ઘર ઉંદર

વિકિપીડિયાથી
આના પર જાવ: ભ્રમણ, શોધો
" | ઘર ઉંદર
પર્યાવરણ સંરક્ષણ સ્થિતિ
" | જૈવિક વર્ગીકરણ
જગત: પ્રાણીસૃષ્ટી
સમુદાય: મેરુદંડી
વર્ગ: સસ્તન
ગૌત્ર: રોડન્ટ
કુળ: મ્યુરીડ
ઉપકુળ: મ્યુરીન
પ્રજાતિ: મસ
ઉપપ્રજાતિ (પેટાપ્રજાતિ): મસ
જાતિ: મસ મસક્યુલસ
" | દ્વિપદ નામ
Mus musculus
લિનેઇયસ, 1758
" | ઉપપ્રજાતી
  • મસ મસક્યુલસ બેકટ્રીએનસ
  • 'મસ મસક્યુલસ કાસ્ટેનિયસ
  • મસ મસક્યુલસ ડૉમેસ્ટીકસ
  • મસ મસક્યુલસ જેન્ટીલ્યુલસ
  • 'મસ મસક્યુલસ મસક્યુલસ
ઘર ઉંદર વિસ્તાર

ઘર ઉંદર એ સસ્તન વર્ગનુ અતી મહત્ત્વનુ પ્રાણી છે.ઘર ઉંદર જંગલીહોવા છતાંમાણસોની વચ્ચે રહે છે. તેને અણીયાળુ નાક, નળાકાર શરીર અને વાળવિહીન પૂંછડી હોય છે. ઘર ઉંદર નો ઉપયોગ પાલતુ ઉંદર તરીકે તથા પ્રયોગશાળા માં સંશોધન માટે થાય છે. તે રોડન્ટ ગોત્રનું નાનુ અને જીવવિજ્ઞાન માં અતિ મહત્ત્વ નું સજીવ છે. [૨][૩] તે સૌથી વધુ વૈજ્ઞાનીક સંશોધન માટે વપરાય છે.[૪]

લક્ષણ[ફેરફાર કરો]

ઘર ઉંદરમાં એક પુખ્ત શરીરની લંબાઈ પૂંછડીના આધારથી નાકની ટોચ સુધી 7.5-10 cm અને 5-10 cm પૂંછડી લાંબી હોય છે. વજન સામાન્ય રીતે 10-25 g (0.4-0.9 ઔંસ(oz)) છે.જંગલી વિસ્તારમાં ઘર ઉંદર આછાથી ઘાંટા કથ્થાઇ રંગના હોય છે.પણ પાલતુ અને પ્રયોગશાળા ના ઉંદરો સફેદ થી શેમ્પેઇનથી કાળા રંગ સુધી ના હોય છે. તેમના કાન તથા નાક પાસે ઓછા વાળ હોય છે. તેમના શરીર પર પણ ટૂંકા વાળ હોય છે. તેમના પાછલા પગ એપોડેમસ(w:Apodemus) કરતાં નાના હોય છે, માત્ર 15-19mm. તેઓ 45 cm માટે ઊભુ કૂદી શકે છે સામાન્ય રીતે, લગભગ 4.5 cm નુ લાંબું ડગલું ભરી ચાલે છે. તેમનો અવાજ ઉચ્ચ ચીંચ હોય છે. ચીંચ એ ઉંદરો ધ્વારા નીકળતો લાક્ષણીક અવાજ છે. ઘર ઉંદર માણસની આસપાસ દરેક જગ્યાએ જોવા મળે છે, જેમકે ઘર, ખેતર, વાડામાં વગેરે.

