ઊટકામંડ
| Ooty | |
 |
|
|
|
| રાજ્ય - જિલ્લો |
Tamil Nadu - The Nilgiris |
| અક્ષાંશ-રેખાંશ | |
| વિસ્તાર - ઉંચાઇ |
- 2286 m |
| સમય ક્ષેત્ર | IST (UTC+5:30) |
| વસ્તી(2001) - ગીચતા |
93921 - |
| કોડ - ટપાલ - ટેલીફોન - વાહન |
- 643 00x - +0423 - TN 43 |
ઊટી(
)( உதகமண்டலம் ), ઊટકામંડ( ) નું ટૂંકું નામ (સત્તાવાર રીતે, ઉદગમંડલમ (உதகமண்டலம்)) કેટલીક વાર ટૂંકમાં ઉધગૈ (તમિલ: உதகை) તરીકે ઓળખાય છે, ભારતના તમિલનાડુ રાજ્યના નીલગિરિ જિલ્લાનું શહેર, નગરપાલિકા અને વડુંમથક છે. ઊટકામંડએ નીલગિરિ હિલ્સ પર આવેલું એક લોકપ્રિય હવા ખાવાનું સ્થળ છે. ઉદગમંડલમ શહેરનું સત્તાવાર તમિલ નામ છે. ઊટી સમુદ્રની સપાટીથી આશરે 7,500 ફૂટ (2,286 મીટર)ની ઊંચાઇએ આવેલું છે.
અનુક્રમણિકા |
[ફેરફાર કરો] વ્યુત્પત્તિ
ઉદગમંડલમનો ઉદભવ ક્યાંથી થયો તે અસ્પષ્ટ છે. પ્રારંભના દિવસોમાં તે ઓટ્ટાઇકલમંડુ તરીકે ઓળખાતું હતું: “મંડ” એ ટોડા ગામ માટે તમિલ શબ્દ છે, અને પ્રથમ ભાગ કદાચ નીલગિરિ ઉચ્ચ પ્રદેશના મધ્ય વિસ્તારના નામનું અપભ્રંશ થયેલું સ્વરૂપ છે.[૧] અન્ય સંભવિત ઉદભવ (“ઊટકા”) છે જે સ્થાનિક ભાષામાં “ઊથા-કલ”માંથી ઉતરી આવ્યો છે જેનો સીધો અર્થ “એક પથ્થર” થાય છે. તે કદાચ એક પવિત્ર પથ્થરનો ઉલ્લેખ દર્શાવે છે જેની સ્થાનિક ટોડા લોકો પૂજા કરે છે. બ્રિટિશ શાસન વખતે કદાચ આ નામ ઉદગમંડલમથી બદલાઇને ઊટકામંડ થયું હતું, જે પછી ટૂંકમાં ઊટી બન્યું હતું.
[ફેરફાર કરો] ઇતિહાસ
ઊટી નીલગિરિ હિલ્સમાં ઊંડે આવેલું છે તે બ્લ્યુ માઉન્ટેન તરીકે પણ ઓળખાય છે. આ નામ આ જગ્યાને આવરી લેતા યુકેલિપ્ટસના વૃક્ષોના કારણે અહીં છવાઇ જતા વાદળી રંગના ધુમ્મસના કારણે મળ્યું છે કે દર બાર વર્ષે ખીલતા કુરુંજી ફુલ, જે ઢોળાવને વાદળી રંગ આપે છે તેના કારણે આવ્યું છે તે જાણી શકાયું નથી. દેશના અન્ય ક્ષેત્રથી વિપરીત, ઊટી કોઇ રજવાડા કે સામ્રાજ્યનો હિસ્સો હતો તેવું દર્શાવતા કોઇ ઐતિહાસિક પુરાવા મળ્યા નથી. ટીપુ સુલતાન છુપાવાની ગુફા જેવું માળખું બનાવીને તેની સરહદ વધારવામાં પ્રથમ હતો.
અસલમાં તે આદિવાસીઓની જમીન હતી જેને ટોડા અને અન્ય જાતિઓએ કબજે કરી હતી, જેઓ કુશળતા અને વ્યાપારના કારણે સહઅસ્તિત્વ ધરાવતા હતા. બડાગાને ખેતી માટે ઓળખવામાં આવે છે જ્યારે ટોડા ભેંસો ઉછેરવા માટે જાણીતા છે. ફ્રેડેરિક પ્રાઇસે તેમના પુસ્તક ‘ઉટકામંડ, એ હિસ્ટ્રી’માં જણાવ્યું છે કે હાલમાં જે વિસ્તાર ‘જૂના ઊટી’ તરીકે ઓળખાય છે તેના પર અસલમાં ટોડાનો કબજો હતો. ટોડાએ ત્યાર બાદ શહેરનો તે હિસ્સો મિ. જ્હોન સુલિવાનને સોંપ્યો હતો જેઓ ત્યારે કોઇમ્બતુરના ગવર્નર હતા. ત્યાર બાદ તેમણે શહેર વિકસાવ્યું હતું અને ચા, ચિંચોના, અને સાગના ઝાડના વાવેતરને પ્રોત્સાહન આપ્યું હતું. ઘણા વસાહતીઓની જેમ સુલિવાન આદિવાસીઓના સહકારથી ઘણા પ્રભાવિત થયા હતા અને આ સંતુલન જાળવવાની માંગ કરી હતી. ત્યાર બાદ તેમણે આદિવાસીઓને જમીનના અધિકારો અને માન્યતા અપાવવા સઘન પ્રયાસો કર્યા હતા અને બ્રિટિશ સરકારે આ બદલ તેમને આર્થિક અને સામાજિક રીતે સજા કરી હતી.
