ. ગ્રા.
કાચાં કેળાં = ૨-૩
બટાકા = ૧/૨ કિ.ગ્રા.
રતાળું = ૧/૨ કિ.ગ્રા.
અને અન્ય લીલાં શાક જે મળે તે.

સંભાર માટે:
નારિયળનું ખમણ = ૧ વાડકો
કોથમીર = મોટી ઝૂડી
વાટેલા આદુ મરચાં = સ્વાદ અનુસાર
લીલું લસણ = સ્વાદ અનુસાર
અજમો = ૧ ચમચી
હળદર ધાણાજીરું મીઠું હિંગ ખાંડ સ્વાદ પ્રમાણે.

રીત[ફેરફાર કરો]

(૧)શાકમાં ઉપરથી ઊભો અને નીચેથી આડો એમ છીરા પાડવા..
(૨)તેમાં સંભાર ભરવો .
(૩)પેણેમાં અડધો વાડકો તેલ મૂકવું તેમાં રાઈ હિંગનો વઘાર કરવો..
(૪)સૌપ્રથમ પાપડી ઉમેરી દેવી તેના પ્રમાણમાં મીઠું નાખી દો. અન્ય સૂકા મસાલા અને અજમો નાખો..
(૫)અન્ય ભરીને તૈયાર કરી રાખેલા શાક પેણીમાં મૂકતા જાવ..
(૬)હલાવો અને બાકી વધેલો સંભાર ઉમેરીને છડવા દો..
(૭)શાકને ઉછાળા મારીને હલાવો..
(૮)ચડવા દો. રંધાઈ જાય ત્યારે પીરસો..