ડચ ઇસ્ટ ઇંડિયા કંપની

ડચ ઇસ્ટ ઇંડિયા કંપની નેધરલેંડ દેશની એક વ્યાપારિક કંપની છે જેની સ્થાપના ઇ. સ. ૧૬૦૨માં કરવામાં આવી હતી. આ કંપનીને ૨૧ વર્ષોં સુધી કોઇપણ સ્વરૂપે વ્યાપાર કરવા માટેની છૂટ આપવામાં આવી હતી. ભારત ખાતે વેપાર કરવા માટે આવવા વાળી આ સર્વપ્રથમ યૂરોપીય કંપની હતી.

પરિચય

સતરમી સદીના શરુઆતના સમયમાં દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયાના મસાલા બજારોમાં વેપાર માટે પ્રવેશ કરવાના ઇરાદાથી ડચ લોકો અહીં આવ્યા હતા. ભારત ખાતે ‘ડચ ઈસ્ટ ઇંડિયા કંપની’ની સ્થાપના ઇ. સ. ૧૬૦૨ના વર્ષમાં થઈ હતી. આમ તો આ પહેલાં ઇ. સ. ૧૫૯૬માં ભારત ખાતે આવેલા પ્રથમ ડચ નાગરિકનું નામ કારનેલિસ ડેહસ્તમાન હતું. ડચ લોકોને પોર્ટગલ લોકો સાથે સંઘર્ષ થયો અને ધીરે-ધીરે ડચ લોકોએ ભારતના સમસ્ત મસાલા ઉત્પાદનનાં ક્ષેત્રો પર કબ્જો કરી લિધો. વર્ષ 1605 મેં ડચોં ને પુર્તગાલિયોં સે અંવાયના લે લિયા ઔર ધીરે-ધીરે મસાલા દ્વીપ પુંજ (ઇંડોનેશિયા) મેં ઉન્હેં હરાકર અપના પ્રભુત્વ સ્થાપિત કિયા૤ ડચોં ને જકાર્તા જીતકર 1619 ઈ. મેં ઇસકે ખંડહરોં પર બૈટેવિયા નામક નગર બસાયા૤ 1639 મેં ઉન્હોંને ગોવા પર ઘેરા ડાલા ઔર ઇસકે દો સાલ બાદ યાની 1641 મેં મલક્કા પર કબ્જા કર લિયા૤ વર્ષ 1658 મેં ઉન્હોંને સીલોન કી અંતિમ પુર્તગાલી બસ્તી પર અધિકાર જમા લિયા૤