ફાંસીની સજા

વિકિપીડિયાથી
આના પર જાવ: ભ્રમણ, શોધો

ઢાંચો:Redirect4 ઢાંચો:Redirect4

ઢાંચો:Capital punishment

અપરાધની સજા તરીકે કાનુની પ્રક્રિયા દ્વારા વ્યક્તિને મારી નાખવી એ ફાંસીની સજા , અથવા મૃત્યુ દંડ છે. જે ગુનાઓની સજા મૃત્યુ દંડમાં થઇ શકે તે ફાંસી ગુનાઓ અથવા ફાંસી અપરાધો તરીકે જાણીતા છે. કેપીટલ શબ્દ લેટિન કેપીટલીસ માંથી આવ્યો છે, શાબ્દિક રીતે “માથાને સંલગ્ન” (લેટિન કાપુટ ). આથી, ફાંસી અપરાધ મૂળગત કોઇનું મસ્તિષ્ક અલગ કરીને કોઇને સજા કરવાની હતી.

ફાંસીની સજા ભૂતકાળમાં દરેક સમાજમાં વ્યવહારિક રીતે અમલી હતી, જોકે હાલમાં ફક્ત 58 રાષ્ટ્રોમાં સક્રિય રીતે તેનો અમલ કરવામાં આવે છે, 95 દેશમાં તેને નાબુદ કરવામાં આવી છે (બાકીના એ 10 વર્ષથી તેનો ઉપયોગ કર્યો નથી અથવા યુદ્ધ જેવા અપવાદરૂપ સંજોગોમાં જ તેની અનુમતિ આપે છે)[૧]. વિવિધ દેશો અને રાજ્યોમાં તે સક્રિય વિવાદની બાબત છે, અને એક રાજકિય સિદ્ધાંત અથવા સાંસ્કૃતિક પ્રદેશમાં પરિસ્થિતિઓ વિપરીત હોઇ શકે છે. ફંડમેન્ટલ રાઇટસ ઓફ ધી યુરોપિયનના ફરજ પત્રના યુરોપિયન યુનિયન મેમ્બર સ્ટેટ્સ, આર્ટિકલ 2 ફાંસીની સજાના ઉપયોગની મનાઇ ફરમાવે છે.[૨]

આજે, મોટાભાગના દેશો ગુલામી પ્રથા નાબૂદ કરવાની ચળવળના હિમાયતી તરીકે એમ્નેસ્ટી ઇન્ટરનેશનલને ધ્યાને લે છે,[૩] જે મૃત્યુ દંડની નાબૂદીને પ્રોત્સાહન આપવા માટે યુએનના નોબાઇન્ડીંગ રીઝોલ્યુશન પર મતની અનુમતિ આપે છે.[૪] જોકે, વિશ્વની વસતિના 60% થી વધુ એવા દેશોમાં વસે છે જ્યાં વિશ્વના ચાર વધુ વસતિવાળાં દેશોમાં (ચાઇના રીપબ્લીક, ઇન્ડીયા, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને ઇન્ડોનેશીયાના લોકો) સજાઓ મોટે ભાગે થાય છે જેઓ મૃત્યુ દંડને લાગુ કરે છે અને નજીકના ભવિષ્યમાં તેને નાબૂદ કરવા માટે ઇચ્છુક નથી.[૫][૬][૭][૮][૯][૧૦][૧૧][૧૨][૧૩]

અનુક્રમણિકા

ઇતિહાસ[ફેરફાર કરો]

અપરાધીઓની સજા અને રાજકીય વિરોધીઓનો ઉપયોગ લગભગ તમામ સમાજો દ્વારા કરવામાં આવ્યો છે – અપરાધની સજા કરવા માટે અને રાજકીય અસહમતિ દાબી દેવા બંને માટે. મૃત્યુ દંડનો અમલ કરતા મુખ્ય સ્થળોમાં તેને ખૂન, જાસૂસી, રાજદ્રોહ, અથવા લશ્કરી ન્યાયના ભાગ તરીકે રક્ષિત રાખવામાં આવ્યો છે. અમુક દેશોમાં જાતિય અપરાધો, જેમ કે બળાત્કાર, વ્યભિચાર, સંભોગ અને ગુદામૈથુન, મૃત્યુ દંડને પાત્ર છે, જેમ કે ધાર્મિક અપરાધો જેવા કે ઇસ્લામિક રાષ્ટ્રોમાં સ્વધર્મ ત્યાગ (રાજ્ય ધર્મનો વિધીવત ત્યાગ) મૃત્યુ દંડને પાત્ર છે. મૃત્યુ દંડનો ઉપયોગ કરતા ઘણાં રાષ્ટ્રોમાં, ડ્રગ હેરફેરને પણ ગંભીર અપરાધ માનવામાં આવે છે. ચીનમાં માનવ હેરફેર અને ભ્રષ્ટાચારના ગંભીર કિસ્સાઓ માટે મૃત્યુ દંડની સજા આપવામાં આવે છે. કાયરતા, ત્યાગ, આદેશનો ઇન્કાર, અને બળવો જેવા અપરાધો માટે વિશ્વના લશ્કરોમાં કોર્ટ-માર્શલ મૃત્યુની સજાઓ લાગુ કરી છે.[૧૪]

૧૯૮૪ માં ફ્રાન્સમાં વિપ્લવકારી ઓગસ્ટ વેઇલન્ટનો શિરચ્છેદ કરવામાં આવ્યો હતો.