આ પહાડીઓનો બ્રિટિશ રાજ વખતે ઝડપથી વિકાસ થયો હતો કારણકે આ પહાડીઓની લગભગ સંપૂર્ણ માલિકી ખાનગી બ્રિટીશ નાગરિકોની હતી. ભારતના બાકીના વિસ્તારથી વિપરીત બ્રિટશરો ઊટી શહેરમાં સ્થિર થવા માટે આવ્યા હતા અને પેઢીઓ સુધી રહ્યા હતા. ઊટી મદ્રાસ પ્રેસિડન્સી અને અન્ય નાના રજવાડાઓ માટે ઉનાળુ રાજધાની હતું અને સંસ્થાનવાદના દિવસો વખતે બ્રિટિશરો દ્વારા ઘણી મુલાકાત લેવામાં આવતી હતી અને આજે પણ તે ઉનાળા અને સપ્તાહાંત ગાળવા માટે લોકપ્રિય સ્થળ છે. સૈનિકોને તરોતાજા થવા માટે પણ અહીં અને વેલિંગ્ટન (તે દિવસોમાં મદ્રાસ રેજિમેન્ટનું થાણુ) મોકલવામાં આવતા હતા.
ત્યાં ગોળાકાર પર્વતીય રસ્તા દ્વારા અથવા જટીલ રેક રેલવે સિસ્ટમ દ્વારા પહોંચવામાં આવે છે જે 1908માં જુસ્સાવાળા અને સાહસિક બ્રિટિશ નાગરિકો દ્વારા બાંધવામાં આવી હતી જેની સાહસ મૂડી મદ્રાસ સરકાર પાસેથી મેળવવામાં આવી હતી. મોટા ભાગનું ઊટી સમુદ્રના સ્તરથી 2,286 મીટરની ઊંચાઇએ આવેલું છે.[૨] તેની અદભૂત સુંદરતા અને આકર્ષક હરિયાળી ઊંડી ખીણોના કારણે બ્રિટિશરોએ તેને “હિલ સ્ટેશનોની રાણી” નામ આપ્યું હતું.
[ફેરફાર કરો] આબોહવા
| ઊટકામંડની આબોહવા | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| મહિનો | જાન્યુ | ફેબ્રુ | માર્ચ | એપ્રિલ | મે | જૂન | જુલાઇ | ઓગ | સપ્ટે | ઑક્ટ | નવે | ડિસે | વર્ષ |
| Record high °C (°F) | 24 (75) |
24 (75) |
24 (75) |
25 (77) |
24 (75) |
22 (72) |
20 (68) |
20 (68) |
21 (70) |
21 (70) |
22 (72) |
23 (73) |
25 (77) |
| Average high °C (°F) | 20 (68) |
21 (70) |
22 (72) |
22 (72) |
21 (70) |
18 (64) |
16 (61) |
17 (63) |
18 (64) |
19 (66) |
19 (66) |
20 (68) |
19 (66) |
| Average low °C (°F) | 5 (41) |
6 (43) |
8 (46) |
10 (50) |
11 (52) |
10 (50) |
10 (50) |
10 (50) |
10 (50) |
10 (50) |
8 (46) |
6 (43) |
9 (48) |
| Record low °C (°F) | −2 (28) |
2 (36) |
5 (41) |
8 (46) |
9 (48) |
8 (46) |
9 (48) |
8 (46) |
7 (45) |
6 (43) |
3 (37) |
2 (36) |
−2 (28) |
| Precipitation mm (inches) | 20 (0.79) |
10 (0.39) |
26 (1.02) |
75 (2.95) |
147 (5.79) |
137 (5.39) |
181 (7.13) |
124 (4.88) |
135 (5.31) |
189 (7.44) |
140 (5.51) |
53 (2.09) |
1237 (48.7) |
(સંદર્ભ આપો) |
|||||||||||||
[ફેરફાર કરો] વસ્તી વિષયક માહિતી
2001ની ભારતની વસતી ગણતરી પ્રમાણે[૩] ઉદગમંડલમની વસતી લગભગ 93,921 વ્યક્તિની હતી. કુલ વસતીમાં પુરુષોનું પ્રમાણ 50 ટકા અને મહિલાઓનું પ્રમાણ 50 ટકા હતું. ઉદગમંડલમમાં સરેરાશ સાક્ષરતા દર 80 ટકા છે જે રાષ્ટ્રીય સરેરાશ 59.5 ટકા કરતા વધુ છે. પુરુષ સાક્ષરતા દર 84 ટકા અને મહિલાઓમાં સાક્ષરતા દર 75 ટકા છે. ઉદગમંડલમમાં 9 ટકા વસતીની ઉમર 6 વર્ષ કરતા ઓછી છે. ઉદગમંડલમની મુખ્ય ભાષા તમિલ છે. નીલગિરિની મૂળભૂત ભાષા જેમ કે બગાડા અને પાનિયા પણ સંબંધિત જાતિના લોકો દ્વારા બોલવામાં આવે છે. પડોશના રાજ્યો પ્રત્યે નિકટતા અને લોકપ્રિય પર્યટન સ્થળ હોવાના કારણે અંગ્રેજી, હિંદી, કન્નડ અને મલયાલમ ભાષા પણ અમુક અંશે હોલાય અને સમજાય છે.
