ન્હાનાલાલ

વિકિપીડિયા થી

ઉપનામ

1. ગુજરાતના મહાકવિ

જન્મ

1. માર્ચ 16, 1877 – અમદાવાદ

અવસાન

1. જાન્યુઆરી 9, 1946 – અમદાવાદ

કુટુમ્બ

1. પિતા - દલપતરામ ડાહ્યાભાઇ (નર્મદ યુગના મહાન કવિ) - મૂળ અટક ત્રિવેદી

અભ્યાસ

1. 1893- મેટ્રિક (અમદાવાદ)
2. 1899 - બી.એ. -તત્વજ્ઞાન સાથે, અમદાવાદ, એલ્ફિન્સ્ટન કોલેજ મુંબાઇ અને પુનાની ડેક્કન કોલેજ માં અભ્યાસ
3. 1901- એમ.એ. - ઇતિહાસ સાથે (પૂના, મુંબાઇ)

અનુક્રમણિકા ૧ વ્યવસાય ૨ જીવન ઝરમર ૩ પ્રદાન ૪ મૂખ્ય કૃતિઓ

[ફેરફાર કરો] વ્યવસાય

• 1902- 04- સાદરાની સ્કોટ કોલેજમાં અદ્યાપક
• 1904- 18 રાજકોટની રાજકુમાર કોલેજમાં અધ્યાપન.
• થોડોક સમય રાજકોટ રાજ્યનાં મૂખ્ય ન્યાયાધીશ અને નાયબ દીવાન
• 1918- કાઠિયાવાડ એજન્સીના શિક્ષણાધિકારી
• ગાંધીજીની અસહકારની હાકલને માન આપી સરકારી નોકરી છોડી સદા માટે અમદાવાદ આવ્યા

[ફેરફાર કરો] જીવન ઝરમર

• આ ઊર્મિકવિ કવિ દલપતરામનાં ચોથા પુત્ર જ્ઞાતિએ શ્રીમાળી બ્રાહ્મણ હતા
• શાળાજીવનમાં અલ્લડ હતા, અને વૃધ્ધ દલપતરામ માટે માથાના દુખાવા સમ હતા , પણ મેટ્રીકના વર્ષમાં જીવનપલટો થયો.
• 1920 - રોલેટ એક્ટ અને જલીયાંવાલા હત્યાકાંડથી વ્યથિત થઇ લાંબી રજા પર ઉતર્યા અને 1921 માં નોકરી છોડી
• અભ્યાસક્રમની બીજી ભાષા - ફારસી પણ બહુ સારી રીતે શીખ્યા હતા.
• સરકારી શિક્ષણખાતામાં અધિકારી હતા, એ વખતે ગાંધીજી પ્રેરિત અસહકારની ચળવળ દરમ્યાન દેશદાઝથી એમણે એ સરકારી નોકરી છોડી દીધેલી (1921)
• નોકરી છોડ્યા બાદ કાયમ માટે અમદાવાદ વસવાટ કરી ગુજરાતી સાહિત્યને ચરણે જીવન સમર્પિત કર્યુ
• ગુજરાતના મહાન પ્રતિભાશાળી કવિ હતા
• પ્રાચીન અને અર્વાચીન કવિતાઓનો એમનામાં સુભગ સુમેળ થયેલો હતો
• ગુજરાતીમાં અપદ્યાગદ્ય (અછાંદસ) કે ડોલનશૈલીનાં જનક તરીકે લોકખ્યાત
• પ્રચંડ મેધાવી હોવા છતાં સાવ સામાન્ય જીવન શૈલી
• 1919માં એમણે ગાંધીજીનાં 50માં જન્મદિવસ પર એમનું અભિવાદન કરતું એક યાદગાર કાવ્ય લખેલું
• છેવટના જીવનમાં ગાંધીજી સાથે તીવ્ર મતભેદ
• એમના અને એમના પછીના કાળનાં ઘણા કવિઓ તેમની શૈલીનું અનુકરણ કરતા. શ્રી અંબાલાલ પટેલની રચેલી આવી એક સ્તુતિ અહીં વાંચો.

[ફેરફાર કરો] પ્રદાન

1. બાળકાવ્યો
2. ભજનો
3. પ્રસંગ કાવ્યો
4. કથા કાવ્યો,
5. મહા કાવ્યો,
6. નાટક,
7. વાર્તા,
8. નવલ કથા,
9. ચરિત્ર,
10. અનુવાદ,

સંપાદન વિગેરેમાં વિલક્ષણ પ્રદાન

[ફેરફાર કરો] મૂખ્ય કૃતિઓ

• કવિતા - ન્હાના ન્હાના રાસ (3 ભાગ), ચિત્ર દર્શનો, પ્રેમ ભક્તિ ભજનાવલી
• નાટ્ય કવિતા – જયા અને જયંત, ઈન્દુકુમાર, વિશ્વગીતા, શાહેનશાહ અકબર, જહાંગીર-નૂરજહાન, મિથ્યાભિમાની
• ચરિત્ર- કવિશ્વર દલપતરામ
• અન્ય - વસંતોત્સવ, હરિસંહિતા મહાકાવ્ય, સાહિત્યમંથન, કુરુક્ષેત્ર

સન્માન

• માર્ચ 16, 1978માં એમનાં નામની સ્ટેમ્પ બહાર પડેલી