દેહાતદંડનો ઔપચારીક ઉપયોગ ઇતિહાસ નોંધની શરૂઆત સુધી વિસ્તૃત થાય છે. મોટા ભાગની ઐતિહાસિક નોંધો અને વિવિધ પ્રાથમિક આદિજાતિની સજાઓ દર્શાવે છે કે તેમની દેહાતદંડ ન્યાય વ્યવસ્થાનો ભાગ હતો. ખોટું કરનાર દ્વારા વળતર, શારીરિક સજા, દૂર કરવું, દેશનિકાલ અને દેહાતદંડનો સમાવેશ સામાન્ય રીતે ખોટું કરવા માટે સામાજિક સજામાં થાય છે. સામાન્ય રીતે, વળતર અને દૂર કરવું એ ન્યાયના સ્વરૂપ તરીકે પર્યાપ્ત માનવામાં આવે છે.[૧૫] પાડોશી જાતિઓ અથવા સમાજો દ્વારા કરવામાં આવેલ અપરાધની પ્રતિક્રિયામાં ઔપચારિક ક્ષમા, વળતર અથવા લોહી વૈમનસ્યનો સમાવેશ થાય છે.

પરિવારો અને જાતિઓ વચ્ચે મંત્રણા નિષ્ફળ જાય અથવા લવાદ વ્યવસ્થાનો અભાવ હોય ત્યારે લોહી વૈમનસ્ય અથવા કુળવેર પેદા થાય છે. રાજ્ય અથવા વ્યવસ્થિત ધર્મ પર આધારીત લવાદ વ્યવસ્થાના ઉદ્દભવ પહેલાં ન્યાયનું આ સ્વરૂપ સામાન્ય હતુ. તે અપરાધ, જમીન વિવાદો અથવા માનહાનિમાંથી પરિણમે છે. “સ્વયંના રક્ષણ માટે સામાજિક સંગ્રહની ક્ષમતા પર અને મિલકત, હક્કોને નુકશાન પહોચાડતા દુશ્મનો (સંભવિત જોડાણો પણ) પ્રદર્શન માટે અથવા વ્યક્તિને સજા મળવાની ન હોય તેના પર વેરભાવના કાર્યો ભાર મૂકે છે.”[૧૬] જોકે, વ્યવહારમાં, કુળવેરની લડાઇ અને કોઇની જીત વચ્ચે તફાવત કરવો ઘણીવાર મુશ્કેલ હોય છે.

પૈડાં પર દેહાંત દંડ, મૃત્યુ સુધી ઊકાળવું, ચામડી ઉતારવી, ધીમે ધીમે કટકાં કરવાં, ભૂખ સજા, ક્રોસ સાથે જડીને મારી નાખવું, શૂળીએ ચડાવવું, કચડી નાખવું (હાથી નીચે કચડી નાખવા સહિત), પથ્થર મારવા, અગ્નિ દ્વારા મૃત્યુ દંડ, અંગછેદન, કરવતથી કાપી નાખવું, ધડથી માથું અલગ કરવું, મૃત્યુ ન થાય ત્યાં સુધી જીવડાં દ્વારા શરીરનું ખવાણ, અથવા ગળાફાંસાનો સમાવેશ ઘણી ઐતિહાસિક સજાઓમાં સમાવેશ થાય છે.

ધી ક્રિશ્ચીયન માર્ટીર્સ લાસ્ટ પ્રેયર(The Christian Martyrs' Last Prayer), જીન લીઓન જેરમ દ્વારા (1883). રોમન નાટ્યશાળા

કૌટુંબિક ઝઘડાઓના જૂથની લવાદીનું લંબાણ ઘણીવાર ધાર્મિક સંદર્ભમાં અને વળતર પદ્ધતિ દ્વારા શાંત સમાધાનનો સમાવેશ કરે છે. વળતર પદ્ધતિ અવેજી ના સિદ્ધાંત પર આધારીત હતી જે પદાર્થ (દા.ત. ઢોરઢાંખર, ગુલામ) વળતર, વર કે વધુની અદલાબદલીનો સમાવેશ થતો હતો. સમાધાનનો નિયમ માનવીના લોહીને બદલે પ્રાણીનું લોહી, અથવા મિલકતની અથવા વારસાગત પૈસાની ફેરબદલી અથવા કેટલાંક કિસ્સાઓમાં દેહાંતદંડ માટે વ્યક્તિની દરખાસ્તની છૂટ આપતો હતો. દેહાંતદંડ માટે જે વ્યક્તિની દરખાસ્ત કરવામાં આવે તે મૂળ ગૂનાનું દુષ્કૃત્ય કરનાર ન પણ હોય કારણ કે તંત્ર જૂથો પર આધારીત હતુ, વ્યક્તિઓ પર નહીં. કૌટુંબિક ઝઘડાઓ મુલાકાતમાં નિયમબદ્ધ કરવામાં આવતા, જેમ કે વાઇકિંગ (Viking) વસ્તુઓ .[૧૭] વસ્તુઓ, કૌટુંબિક ઝઘડાઓમાંથી ઉત્પન્ન થતા તંત્રને વધુ આધુનિક કાયદાકીય તંત્રોની સાથે સાથે પસાર કરવામાં આવે છે (દા.ત. યુદ્ધ દ્વારા પ્રયત્ન). કૌટુંબિક ઝઘડાઓના વધુ આધુનિક વિશુદ્ધિકરણમાંનું એક દ્વિપક્ષી ઝઘડાઓ છે.