[ફેરફાર કરો] સરકાર અને રાજકારણ
ઊટી નીલગિરિ જિલ્લાનું વડુંમથક છે. ઊટકામંડ વિધાનસભા મતક્ષેત્ર નીલગિરિનો (લોકસભા મતક્ષેત્ર) ભાગ છે.[૪]
[ફેરફાર કરો] અર્થતંત્ર
મોટા ભાગનું સ્થાનિક અર્થતંત્ર હવે પર્યટન આધારિત છે તેવી માન્યતાથી વિપરીત, ઊટી હજુ પણ આસપાસના વિસ્તારો માટે પૂરવઠાનું કેન્દ્ર અને બજાર શહેર છે જે મોટા ભાગે કૃષિ પર ખાસ કરીને સ્થાનિક સ્તરે ઉગાવાતા “અંગ્રેજી શાકભાજી” અને “અંગ્રેજી ફળો” આધારિત છે. તેમાં મુખ્યત્વે બટાટા, ગાજર, કોબિજ અને ફુલાવર તથા ફળોમાં પીચ, પ્લમ, પીયર્સ અને સ્ટ્રોબેરીનો સમાવેશ થાય છે. ઊટી મ્યુનિસિપલ માર્કેટ ખાતે આ ચીજોની દૈનિક જથ્થાબંધ હરાજી થાય છે, જે ભારતના સૌથી મોટા છુટક બજારો પૈકી એક છે. ડેરી ઉદ્યોગ આ વિસ્તારમાં લાંબા સમયથી હાજર છે અને ઊટી ખાતે એક સહકારી ડેરી છે જ્યાં ચીજ અને સ્કીમ્ડ મિલ્ક પાઉડરનું ઉત્પાદન થાય છે. સ્થાનિક કૃષિ ઉદ્યોગના કારણે કેટલીક સંશોધન સંસ્થાઓ પણ ઊટીમાં આવેલી છે. તેમાં જમીન સંવર્ધન કેન્દ્ર, ઢોરઢાંખરનું ફાર્મ અને એક બટાટા સંશોધન ફાર્મનો સમાવેશ થાય છે. સ્થાનિક પાકની શ્રેણીમાં વૈવિધ્ય લાવવાના પ્રયાસ થઈ રહ્યા છે જેમાં સ્થાનિક વિસ્તારમાં ફ્લોરીકલ્ચર તથા સેરિકલ્ચર તથા મશરૂમની ખેતી લાવવાનો સમાવેશ થાય છે.
ફિલ્મ ઉત્પાદક હિંદુસ્તાન ફોટો ફિલ્મ્સ પણ ઊટીનો અગ્રણી ઉદ્યોગ છે. તે શહેરના પરાંવિસ્તારમાં ઇન્દુ નગર ખાતે આવેલો છે. માનવ હડકવાની રસી વિકસાવતી હ્યુમન બાયોલોજિકલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઊટીમાં પુડુમંડ પાસે આવેલું છે. અન્ય ઉત્પાદક ઉદ્યોગો ઊટીની આસપાસના વિસ્તારમાં આવેલા છે. તેમાં સૌથી નોંધપાત્ર કેટ્ટી (સોંય ઉત્પાદક), અરુવાનકાડુ (કોર્ડાઇટ ઉત્પાદક) અને કૂનૂર (હડકવાની રસી ઉત્પાદ) છે. આ વિસ્તારમાં ગૃહ ઉદ્યોગમાં ચોકલેટ, અથાણા ઉત્પાદન અને સુથારીકામનો સમાવેશ થાય છે. અહીં ઘરે બનાવવામાં આવતી ચોકલેટ પર્યટકો અને સ્થાનિક લોકોમાં લોકપ્રિય છે.
સ્થાનિક વિસ્તાર ચાના વાવેતર માટે જાણીતો છે, પરંતુ આ પાક હવે ઊટીમાં ઉગાવાતો નથી કે તેના પર પ્રોસેસિંગ થતું નથી. સહેજ ઓછી ઊંચાઇ પર ચા ઓછા ખર્ચે ઉગાવી શકાય છે તેથી ચાના વાવેતર અને પ્રોસેસિંગ માટે કૂનૂર અને કોટાગિરિ સ્થાનિક કેન્દ્રો છે. છેલ્લા 30 વર્ષમાં પર્યટકોની સંખ્યામાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે, ખાસ કરીને ભારતમાંથી પર્યટકો વધ્યા છે. આ માંગને પહોંચી વળવા માટે બાંધકામ ઉદ્યોગ વિકસતા વધુ પડતું ડેવલપમેન્ટ થયું છે અને ખીણની નૈસર્ગિક સુંદરતા જોવા માટે પહાડની બાજુમાં રહેવું પડે છે અથવા શહેરથી થોડે દૂર રહેવું પડે છે.
[ફેરફાર કરો] પરિવહન માળખું
[ફેરફાર કરો] માર્ગ
ઊટી સારા રસ્તા મારફત સારી રીતે જોડાયેલ છે. તે ચેન્નાઇથી 535 કિમી (વાયા સાલેમ), કોઇમ્બતૂરથી 86 કિમી, કૂનૂરથી 18 કિમી, મૈસુરથી 155 કિમી (વાયા ગુડાલુર), કાલિકટથી 187 કિમી, બેંગલોરથી 290 કિમી, કોચીથી 281 કિમી (વાયા કોઇમ્બતુર અને પલક્કડ), કોડાઇકેનાલથી 236 કિમી (વાયા કોઇમ્બતુર અને પલાણી) છે. ઊટી નેશનલ હાઇવે 67 પર આવેલું છે. તે તમિલનાડુ, કેરળ, કર્ણાટકના પર્યટકોને રસ્તા દ્વારા પાંચ સ્વીકૃત નીલગિરિ ઘાટ માર્ગ દ્વારા જોડે છે. આ ઉપરાંત મેટ્ટુપલયમ (કોઇમ્બતુર જિલ્લો)થી ઊટી સુધી વાયા કોટાગિરિ માર્ગ છે. આ રસ્તો કૂનૂરમાંથી પસાર થતો નથી.