તાજા જન્મેલા બચ્યાનુ લીંગ ઓળખવુ સરળ છે. તેમના જનનાંગ વિસ્તારમાં રહેલ ઉપસેલો ભાગ જો એક હોય તો તે માદા અને જો બે હોય તો તે નર હોય છે જે પ્રયોગો બાદ નક્કી થયુ છે. માદા ના જન્મનાં દસ દિવસ પછી પાંચ જોડ સ્તનગ્રંથી તથા ડિંટડી જોવા મળે છે. નરમાં ડિંટડી હોતી નથી. શારીરિક પરીપક્વ નરને માદાથી અલગ પડતું અંગ હોય છે. જનનાંગ વિસ્તારમાં નરનેમોટા શુક્રપીંડ હોય છે. આ શુક્રપીંડો તેના શરીર ની સરખામણીમાં બીજા પ્રાણી ઓ કરતાં મોટા હોય છે. આ શુક્રપીંડો શરીરમાં અંદર સંકોચન પામી શકે છે.

ઘર ઉંદરની પૂંછડી જે આમ તો પાતળા વાળના આવરણ ધરાવે છે અને શરીર નું સમતોલન જાળવવા હોય છે.પરંતુ તેનું મુખ્ય કાર્ય શરીર માં ગરમીનિયંત્રકનું છે. જ્યારે બહારનુ તાપમાન વધે ત્યારે શરીર નુ લોહી પૂંછડી માંથી પસાર થાય છે. પૂંછડી નુ તાપમાન 10 ડિગ્રી વધે છે. આ માટે શરીરનું આર્ટરીયોવિનસ એનેસ્ટોમોસીસ(arteriovenous anastomosis) તંત્રકામ કરે છે. પૂંછડી ગરમી ને દૂર કરી શરીર નુ તાપમાન જાળવી રાખે છે.તેમની પૂંછડી ની લંબાઈ વાતાવરણ ના તાપમાન પર આધારિત છે. જો ઘર ઉંદર ગરમ પ્રદેશમાં રહેતો હોય તો તેમની પૂંછડી વધુ લાંબી હોય છે. પૂંછડી નો બીજો ઉપયોગ ચડતી કે દોડતી વખતે સમતોલન જાળવવા અને પાછલા પગ પર ઊભા રહેવા (જે વર્તણૂક ને ટ્રાયપોડીંગ કહે છે) તથા બીજા ઘર ઉંદર સાથેની નાની મુલાકાત માં તે ઉંદરની તેના જૂથમાં તેની પ્રતિભા જાણી શકે છે.છાતીમાં નિયમિત નાના બીજ કદના ગરદનના મૂળ પાસેની એક અંગ ઉપરાંત, ઘર ઉંદરમા શ્વાસનળી આગળ જે ગળામાં એક બીજા વિધેયાત્મક pinhead માપ ગરદનના મૂળ પાસેની એક અંગ છે.

વર્ગીકરણ અને પેટાપ્રજાતી[ફેરફાર કરો]

યુર્કોન્ટોગ્લીર્સ
ગ્લીર્સ

રૉડન્ટ (રૉડન્ટ)



લેગોમોર્ફા (સસલું, હેર, પડીકા)



યુર્કોન્ટા

સ્કેન્ડેન્ટીયા (ટ્રી શૃ)


પ્રાઇમેટોમોર્ફા

ડર્મોપ્ટેરા (ઉડતા લીમર)




પ્રાઇમેટ (†પ્લેસીયાડેપીફોર્મસ, સ્ટ્રેપસીરીની, હેપ્લોર્હીની)






સંદર્ભ[ફેરફાર કરો]

  1. Musser G, Amori G, Hutterer R, Kryštufek B, Yigit N & Mitsain G (2008). Mus musculus. In: IUCN 2008. IUCN Red List of Threatened Species. Retrieved 10 October 2008.
  2. Gregory SG, Sekhon M, Schein J, Zhao S, Osoegawa K, Scott CE, Evans RS et al. (2002-09-15). "A physical map of the mouse genome". Nature 418: 743–750. doi:10.1038/nature00957 . PMID 12181558 .
  3. Mouse Genome Sequencing Consortium, Waterston RH, Lindblad-Toh K, Birney E, Rogers J, Abril JF, Agarwal P et al. (2002-12-05). "Initial sequencing and comparative analysis of the mouse genome". Nature 420 (6915): 520–562. doi:10.1038/nature01262 . PMID 12466850 .
  4. "GA mouse welfare assessment". National Centre for the Replacement, Refinement and Reduction of Animals in Research. Retrieved 29 July 2013.