જીયોવાની બાટીસ્ટા બ્યુગાટી, 1796 અને 1865 વચ્ચેના પાપલ સ્ટેટ્સના અધિકારી, 516 મૃત્યુદંડ આપ્યાં હતા (મૃત્યુદંડ પામેલ કેદીને છીંકણીની રજુઆત કરતુ ચિત્ર બુગાટીએ તૈયાર કર્યું છે). 1969 માં વેટિકન સિટીએ તેની મૃત્યુદંડની મૂર્તિ નાબૂદ કરી.

વિશ્વના કેટલાક ભાગોમાં, પ્રાચીન લોકશાહી પ્રકારના દેશો, રાજાશાહી તંત્ર કે જુથવાદી અલ્પસતા રાજ્યતંત્રમાંથી ઉત્પન્ન થયાં છે. આ દેશો મોટાભાગે સામાન્ય ભાષાશાસ્ત્ર, ધર્મો અથવા કૌટુંબિક બંધનોથી જોડાયેલા હતાં. વધુમાં, આ દેશોનો ફેલાવો પાડોશી જૂથો કે દેશોને વારંવાર હરાવવાના વર્તનમાંથી થયો છે. પરિણામે રાજત્વ, અમીરીના વિવિધ વર્ગો, વિવિધ સામાન્ય નાગરિકો અને ગુલામો ઉત્પન્ન થયાં. તે મુજબ, જૂથવાદી મધ્યસ્થીના તંત્રો ન્યાયના વધુ સં‍બંધિત તંત્રમાં, જોડવામાં આવ્યા હતા જેણે ‘જૂથો’ કરતાં જૂદા જુદા ‘વર્ગો’ વચ્ચેના સંબંધોને ઔપચારિક બનાવ્યા. સૌથી પહેલું અને ખૂબ જ પ્રચલિત ઉદાહરણ કોડ ઓફ હમુરાબી (Code of Hammurabi) છે જે ભોગ બનનાર અને દુષ્કૃત્ય કરનારના જુદા જુદા વર્ગ/જૂથ પ્રમાણે જુદી જુદી સજાઓ અને વળતરોની વ્યવસ્થા કરે છે. તોરાહ (યહુદી કાયદો), પણ પેન્ટાટેક (Pentateuch) (ખ્રિસ્તી જૂનાં કરારના પાંચ પુસ્તકોમાંથી એક) તરીકે પણ ઓળખાય છે, જે ખુન, અપહરણ, જાદુ, રજાની હિંસા, ઇશ્વર નિંદા અને વિસ્તૃત જાતિય ગુનાઓ માટે મૃત્યુદંડ નક્કી કરે છે, જોકે પુરાવાઓ સૂચવે છે કે ખરેખર મૃત્યુદંડ ખૂબ ઓછા હતાં.[૧૮] તે પછીનું ઉદાહરણ પ્રાચીન ગ્રીસમાંથી મળ્યું, જ્યાં એથેનિયન કાયદાકીય તંત્ર સૌપ્રથમ ઇ.સ.પૂર્વે 621 માં ડ્રેકો દ્વારા લખવામાં આવ્યું હતું: મૃત્યુદંડ ખાસ કરીને ઘણાં પ્રકારના ગુનાઓ માટે અમલમાં મૂકવામાં આવ્યો હતો, જોકે પછીથી સોલને ડ્રેકોની આચારસંહિતાને નાબૂદ કરી અને ડ્રેકોના ફક્ત માનવહત્યાના કાયદાને જાળવી રાખી નવાં કાયદા પ્રકાશિત કર્યાં.[૧૯] ડ્રેકોના કાયદાઓમાંથી ડ્રેકોનિયન શબ્દની વ્યુત્પત્તિ થઇ છે. રોમન લોકો ઘણા પ્રકારના ગુનાઓ માટે મૃત્યુદંડનો ઉપયોગ કરતા હતા. [૨૦][૨૧]