ઊટી જિલ્લાની રાજધાની હોવાથી નજીકના કૂનૂર, કોટાગિરિ અને ગુડાલુર જિલ્લાના શહેરો સાથે બસથી જોડાયેલ છે. જિલ્લાના મોટા ભાગના ગામડામાં આ ત્રણ પૈકી એક શહેર મારફત બસ જોડાણ છે. નજીકમાં મેટ્ટુપલયમ અને કોઇમ્બતુર રેલવે સ્ટેશન સાથે નોંધપાત્ર બસ જોડાણ છે. આ શહેર તમિલનાડુના વિવિધ શહેરો અને નગરો જેમ કે તિરુપુર, ઇરોડ, સાલેમ, સત્યમંગલમ, કરુર, ડીંડીગુલ, ચેન્નાઇ, તિરુચુરપલ્લી, મદુરાઇ, તાંજૌર અને કન્યાકુમારી સાથે સીધી બસ સેવા પણ ધરાવે છે. નજીકના મૈસુર અને કોઝિકોડ શહેર સાથે કેટલીક બસ સેવા છે (બે સરહદી રાજ્યોમાં). ઊટીથી કર્ણાટક અને કેરળના ઘણા ભાગો માટે સીધી બસ મેળવી શકાય છે જેમાં કેરળમાં પાલઘાટ, નીલાંબુર અને સુલ્થાન બથેરી તથા કર્ણાટકમાં ગુંડલુપેટનો સમાવેશ થાય છે. આ રાજ્યોની રાજધાનીઓ અનુક્રમે બેંગ્લોર અને થિરૂવનંતપુરમ) તથા પુડુચેરી (પોંડિચેરી) પણ સીધી બસ લિંકથી જોડાયેલ છે.
[ફેરફાર કરો] રેલ
ઊટી રાત્રી જોડાણ કરતી ટ્રેન સેવાથી જોડાયેલ છે. મેટ્ટુપલયમ “ધ નીલગિરિ પેસેન્જર” એનએમઆર (NMR) મીટર ગેજ સર્વિસ અને નીલગિરિ એક્સપ્રેસ બ્રોડ ગેજ સર્વિસની વચ્ચે જોડાણ આપે છે. નીલગિરિ માઉન્ટન રેલવે (એનએમઆર) ભારતમાં સૌથી જૂના પર્વતીય રેલવે પૈકી એક છે. એનએમઆર (NMR)ને યુનેસ્કો (UNESCO) દ્વારા જુલાઇ 2005માં વર્લ્ડ હેરિટેજ સાઇટ જાહેર કરવામાં આવ્યું હતું. તે ઊટકામંડને નીલગિરિ પર્વતમાળાની તળેટીમાં મેટ્ટુપલયમ શહેર સાથે જોડે છે. તે ભારતમાં એકમાત્ર રેક રેલવે છે જે એબીટી (Abt) સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરે છે.
[ફેરફાર કરો] હવાઇ
ઊટીમાં કોઇ નાગરિક હવાઇમથક નથી અને તે હવાઇ માર્ગે જોડાયેલ નથી. સૌથી નજીકનું એરપોર્ટ કોઇમ્બતુર ખાતે છે જે દેશના મુખ્ય શહેરો મુંબઈ, અમદાવાદ, બેંગલોર, કાલિકટ, ચેન્નાઇ, કોલકાતા, કોચિન, હૈદરાબાદ, જમ્મુ, પૂણે , નવી દિલ્હી, કુઆલા લુમ્પુર, શારજાહ, અબુ ધાબી, કોલંબો, દુબઈ, કુવૈત, મસ્કત, દોહા અને મસ્કત સાથે સ્થાનિક અને આંતરરાષ્ટ્રીય ફલાઇટ્સ દ્વારા જોડાયેલ છે.
સૌથી નજીકના એરપોર્ટ પરથી ઊટી વચ્ચે કોઇમ્બતુરમાં છે તેવા ફિક્સ્ડ પાંખના વિમાનો માટે હેલિકોપ્ટર શટલ સર્વિસ શરૂ કરવા માટે પગલાં લેવાઇ રહ્યા છે. તેમાં શરૂઆતમાં બેલ 407 વિમાનનો ઉપયોગ કરવામાં આવશે જેનું માર્કેટિંગ અને સંચાલન જે. બી. એવિયેશન દ્વારા કરવામાં આવે છે જેના માટે એર સર્વિસ પ્રોવાઇડર પવન હંસ પાસેથી વિમાનો ભાડા પટ્ટે લેવામાં આવશે.[૫]
[ફેરફાર કરો] શિક્ષણ
બ્રિટિશ શાસનના સમયથી ઊટીમાં બોર્ડિંગ શાળાઓ મુખ્ય વિશેષતા રહી છે. તે સ્થાનિક અર્થતંત્રને નોંધપાત્ર યોગદાન આપે છે. શિક્ષણની સુવિધાઓ અને ધોરણો ભારતમાં સર્વોચ્ચ પૈકી એક ગણવામાં આવે છે[૬] તેથી ભારત અને પડોશના કેટલાક દેશોના ભદ્ર વર્ગમાં આ શાળાઓ લોકપ્રિય છે. તેમાંની કેટલીક શાળાઓ હવે ડે સ્કૂલ તરીકે કામ કરે છે.
