તાપી જિલ્લો

તાપી જિલ્લો ભારત દેશના ગુજરાત રાજ્યમાં દક્ષિણે આવેલો એક જિલ્લો છે. ઇસ ૨૦૦૭ દરમ્યાન સુરત જિલ્લાના અમૂક તાલુકા છુટા પાડી તાપી જિલ્લાની રચના થઇ છે. તાપી જિલ્લાનું મુખ્યમથક વ્યારા છે. આ જિલ્લામાં વ્યારા, સોનગઢ, વાલોડ, ઉચ્છલ તેમ જ નિઝર તાલુકા આવેલ છે. થોડા વર્ષો પહેલાજ બનેલા આ નવા જીલ્લામાં નવા સરકારી સંસ્થાનો અને અન્ય પાયાની સુવિધાઓ પરત્વે વિશેષ અનેં ઝડપી કામગીરી ચાલી રહી છે. ઉદ્યોગોમાં ખાંડ અને કાગળના કારખાના તેમજ મરઘા ઉછેર (પોલ્ટ્રીફાર્મ) મુખ્ય છે.

ભૌગોલિક અને સાંસ્કૃતિક પરિસ્થિતિ

તાપી જીલ્લો ૨૧.૦૫^o ઉત્તર અક્ષાંસ અને ૭૩.૨૦^o પૂર્વ અક્ષાંસ વચ્ચે આવેલો છે. જીલ્લો વિસ્તારની દ્રષ્ટીએ લગભગ ૩,૪૩૪.૬૪ ચો.કિમી ક્ષેત્રફળ ધરાવે છે અને તેનુ વડુ મથક વ્યારા છે. શૈક્ષણિક દ્રષ્ટીએ અહી સાક્ષરતાનું પ્રમાણ લગભગ ૫૭.૫% જેટલું છે અને કુલ વસ્તી ૭,૧૯,૬૩૪ (૨૦૦૧ ની માહીતી પ્રમાણે) છે. સ્ત્રી-પુરૂષનું પ્રમાણ જોઇએ તો દર ૧૦૦૦ પુરૂષો એ ૯૯૬ સ્ત્રીઓ છે.

તાપી જિલ્લો ભૌગોલીક દ્રષ્ટએ ઘણો અનોખો છે. અહી સરેરાશ ૧,૯૨૬ મી.મી. જેટલો વરસાદ પડે છે તથા ઉનાળાનું મહતમ તાપમાન ૪૫^o સે. જેટલું રહે છે. અહી વ્યારા-વાલોડ તરફનો વિસ્તાર સપાટ અને સીંચાઇથી ભરપુર છે, જ્યારે સોનગઢ-ઉકાઇ તરફનો વિસ્તાર ગીચ જંગલો વાળો છે, તથા ઉચ્છલ-નિઝર તરફનો વિસ્તાર સુકો તથા ડુંગરાળ અને ઝાંખા જંગલો વાળો છે. ભૌગોલીક અનુકુળતાને કારણેજ અહીં ઉકાઇ તથા કાકરાપારમાં મોટા બંધો બાધવામા આવ્યા છે. અહીં તાપી, મીંઢોળા, પુર્ણા, અંબિકા, અનેં નેસુ જેવી નદીઓ આવેલી છે. અહીના જંગલોમા દિપડો, હરણ, ઝરખ, સસલા, શિયાળ વગેરે પ્રાણીઓ જોવા મળે છે.

તાપી જિલ્લાના જોવાલાયક સ્થળો

ઉકાઇ

અહીં તાપી નદી પર વિશાળ બંધ અને જળ વિદ્યુત મથક આવેલાં છે. આ ઉપરાંત અહીં કોલસા આધારીત થર્મલ વિદ્યુત મથક પણ આવેલું છે.

કાકરાપાર

અહીં તાપી નદી પર વીયર બંધ બાંધવામાં આવેલો છે. કાકરાપાર યોજનાની નહેરો આખા દક્ષિણ ગુજરાતમાં ફેલાયેલી છે અને બારેમાસ પાણી પુરું પાડે છે.તેમજ અહીં દેશનુ એક મહત્વનુ અણુ વિધુત મથક પણ આવેલ છે.

સોનગઢ

તાપી જિલ્લાના સોનગઢ તાલુકાનું મુખ્ય મથક છે. અહીં પર્વત પર ગાયકવાડી શાસન સમયનો કિલ્લો આવેલો છે. આ કિલ્લામાં માતાનું મંદિર તથા દરગાહ પણ આવેલ છે.

• 

  કિલ્લાનુંપ્રવેશદ્વાર

પદમડુંગરી

અહીં ગુજરાત રાજ્ય વન વિભાગ દ્વારા પ્રકૃતિ પ્રેમી લોકો માટે પ્રકૃતિ પ્રવાસન કેન્દ્ર ઉભું કરવામાં આવેલું છે.

ડોસવાડા

ડોસવાડા ગામ પાસે મીંઢોળા નદી પર નાનો બંધ બાંધવામાં આવેલ છે.

વીરથવા

આહવાથી નવાપુર જતા માર્ગ પર આવેલા વીરથવા આશ્રમ ખાતે ખજૂરીનું વન જોવાલાયક છે. એમાંથી મેળવાયેલ કુદરતી પીણું નીરો પીવાની ખુબ જ મઝા પડે છે. અહીંથી ડાંગ જિલ્લામાં આવેલું શબરીધામ (આશરે ૧૧ કિલોમીટર) તેમ જ ગિરમાળનો ગિરા ધોધ (૧૦ કિલોમીટર) ખુબ જ નજીક આવેલાં સ્થળો છે.

ઉંચામાળા

ઉંચામાળા નજીક અણુમથક (કાકરાપાર એટોમિક પાવર સ્ટેશન) બાંધવામાં આવ્યું ત્યારથી આ ગામને અણુમાળા પણ કહેવાય છે. આ ગામ ખાતે અણુમથકના કર્મચારીઓના રહેવા માટેની વસાહત પણ આવેલી છે.

ગૌમુખ

સોનગઢ તાલુકાના મુખ્ય મથકથી ડાંગના જગલ તરફ જતા રસ્તામાં આ સ્થળ આવે છે. જ્યા ઊંચા ડુંગર પર પથ્થરમાંથી બનાવેલા ગાયનાં મુખમાંથી બારેમાસ સતત પાણી નીકળ્યા કરે છે. એક માન્યતા મુજબ તે દેવતાઓની ગાય છે.

• 

  ગૌમુખ માંથી નીકળતુ પાણી

• 

  પૌરાણીક ગાયની પ્રતિમા પાણીના ઝરા પાસે

વાજપુરનો કિલ્લો

બોરદાની નજીક ઉકાઇ ડેમના ફુગારામાં આવેલો છે. આ કિલ્લો માત્ર શિયાળા અને ઉનાળામાં જ દેખાય છે. ઉકાઇ ડેમને કારણે ડુબમાં ગયેલા વિસ્તારમાં આવેલો છે.

દેવલપાડા (દેવલીમાડી)

સોનગઢ તાલુકાના દેવલપાડા ગામે દેવલી માડીનું મંદીર આવેલુ છે.

• 

  દેવલી માડીનું મંદીર (અંદરથી)

• 

  દેવલી માડી