ઇસ્લામ તમામ જગ્યાએ મોતની સજાનો સ્વીકાર કરે છે.[૨૨] બગદાદમાં અબ્બાસિદ કેલીફ્સ, અલ-મૌતાદીદ તરીકે, ઘણીવાર તેઓ તેમની સજમાં ક્રુર હતા.[૨૩] મધ્યયુગીન ઇસ્લામિક વિશ્વમાં, મુઠ્ઠીભર શેખ લોકો સજા તરીકે મૃત્યુનો વિરોધ કરતા હતા.(સંદર્ભ આપો) વન થાઉઝન્ડ એન્ડ વન નાઇટ્સ (the One Thousand and One Nights) , જે અરેબિયન નાઇટ્સ તરીકે પર ઓળખાય છે તેમાં કાલ્પનિક વાર્તાલેખક શેહરઝાદે મોતની સજાનો વિરોધ કરવા તેણીની તત્વજ્ઞાનીય સ્થિતિ મુજબ “સજ્જનતા અને દયાનો અવાજ” બનાવવાના સંદર્ભમાં વર્ણન કર્યું છે. તેણે “ધી મર્ચન્ટ એન ધી જીની (The Merchant and the Jinni)”, “ધી ફિશરમેન એન્ડ ધી જીની (The Fisherman and the Jinni)”,” ધી થ્રી એપલ્સ (The Three Apples)”, અને “ધી હન્ચબેક (The Hunchback)” સહિતની તેણીની ઘણી વાર્તાઓમાં આ વિચાર રજુ કર્યો છે.[૨૪]

તે જ મુજબ મધ્યયુગમાં અને શરૂઆતના અર્વાચીન યુરોપમાં, આધુનિક જેલની પદ્ધતિના વિકાસ પહેલાં, મૃત્યુદંડને સજાના સાર્વત્રિક પ્રકાર તરીકે પણ ઉપયોગ કરવામાં આવતો હતો. ઉદાહરણ તરીકે, 1700 ના બ્રિટનમાં વૃક્ષ કાપવા માટે અથવા પ્રાણી ચોરવા સહિત 222 ગુનાઓ માટે મૃત્યુની સજા આપવામાં આવતી હતી.[૨૫] કૃખ્યાત લોહિયાળ આચારસંહિતાનો આભાર માનવો કારણકે 18 મી સદી (અને 19 મી સદીની શરૂઆતમાં) બ્રિટન એ રહેવા માટે જોખમી જગ્યા હતી. ઉદાહરણ તરીકે માઇકલ હેમોન્ડ અને તેની બહેન એન, જેમની વય 7 અને 11 હતી, તેમની ચોરી કરવા માટે 28 સપ્ટેમ્બર, 1708 બુધવારના રોજ રાજા લીન પાસે ફાંસીની સજા આપવામાં આવી હતી.[૨૬] જોકે, પ્રાદેશિક સમાચારપત્રોમાં બે બાળકોના મૃત્યુદંડના સમાચારમાં યોગ્ય મહત્વ આપવામાં આવ્યું નહોતુ.[૨૭]

જોકે, આજના દિવસે ચીનમાં દર વર્ષે ઘણાને મૃત્યુદંડ આપવામાં આવે છે, ટેંગ વંશ ચાઇના (Tang Dynasty China ) માં એક સમય હતો, જ્યારે મૃત્યુદંડ નાબૂદ કરવામાં આવ્યો હતો.[૨૮] આ કાયદો 747 માં ટેંગ રાજા ઝ્યુઆનઝોંગ દ્વારા ઘડવામાં આવ્યો હતો ( 712–756). દેહાંતદંડ નાબૂદ કરતી વખતે જેના માટે નક્કી થયેલ સજા મૃત્યુદંડ હતી તેને કેદ કરતી વખતે પોતાનો અપરાધભાવ જોવા મળ્યો ત્યારે ઝ્યુઆનઝોંગે તેના કર્મચારીઅને આંશિક સામ્ય ધરાવતા સૌથી નજીકના કાયદાને તપાસવાનો આદેશ આપ્યો. તેથી, ગુનાની ગંભીરતના આધારે, જાડા સળીયાથી સખ્તાઇથી ફટકારવાની સજા અથવા દૂરના લિંગ્નાન પ્રદેશમાં દેશનિકાલ એ દેહાંતદંડનું સ્થાન લઇ શકે. જોકે મોતની સજા લુશાન રીબેલીયનની પ્રતિક્રિયામાં 759 માં ફક્ત બાર વર્ષ પછી દાખલ કરવામાં આવી હતી.[૨૯] આ સમયે ચીનમાં ફક્ત સમ્રાટને કેદી ગુનેગારોને મોતની સજા આપવાનો અધિકાર હતો. ઝ્યુઆનઝોંગના શાસન ઇ.સ.730 માં 24 લોકોને અને ઇ.સ. 736 માં 58 લોકો સહિત સંબંધિત રીતે ઓછો પ્રમાણમાં મોતની સજા આપવામાં આવી હતી.[૨૮]