ઊટીમાં સક્રિય બોર્ડિંગ શાળાઓમાં નીચે મુજબ છેઃ[૭]
- લેઇડલો મેમોરિયલ સ્કૂલ, કેટ્ટી
- સેન્ટ. જ્યુડ્સ પબ્લિક સ્કુલ, કોટાગિરિ
- સેન્ટ. જોસેફ્સ હાયર સેકન્ડરી સ્કુલ, કૂનૂર
- ધ લોરેન્સ સ્કુલ, લવડેલ
- ધ હેબ્રોન સ્કુલ
- વુડસાઇડ સ્કુલ, ઊટી/વુડસાઇડ સ્કુલ
- ગુડ શેફર્ડ ઇન્ટરનેશનલ સ્કુલ, ઊટી
[ફેરફાર કરો] ઊટીમાં પર્યટન અને ઐતિહાસિક સીમાચિહ્નનો
પશ્ચિમી ઘાટના નીલા પહાડોમાં સ્થિત ઊટી દર વર્ષે મોટી સંખ્યામાં પર્યટકોને આકર્ષે છે. ઊંચા પહાડો, મોટા તળાવો, ગાઢ જંગલો, હરિયાળા મેદાનો, દૂર દૂર સુધી ફેલાયેલા ચાના બગીચા અને યુકેલિપ્ટ્સના વૃક્ષો ઊટીમાં પર્યટકોનું સ્વાગત કરે છે. આ હવા ખાવાનું સ્થળ એક સુંદર પિકનીક સ્પોટ સમાન છે. બ્રિટિશ શાસન વખતે બ્રિટિશરો માટે તે ઉનાળામાં અને સપ્તાહાંતમાં લોકપ્રિય રજાઓ ગાળવાનું સ્થળ હતું, ત્યાર બાદ તે ઉનાળામાં વહીવટી શહેર બન્યું હતું. તે સમુદ્રની સપાટીથી 2,286 મીટરની ઊંચાઇએ આવેલું છે. તાજેતરના વર્ષોમાં પહાડી શહેરમાં ઝડપી વ્યાપારીકરણની અસર જોવા મળી છે અને કેટલાક જીવવિજ્ઞાન અને માળખાકીય મુદ્દા પેદા થયા છે. ઊટી પર્યટકો માટે આકર્ષણનું મુખ્ય કેન્દ્ર છે, જેઓ આસપાસના વિસ્તારોની ઓટો ટૂર પર જાય છે.
ઊટીમાં કેટલાક મહત્વના પર્યટન /ઐતિહાસિક સ્થળઓ નીચે પ્રમાણે છે.
[ફેરફાર કરો] ગવર્નમેન્ટ રોઝ ગાર્ડન
ગવર્નમેન્ટ રોઝ ગાર્ડન (અગાઉ સેન્ટેનરી રોઝ પાર્ક તરીકે ઓળખાતું) ઊટી શહેરમાં ઇલ્ક હિલના ઢોળાવ પર વિજયનગરમમાં આવેલું છે. આજે આ બગીચામાં દેશમાં ગુલાબોનો સૌથી મોટો સંગ્રહ છે જેમ કે હાઇબ્રિડ ટી રોઝ, નાના ગુલાબ, ફ્લોરિબન્ડા, રેમ્બલર્સ, અસામાન્ય રંગના ગુલાબો જેમ કે કાળા અને લીલા ગુલાબ સહિત આ પાર્કમાં ગુલાબની 17,000થી વધુ જાતો વાવવામાં આવી છે. આ પાર્કમાં વાવવામાં આવેલા ગુલાબની જાતો વિવિધ સ્રોતમાંથી મેળવવામાં આવી છે. “નિલા મેડમ” એવી જગ્યાએ આવેલું છે જ્યાંથી દર્શકો સમગ્ર રોઝ ગાર્ડન જોઇ શકે છે.
[ફેરફાર કરો] ઊટી બોટનિકલ ગાર્ડન્સ
૨૨ એકાદs (૮૯,૦૦૦ m2)ઢાંચો:Convert/test/A ઊટી બોટનિકલ ગાર્ડન્સની રચના 1847માં કરવામાં આવી હતી અને તમિલનાડુ સરકાર દ્વારા તેનું સંચાલન કરવામાં આવે છે. બોટનિકલ ગાર્ડન્સનો અસલ હેતુ શુદ્ધ અર્થમાં શૈક્ષણિક હતોઃ નીલગિરિ અને આસપાસની વનસ્પતિઓનો અભ્યાસ કરવો. હવે તે પાર્ક તરીકે જનતા માટે ખુલ્લો છે. બોટનિકલ ગાર્ડન હરિયાળું, લીલુંછમ અને બહુ સારી રીતે સારસંભાળ ધરાવે છે. દર વર્ષે મે મહિનામાં એક ફુલ પ્રદર્શન અને દુર્લભ છોડના પ્રકારોનું પ્રદર્શન યોજાય છે. બગીચામાં 20 મિલિયન વર્ષ જુનું એક ફોસિલાઇઝ્ડ વૃક્ષ છે. અહીં વનસ્પતિના વિવિધ પ્રકારો જોઇ શકાય છે જેમાં દુર્લભ વૃક્ષો (કોર્ક ટ્રી, પેપર બાર્ક ટ્રી અને મંકી પઝલ ટ્રી વગેરે), ફુલના છોડ અને રોપા, ફર્ન, ઓર્કિડ વગેરે સામેલ છે. અન્ય એક આકર્ષણ તળાવ કિનારે ઇટાલિયન પદ્ધતિનો બગીચો છે. પક્ષીદર્શન માટે આ સ્થળ આદર્શ છે.