ટેંગના સમયમાં ચીનમાં ગળુ દબાવીને મારી નાંખવાની ક્રિયા અને શિરચ્છેદ કરવો એ બે ખુબ જ સામાન્ય મૃત્યુદંડની રીત હતી, જે અનુક્રમે 144 અને 89 ગુનેગારો માટે જાહેર કરવામાં આવેલી મૃત્યુદંડની પદ્ધતિ હતી. ગળુ દબાવીને મારી નાંખવાની પ્રક્રિયા એ ન્યાયધીશ સમક્ષ કોઇના માતાપિતા કે દાદા દાદી વિરૂદ્ધ આરોપ રજુ કરવા માટે, વ્યક્તિનું અપહરણ કરવાની યોજના બનાવવી અને તેમને ગુલામીમાં વેચાણ કરવું અને સમાધિને ભ્રષ્ટ કરતી વખતે શબપેટી ખોલવા માટે જાહેર થયેલ સજા હતી. શિરચ્છેદ એ રાજદ્રોહ અને બળવા જેવા ગંભીર ગુનાઓ માટે જાહેર થયેલી મૃત્યુદંડની પદ્ધતિ હતી. રસપ્રદ રીતે, અને ખૂબ અગવડતા હોવા છતાં, ટેંગ દરમિયાનના મોટાભાગના ચાઇનીઝ લોકો ગળુ દબાવવાની અને શિરચ્છેદની પ્રક્રિયા પસંદ કરતા, કારણ કે પરંપરાગત ચાઇનીઝ માન્યતા અનુસાર, શરીર એ માતાપિતા તરફથી મળેલ ભેટ છે અને તેથી કોઇના શરીરને અખંડ રીતે પરત કર્યા વિના મૃત્યુ પામવું એ પૂર્વજોના માટે અપમાનજનક છે.

ટેંગ ચીનમાં પછીના કેટલાક મૃત્યુદંડના પ્રકારો અમલમાં મૂકવામાં આવ્યાં જેમાંથી ખાસ કરીને, પહેલાં બે વધુ પડતા કાયદાકીય હતા. તેમાની પહેલી રીત જાડા સળીયા વડે ફટકારવાની રીત હતી. જે સમગ્ર ટેંગમાં અને ખાસ કરીને અશિષ્ટ ભ્રષ્ટાચારના કિસ્સાઓમાં સામાન્ય હતી. બીજી કાપી નાંખવાની રીત, જેમાં ગુનેગાર ઠરેલી વ્યક્તિને અણીદાર છરાથી કમરેથી બે ભાગમાં કાપી નાંખવામાં આવતા અને લોહીયાળ હાલતમાં મૂકી મરવા માટે છોડી દેવામાં આવતી હતી.[૩૦] પછીનો દેહાંતદંડનો પ્રકાર લીંગ ચી (Ling Chi) (ધીમે ધીમે કાપવાનું) અથવા હજારો ટુકડાઓ દ્વારા મૃત્યુ તરીકે ઓળખવામાં આવતો હતો, જેઓ આશરે ઇ.સ. 900 થી 1905 સુધીમાં નાબૂદ થયો ત્યારથી ટેંગ વંશનો સમય પૂરો થયો ત્યાં સુધી ચીનમાં ઉપયોગ કરવામાં આવતો હતો.

જ્યારે પાંચમી કક્ષાના મંત્રી અથવા તેના પછીના મોતની સજા મેળવે ત્યારે સમ્રાટ તેને મૃત્યુદંડના બદલે આત્મહત્યા કરવાની છૂટ આપી તેને વિશેષ મુક્તિની મંજુરી આપી શકતા. વળી જ્યારે આ વિશેષ પ્રકારની મંજૂરી આપવામાં ન આવે, ત્યારે તેના રખેવાળો દ્વારા દોષિત મંત્રીને ખોરાક અને દારૂ પૂરાં પાડવામાં આવત અને દેહાંતદંડ માટે તેને ચાલતા લઇ જવાને બદલે ગાડામાં લઇ જવામાં આવતા.

ટેંગમાંના લગભગ તમામ મૃત્યુદંડ લોકોને સજાગ કરવા માટે જાહેરમાં આપવામાં આવતા હતા. મૃત્યુદંડથી મરનાર વ્યક્તિનું મસ્તિષ્ક આકાશ નીએ અથવા ભાલા ઉપર રાખવામાં આવતુ. જ્યારે પ્રાદેશિક સતાધીશો દોષિત કરેલ ગુનેગારનદ શિરચ્છેદ કરતા તેના મસ્તિષ્કને ખોખાંમાં રાખી અને મુખ્ય વ્યક્તિ પાસે સબૂત તરીકે મોકલવામાં આવતુ અને તે રીતે મૃત્યુદંડ આપવામાં આવતો.

તે નોંધવું પણ મહત્વનું છે કે ટેંગ ચીનમાં, જ્યારે વ્યક્તિને રાજદ્રોહ માટેના શિરચ્છેદ માટે કેદી બનાવવામાં આવતી ત્યારે સંગઠનના કારણને લઇને તેના સંબંધીઓ પર પણ સજા લાદવામાં આવતી હતી. આ એવી બાબત હતી કે જ્યાં સંબંધીઓ ગુનામાં ભાગીદાર હોવા માટે ખરેખર અપરાધી હોય કે ન હોય. આ પ્રકારના કિસ્સાઓમાં દોષિત ઠરેલના પિતા 79 વર્ષથી નીચેની વયના અને પુત્ર 15 વર્ષથી વધુ વયના હોય તેમને ગળુ દબાવીને મારી નાંખવામાં આવતા હતા. 15 વર્ષથી નીચેના પુત્રો, પુત્રીઓ, માતાઓ, પત્નીઓ, રખાતો, દાદા, પૌત્રો, ભાઈઓ અને બહેનોને ગુલામ બનાવવામાં આવતા કાકાઓ અને ભત્રીજાઓને રાજ્યની ખૂબ દૂરની જગ્યાએ દેશનિકાલ કરવામાં આવતા હતા. કેટલીકવાર કુટુંબના પૂર્વજોની કબરો તોડી પાડવામાં આવતી હતી, પૂર્વજોની શબપેટીઓ તોડી પાડવામાં આવતી હતી અને તેમના હાડકાંઓ વેરવિખેર કરી નાંખવામાં આવતા.[૩૦]

ગોળીબાર ટીમ દ્વારા મેક્સીકન મૃત્યુદંડ, 1916

તેનો બહોળો ઉપયોગ હોવા છતાં, સુધારા માટેના પ્રયાસો અજાણ્યા નહોતા. બારમી સદીના સેફાર્ડિક, કાયદાકીય નિષ્ણાત, મોઝીઝ માઇમોનાઇડસ લખે છે કે, “કોઇ એક નિર્દોષ વ્યક્તિને મૃત્યુ આપવા કરતાં હજારો ગુનાહિત માણસોને નિર્દોષ જાહેર કરવા એ ખૂબ જ સારૂં અને વધુ સંતોષકારક છે.” તેણે દલીલ કરી હતી કે, આપણે જ્યાં સુધી ફક્ત “ન્યાયધીશના વલણ પ્રમાણે” ગુનેગાર નહીં ઠેરવીએ ત્યાં સુધી ચોક્કસ હકિકત સિવાય કોઇપણ બાબત માટે કોઇ દોષિત ઠરેલ આરોપીને મૃત્યુદંડ આપવો એ ઘટેલા પુરાવાના ભારની નિષ્ફળતા તરફ લઇ જાય તેવા માર્ગ તરફ દોરી જઇ શકે છે. તેની સાથેનો સંબંધ કાયદા માટે પ્રખ્યાત વિગત જાળવી રાખતા હતા, અને તેને ગુનાની ભૂલ કરતાં ન્યાયપંચની ભૂલો વધુ ધમકીભરી રીતે જોઇ હતી.

છેલ્લી ઘણી સદીઓમાં આધુનિક દેશ-પ્રદેશોના ઉદ્દગમન જોવા મળ્યા છે. દેશપ્રદેશના ખ્યાલો માટે લગભગ મૂળભૂત એવો નાગરિકત્વનો વિચાર છે. આ એકતા અને સાર્વત્રિકતા સાથે વધતી રીતે જોડાયેલા ન્યાય માટે કારણભૂત બન્યું, જેણે યુરોપમાં કુદરતી હક્કોના ખ્યાલનું ઉદ્દગમન દેખાડ્યું. અન્ય મહત્વનો દ્રષ્ટિકોણ એ મૂળ પોલીસ દળોનો અને કાયમી સંભવિત સંસ્થાઓનો ઉદ્દભવ છે. ચોરી જેવા નાના ગુનાઓ અટકાવવામાં મૃત્યુદંડ વધુ પ્રમાણમાં બિનજરૂરી નિરૂત્સાહ કરે તેવું છે. એક એવી દલીલ છે કે ગંભીર સજા કરતાં ભય દેખાડીને રોકવું એ સજા માટે મુખ્ય સમર્થન છે એ બૌદ્ધિક પસંદગી સિદ્ધાંતનું નિદર્શક છે અને સેસર બેકારીયા (Cesare Beccaria) ના પ્રખ્યાત કરાર ઓન ક્રાઇમ્સ એન્ડ પનીશમેન્ટ (On Crimes and Punishments) (1764), એ સીમાચિહ્ન બની શકે છે, જે યાતનાને અને મૃત્યુદંડને દોષિત ઠેરવે છે અને જેરેમી બેન્થામે બે વખત મૃત્યુદંડ માટે ટીકા કરી છે.[૩૧] વધુમાં, બ્રિટન જેવા દેશમાં જ્યારે ગુનેગાર ઠેરવવાના જોખમ કરતાં અહિંસક ખૂનને નિર્દોષ જાહેર કરવા પંચ ટેવાયેલું હતુ, ત્યારે કાયદાકીય દબાણ ઔપચારિકતા ચેતવણીરૂપ બની જે મૃત્યુદંડમાં પરિણમી.(સંદર્ભ આપો) જેલમાં મૃત્યુદંડ આપવામાં આવતા હતા અને જાહેર દેખાવથી દૂર રાખવાની બાબત ઇટાલીમાં બેકારીયા (Beccaria) દ્વારા પહેલીવાર નોંધ્યા પ્રમાણે ઘટનાની ઔપચારિક ઓળખ દ્વારા નિયમિત કરવામાં આવી હતી અને બાદમાં ચાર્લ્સ ડિકન્સ તેમજ કાર્લ માર્ક્સ દ્વારા મૃત્યુદંડના સમય અને જગ્યાઓની વધતી હિંસક ગુનાખોરી નોંધવામાં આવી હતી.