[ફેરફાર કરો] ઊટી તળાવ
ઊટી તળાવ જ્હોન સુલિવાન દ્વારા બાંધવામાં આવેલું એક કૃત્રિમ તળાવ છે. હાલમાં તે 4 કિમી2નું કદ ધરાવે છે, પરંતુ પહેલા તે ઘણું મોટું હતું. તે 2.5 કિમી લાંબું છે અને તેમાં હાલના બસ સ્ટેન્ડ તથા રેસ કોર્સનો સમાવેશ થાય છે તથા મોટા ભાગની હાલની બજાર તેમાં આવી જાય છે. બોટિંગ આ તળાવનું મુખ્ય આકર્ષણ છે. બોટ સવારીના કારણે પ્રવાસીઓ પર્યાવરણની સુંદરતાને આરામથી માણી શકે છે. તળાવની આસપાસ યુકેલિપ્ટસના વૃક્ષો છવાયેલા છે જેનાથી આ વિસ્તારની સુંદરતામાં વધારો થાય છે. તળાવની બાજુમાં એક મિની ગાર્ડન છે જ્યાં બાળકો માટે મનોરંજન પાર્ક છે.
[ફેરફાર કરો] સ્ટોન હાઉસ
સ્ટોન હાઉસ એ ઊટીમાં (અને જૂના ઊટી તરીકે ઓળખાતા વિસ્તારમાં) વ્યવસ્થિત રીતે બાંધવામાં આવેલું પ્રથમ મકાન હતું, જેને જ્હોન સુલિવાને બાંધ્યું હતું. તે સરકારી આર્ટ્સ કોલેજના પરિસરમાં આવેલું છે. તેમાં હાલમાં સરકારી કચેરીઓ આવેલી છે.
[ફેરફાર કરો] ટોડા ઝૂંપડીઓ
બોટાનિકલ ગાર્ડનના ઢોળાવો પર કેટલીક ટોડા ઝૂંપડીઓ આવેલી છે જ્યાં ટોડાઓ હજુ વસવાટ કરે છે. આ વિસ્તારમાં અન્ય ટોડા વસાહતો પણ છે જેમાં ઊટી શહેર પાસે કંડાલ મંડ મુખ્ય છે.
[ફેરફાર કરો] ઊટી માઉન્ટેન રેલવે
નીલગિરિ માઉન્ટેન રેલવેનું મુખ્ય મથક. આ સ્ટેશન વર્લ્ડ હેરિટેજ સાઇટનો હિસ્સો છે. ઊટી રેલવે સ્ટેશન બ્રિટિશ રાજમાં બાંધવામાં આવેલા રેલવેની વિશિષ્ટ ઝાંખી આપે છે. નીલગિરિ માઉન્ટેન રેલવે ભારતમાં સૌથી જૂની પર્વતીય રેલવે પૈકી એક છે. 1845માં વિચારણા હેઠળ રહેલી આ લાઇન 1908માં અંતે બ્રિટીશ દ્વારા ખોલવામાં આવી હતી અને શરૂઆતમાં તેનું સંચાલન મદ્રાસ રેલવે કંપની કરતી હતી. આ રેલવે વિશ્વમાં એવી જૂજ રેલવેમાં સામેલ છે જે વરાળથી ચાલતા એન્જિનો પર આધારિત છે.
[ફેરફાર કરો] સેન્ટ સ્ટીફન્સ ચર્ચ
સેન્ટ સ્ટીફન્સ ચર્ચ આ શહેરમાં સૌથી જૂના ચર્ચ પૈકી એક છે અને સ્થાનિક સીમાચિહ્ન્ છે. તેનું બાંધકામ પ્રારંભિક ફોથિક પ્રકારનું છે જેમાં તે સમયની ઓળખ સમાન સ્ટેઇન્ડ ગ્લાસ લગાવાયા છે. તે સમયના બ્રિટિશ ચર્ચ કરતા તે અલગ પ્રકારનું છે અને તેમાં સરળ બટ્રેસ અને ચૂનાના છલ્લાનો બાહ્ય ભાગ છે. ચર્ચયાર્ડમાં બ્રિટિશ રાજ સમયના હેડસ્ટોન્સ છે અને તે પ્રાર્થના કરવાનું સક્રિય સ્થળ છે. તે જિલ્લા અદાલતની ઇમારત પાસે છે.
[ફેરફાર કરો] વેક્સ વર્લ્ડ, ઊટી
ભારતીય ઇતિહાસ, સંસ્કૃતિ અને વારસાની જાણીતી વ્યક્તિઓના અસલ દેખાતા પૂર્ણ કદના મીણના પૂતળા 142 વર્ષ જૂના બંગલામાં વેક્સ મ્યુઝિયમમાં રાખવામાં આવ્યા છે.
[ફેરફાર કરો] ઊટી ગોલ્ફ લિંક્સ
જંગલ અને ઘાસવાળો વિસ્તાર, મુખ્યત્વે ઊટી ગોલ્ફ કોર્સની જગ્યા છે.
[ફેરફાર કરો] આદિવાસી મ્યુઝિયમ
ટ્રાઇબલ (આદિવાસી) મ્યુઝિયમ ટ્રાઇબલ રિસર્ચ સેન્ટરના કેમ્પસમાં છે જે મુથોરાઇ પલાડા (ઊટીથી 10 કિમી દૂર)માં આવેલું છે. તે તમિલનાડુ તથા અંદમાન અને નિકોબાર ટાપુઓના આદિવાસીઓની દુર્લભ કળાકૃતિઓ અને તસવીરો તથા પ્રાચીન માનવ સંસ્કૃતિ અને વારસાના માનવશાસ્ત્ર અને પુરાતત્વવિજ્ઞાનના નમુનાનું ઘર છે. ટ્રાઇબલ મ્યુઝિયમ ટોડા, કોટા, પાનિયા, કુરુંબા અને કાનિકરનના આવાસ દર્શાવે છે.