ત્રણ ખોટી-સજા પામેલ કેદીઓને બચાવવા માટે અંતિમ ક્ષણે માયરાના સંત નિકોલસ જલ્લાદની તલવાર ખેંચે છે (ઇલ્યા રેપીન દ્વારા ઓઇલ પેઇન્ટીંગ, ૧૮૮૮, સ્ટેટ રશિયન મ્યુઝીયમ).

20 મી સદી એ માનવ ઇતિહાસની લોહીયાળ સદી હતી. દેશ-પ્રદેશ વચ્ચે યુદ્ધના પ્રસ્તાવ તરીકે નક્કર મૃત્યુ જોવા મળ્યુ હતું. મૃત્યુદંડનો મોટો ભાગ દુશ્મન યોદ્ધાઓનો ટૂંકો મૃત્યુદંડ હતો. આધુનિક લશ્કરી સંસ્થાઓ પણ લશ્કરી શિસ્તોને જાળવી રાખવાના સાધન તરીકે મોતની સજા અમલમાં મૂકે છે. ઉદાહરણ તરીકે, સોવિયેટ લોકોએ બીજા વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન કર્તવ્યભંગ માટે 1,58,000 સૈનિકોને મોતની સજા કરી હતી.[૩૨] ભૂતકાળમાં, કાયરતા, મંજુરી વિના ગેરહાજરી, કર્તવ્યભંગ, આજ્ઞાનો ભંગ, લૂંટ, ફરજમાંથી છૂટવું, આદેશોનું પાલન ન કરવું એ ઘણીવાર મૃત્યુ દ્વારા સજા આપવા માટે યોગ્ય ગુનાઓ હતા (જુઓ ડેસીમેશન (decimation) અને રનીંગ ધી ગૌંટલેટ (running the gauntlet)). મોતની સજાની એક પદ્ધતિ બંદૂકોનો સામાન્ય ઉપયોગ શરૂ થયો ત્યારથી સૈનિકોની નાની ટુકડીને લગભગ સરખી રીતે બંદૂક મારી દેવામાં આવે છે. વધુમાં વિવિધ સત્તાધીશ પ્રદેશો -ઉદાહરણ તરીકે, ફાંસીવાદના સભ્યો કે સામ્યવાદી સરકારો સાથે-રાજકીય ત્રાસના શક્તિશાળી સાધન તરીકે મોતની સજાનો અમલ કરવામાં આવતો હતો. અમુક અંશે, આવી ગંભીર સજાની પ્રતિક્રિયા તરીકે, સામાજિક સંસ્થાઓએ માનવ ‍અધિકારો અને મોતની સજાની નાબૂદીના ખ્યાલ પર વધુ ભાર આપવાનું શરૂ કર્યું છે.

સમગ્ર વિશ્વના દેશોમાં લગભગ બધાં યુરોપિયન અને ઘણાં પેસિફિક વિસ્તારના પ્રદેશો (ઓસ્ટ્રેલીયા, ન્યુઝીલેન્ડ અને તાઇમોર લેસ્ટે (Timor Leste) સહિત) તેમજ કેનેડાએ ફાંસીની સજા નાબૂદ કરી છે. લેટિન એમેરિકામાં, બધાં પ્રદેશોએ સંપૂર્ણપણે મોતની ફાંસીની સજાનો ઉપયોગ નાબૂદ કર્યો છે, જ્યારે કેટલાક દેશોએ, જેવા કે, બ્રાઝિલ, યુદ્ધ દરમિયાન કર્તવ્યભંગ જેવી અપવાદરૂપ પરિસ્થિતિમાં જ ફાંસીની સજા માટે મંજુરી આપી છે. યુનાઇટેડ સ્ટેટસ (સમવાયી સરકાર અને 35 પ્રદેશો), ગ્વાટેમાલા, બધાં કેરેબિયન અને એશિયામાં લોકશાહીની બહુમતી (ઉદા. જાપાન અને ભારત) અને આફ્રિકાએ (દા.ત. બોત્સ્વાના અને ઝામ્બીયા) તેને જાળવી રાખી છે. સૌથી વિકસીત આફ્રિકન દેશ એવા દક્ષિસણ આફ્રિકા જે 1994 થી લોકશાહી દેશ બન્યો છે ત્યાં ફાંસીની સજા નથી. ખૂન અને બળાત્કાર સહિતના હિંસક ગુનાઓના ઊંચા પ્રમાણને લીધે, તે દેશમાં આ હકિકત હાલમાં ચર્ચાસ્પદ બની છે.[૩૩]