[ફેરફાર કરો] ઊટી આસપાસ આવેલા પર્યટન સ્થળો
ઊટી નીલગિરિ જૈવઆવરણ અનામત વિસ્તારમાં આવેલું છે. ઘણા જંગલ વિસ્તારો અને જળાશયોને નાજુક ઇકોસિસ્ટમના રક્ષણ માટે મોટા ભાગના મુલાકાતીઓની પહોંચથી દૂર રાખવામાં આવ્યા છે. બાયોસ્ફીયર રિઝર્વના કેટલાક વિસ્તારોને પર્યટનના વિકાસ માટે તારવવામાં આવ્યા છે અને આ વિસ્તારનું સંવર્ધન કરવાની સાથે સાથે મુલાકાતીઓ માટે તે ખુલ્લા મુકવાના પગલાં લેવાઇ રહ્યા છે. પર્યટનના કારણે ઝડપી વ્યાપારીકરણ થવાથી મોટા ભાગના ઊટીને નુકસાન થયું છે. ઊટી આસપાસ કેટલાક પ્રસિદ્ધ પર્યટન સ્થળો નીચે પ્રમાણે છેઃ
- ડોડાબેટ્ટા પીકઃ તે ઊટીથી 10 કિમી દૂર નીલગિરિમાં સૌથી ઊંચું શિખર (1,623) મીટર છે. તે પશ્ચિમ અને પૂર્વ ઘાટના સમન્વયના સ્થળે છે અને ત્યાંથી નીલગિરિ હિલના સુંદર દૃશ્યો જોવા મળે છે. તે ગાઢ શોલાથી છવાયેલું છે. ટીટીડીસી (TTDC) ટેલિસ્કોપ મારફત લેન્ડસ્કેપનું વિહંગમ દૃશ્ય જોઇ શકાય છે. ટીટીડીસી (TTDC) રેસ્ટોરાં પ્રવાસીઓની જરૂરિયાતો પૂરી કરે છે.
- ચાનું વાવેતરઃચાના બગીચા નીચી ઊંચાઈ પર આવેલા છે અને તેની પ્રાકૃતિક સુંદરતાના કારણે મોટી સંખ્યામાં પ્રવાસીઓને આકર્ષે છે.
- કેટ્ટી વેલીઃ આખા વર્ષ દરમિયાન ખુશનુમા હવામાનના કારણે આ ખીણને દક્ષિણ ભારતના સ્વિટ્ઝર્લેન્ડ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. મુખ્ય ઊટી અને કૂનૂર રોડ પર વેલી વ્યૂ તરીકે દૃશ્ય જોવાનું એક સ્થળ છે. તે સીએસઆઇ (CSI) કોલેજ ઓફ એન્જિનિયરિંગનું પણ ઘર છે જે જિલ્લાની એકમાત્ર એન્જિનિયરિંગ કોલેજ છે.
- પાઇકારા લેક બોટ હાઉસ અને પાઇકારા ધોધઃ તે નજીકના તમામ તળાવોમાં જવામાં સૌથી વધુ સુગમ છે. આ વિસ્તારમાં જવા માટે એક બોટહાઉસ અને એક પિકનિક વિસ્તાર વિકસાવાયો છે. તળાવનો મોટા ભાગનો વિસ્તાર અનામત જંગલમાં આવે છે જ્યાં મુલાકાતીઓ જઇ શકતા નથી.
- પાઇન જંગલઃ ઊટી અને થાલાકુંડા પાસે સ્થિત આ પર્યટન સ્થળ એક સમયે તમિલ ફિલ્મ ગીત “દીના”માં રજૂ થયું હતું. તે નાનકડી, પર્વતની તળેટીમાં આવેલી જગ્યા છે જ્યાં પાઇનના વૃક્ષો વ્યવસ્થિત રીતે ગોઠવાયેલા છે.
- વેનલોક ડાઉન્સઃ આ ઘાસના મેદાનનો વિસ્તાર છે જે નીલગિરિના અસલ બાયોસ્કેપ જેવું છે. તેમાં લહેરાતી હોય તેવી હિલ્સ છે જેને ઘણી વાર બ્રિટિશ આઇલ્સના વિસ્તારો જેમ કે યોર્કશાયર ડેલ્સ સાથે સરખાવાય છે. તે ફિલ્મના શુટિંગ માટે લોકપ્રિય વિસ્તાર છે, ખાસ કરીને બે વિસ્તારો ઊટી બહાર મુખ્ય ઊટીથી પાઇકારા રોડ (મૈસુર રોડ તરીકે પણ ઓળખાય છે) પર છથી નવ માઇલ (14 કિમી)માં છે. આ સ્થળોના નામ “સિક્સ્થ માઇલ” અને “નાઇન્થ માઇલ” છે.
- કામરાજ સાગર તળાવઃઆ તળાવ પાઇકારા તળાવની બાજુમાં આવેલું છે.
- મુદુમલાઇ નેશનલ પાર્કઃઓછી ઊંચાઇએ આવેલું છે અને સરળતાથી પહોંચી શકાય તેમ છે. તે કર્ણાટકમાં બાંદીપુર નેશનલ પાર્કની સરહદે આવેલું છે. તે મોટા પ્રમાણમાં વનસ્પતિ અને પ્રાણીસૃષ્ટિનું ઘર છે.
- મુકુર્થી નેશનલ પાર્કઃએક વિશાળ સંરક્ષિત વિસ્તાર જ્યાં સામાન્ય રીતે મુલાકાતીઓને જવા દેવાતા નથી. તેમાં એક તળાવ અને તે જ નામનું એક શિખર આવેલું છે.
- નીડલ હિલ વ્યૂ પોઇન્ટગુડાલૌર અને પાઇકારામાં આવેલું છે.
- પાર્સોન્સ વેલી રિઝર્વિયરઃઆ શહેરનું મુખ્ય પાણીનું સ્રોત છે અને મુખ્યત્વે અનામત જંગલમાં છે તથા મોટા ભાગે મુલાકાતીઓની પહોંચની બહાર છે.
- એમેરેલ્ડ લેકઃ આ તળાવ આ જ નામના શહેરની બાજુમાં છે. ડેમની બાજુમાં દર્શન સ્થળ આવેલું છે. બાકીનો વિસ્તાર મુખ્યત્વે અનામત જંગલમાં છે અને મુલાકાતીઓની પહોંચની બહાર છે.
- એવલાન્ચ લેકઃ એમેરેલ્ડ લેકની બાજુમાં આવેલું આ કુદરતી સૌંદર્યથી ભરપૂર તળાવ મુખ્યત્વે અનામત જંગલમાં આવેલું છે અને મોટા ભાગે પર્યટકોની પહોંચની બહાર છે.
- પોર્ટહિમંડ લેકઃ તે મુખ્યત્વે અનામત જંગલમાં આવેલું છે અને પર્યટકોની પહોંચની બહાર છે. બ્લોકબસ્ટર તમિલ ફિલ્મ રોજા નું શુટિંગ અહીં થયું હતું.
- અપર ભવાની લેકઃઆ તળાવ મુકુર્થી નેશનલ પાર્કમાં આવેલું છે અને મુલાકાતીઓની પહોંચની બહાર છે.
[ફેરફાર કરો] ઊટીમાં સાહસિક રમતો
ઊટીમાં વિવિધતાભર્યા વિસ્તારોના કારણે હેન્ડ ગ્લાઇડિંગ સહિતની સાહસિક રમતો અને આનંદપ્રમોદની પ્રવૃત્તિ માટે પૂરતી તક રહે છે. નીલગિરિ પર્વતમાળામાં ઊટીથી આશરે 20 કિમીના અંતરે આવેલું કાલાહાટ્ટી હેન્ગ ગ્લાઇડિંગનું વિશ્વ સ્તરનું સ્થળ છે. આ સાહસ આધારિત રમતમાં હેન્ડ ગ્લાઇડર તરીકે ઓળખાતી મોટા કદની પતંગમાં લટકવાનું હોય છે. કાલાહાટ્ટીમાં એક લોન્ચ વિસ્તાર છે જ્યાં જીપથી પહોંચી શકાય છે. માર્ચથી મે સુધી ઊટીમાં હેન્ગ ગ્લાઇડિંગના તાલીમ કોર્સ ચલાવવામાં આવે છે.
[ફેરફાર કરો] ઊટીનો ઓએસએમ (OSM) નકશો
[ફેરફાર કરો] પર્યાવરણનું જતન
આ વિસ્તારમાં પ્રકૃતિના સંતુલનની સ્થિતિ બહુ નાજુક છે જેની જાળવણી માટે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં અહીં ઘણી બધી પ્રવૃત્તિ કરવામાં આવી છે. અહીં પ્લાસ્ટિકની કેરી બેગ પર વર્ષોથી પ્રતિબંધ છે. સામાન્ય ઉપયોગ માટે રહેવાસીઓ તથા દુકાનદારો માત્ર રિસાઇકલ કરેલા કાગળની થેલી અથવા કપડાની થેલી જ વાપરે છે.[૮] જોકે નીલગિરિને પ્લાસ્ટિક મુક્ત વિસ્તાર તરીકે જાળવવા પૂરતી કાર્યવાહી થઈ નથી.[૯]
[ફેરફાર કરો] સંદર્ભો
- ↑ સર ફ્રેડેરિક પ્રાઇશઊટકામંડ, એ હિસ્ટ્રી (મદ્રાસઃ ગવર્નમેન્ટ પ્રેસ) 1908 પાનાં 14-15
- ↑ www.ooty.net
- ↑ "Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)". Census Commission of India. Archived from the original on 2004-06-16. http://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999. Retrieved on 2008-11-01.
- ↑ "List of Parliamentary and Assembly Constituencies" (PDF). Tamil Nadu. Election Commission of India. http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S22/TN_ACPC.pdf. Retrieved on 2008-10-10.
- ↑ {www.hindu.com/2007/08/02/stories/2007080250530200.htm }
- ↑ "Modern Indian Education System". http://nilgiris.nic.in/educational.htm.
- ↑ http://www.ooty.com/schools.htm
- ↑ "Ban on carry bags". The Hindu (Chennai, India). 2005-02-04. http://www.hindu.com/2005/02/04/stories/2005020401370300.htm.
- ↑ "A tourist Spot is orn to Death". http://www.peermade.info/environment/touristdestinationborndeath.
[ફેરફાર કરો] વધુ વાંચન
- વીક્સ, સ્ટીફન (1979) ડેકેઇંગ સ્પ્લેન્ડર્સ, ટુ પેલેસિસ, રિફ્લેક્શન્સ ઇન એન ઇન્ડિયન મિરર . લંડનઃ બીબીસી (BBC) (એક મહેલ ફર્નહિલ પેલેસ છે, બીજો, બેંગ્લોર ખાતે મૈસુરના મહારાજાનો મહેલ છે.)
[ફેરફાર કરો] બાહ્ય લિંક્સ
- ઊટી / ઉધગૈ / ઉદગમંડલમ / ઊટકામંડ સત્તાવાર ઇતિહાસ અને પર્યટનનું પાનું www.nilgiris.tn.gov.in પર (આ સાઇટનું સંચાલન નીલગિરિના જિલ્લા વહીવટીતંત્ર દ્વારા કરવામાં આવે છે)