ફાંસીની સજાના વકિલ દલીલ કરે છે કે તે ગુનાને ભય બતાવીને રોકનાર બાબત છે, તે પોલીસ અને વકિલ માટે સારૂં સાધન છે (દા.ત. માફીની અપીલ),[૩૪] દોષિત ઠરેલ ગુનેગાર ફરી ગુનો નહીં કરે તે ખાતરી આપી સમાજને સુધારે છે, પ્રેમ કરનાર અને ભોગ બનનારને જીવનની નજીકતા પૂરી પાડે છે, અને તેમના ગુના માટે ફક્ત સજા છે. ફાંસીની સજાના વિરોધી દલીલ કરે છે કે તે ખોટી રીતે દોષિત ઠરેલાને મોતની સજા તરફ દોરી જાય છે જે લઘુમતી અને ગરીબ લોકો વિરુદ્ધ ભેદ સમજાવે છે, તે ગુનેગારોને જન્મટીપ કરતાં વધુ ભય બતાવીને રોકતુ નથી., તે ‘હિંસાની સંસ્કૃતિ’ તે પ્રોત્સાહન આપે છે, તે જન્મટીપ કરતાં વધુ ખર્ચાળ છે,[૩૫] અને તે માનવ હક્કોનું ઉલ્લંઘન કરે છે.

માનવ ફાંસી તરફની ચળવળો[ફેરફાર કરો]

શરૂઆતના નવાં ઇંગ્લેન્ડમાં જાહેર ફાંસી ખૂબ જ વિધિપૂર્વક અને દુઃખદ પ્રસંગો હતી, ઘણીવાર વિશાળ મેદનીની હાજરીમાં તે આપવામાં આવતી હતી, જેઓ ધર્મોપદેશ પણ સાંભળતા[૩૬] અને સ્થાનિક ધર્મોપદેશકો અને રાજકારણીઓ દ્વારા ધ્યાનમાં લેવામાં આવતો. 1, ડિસેમ્બર, 1803 ના રોજ એક એવી જ જાહેર ફાંસીની નોંધ કનેક્ટીકટ કોરાં (Connecticut Courant) એ કરી છે, જે કહે છે, “ સમગ્ર સભાનું ખૂબ આદેશપૂર્વક અને વિધિપૂર્વક સંચાલન થયું હતુ. કે આ દેશ ઉપરાંત અન્ય દેશના સજ્જનોએ નિરીક્ષણ કરી પ્રચલિત કરતાં કહે છે કે આ પ્રકારની સજા, ઇંગ્લેન્ડ સિવાય કોઇ જગ્યાએ સુવ્યવસ્થિત અને વિધિપૂર્વકની નથી હોતી.”[૩૭] સમગ્ર વિશ્વમાં એક એવું વલણ છે કે મોટાભાગે ફાંસીની સજા ઓછી દુઃખદ અને વધુ માનવીય હોય. આ જ કારણોસર 18મી સદીના અંતમાં ફ્રાન્સે શિરચ્છેદ કરવાનું યંત્ર વિકસાવ્યું તો 19 મી સદીની શરૂઆતમાં બ્રિટને ખેંચવા અને કટકાં કરવા પર પ્રતિબંધ કર્યો. ભોગ બનનારને સીડી ઉપર જ ઉતારી મૂકી, ટેબલ અથવા નાની ખુરશી કે ડોલને ધક્કો મારી લટકાવવાની ક્રિયા જે ગુંગણામણ દ્વારા મૃત્યુ ‍નીપજાવે છે, તે લાંબા પતનથી લટકાવવાની ક્રિયા જેવા ગળાના સ્થાન ફેર અને કરોડરજ્જુને તોડવા માટે વધુ લાંબા અંતરથી વ્યક્તિને પાડવામાં આવતી. યુ.એસ.માં, લટકાવવાના વધુ માનવીય વિકલ્પ તરીકે વિજળીક ખુરશી અને ગેસની નાની ઓરડીની રજુઆત કરવામાં આવી હતી, પરંતુ તેનું સ્થાન સંપૂર્ણપણે લેથલ ઇન્જેક્શને લઇ લીધું, જેની બાદમાં ખૂબ જ પીડાદાયક તરીકે ટીકા કરવામાં આવી. જોકે પછીથી તે ક્યારેક જ વપરાય છે તેમ છતાં, કેટલાક દેશો હજુ ધીમે ધીમે લટકાવવાની પદ્ધતિ, તલવાર દ્વારા માથું કાપવું, અને પથ્થરમારાનો ઉપયોગ કરે છે.

નાબૂદીકરણ[ફેરફાર કરો]

747 અને 759 વચ્ચે ચીનમાં ફાંસીની સજા પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો હતો. ઇંગ્લેન્ડમાં વિરોધીઓના જાહેર અહેવાલનો 1395 માં લખાયેલ ધી ટ્વેલ્વ કન્કલ્યુઝન્સ ઓફ ધી લોલાર્ડ્ઝ (The Twelve Conclusions of the Lollards) માં સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો. 1516 માં પ્રકાશિત થયેલ સર થોમસ મોરની યુટોપીયા (Utopia) માં કોઇપણ પ્રકારના નિર્ણય પર આવ્યા વિના સંવાદ સ્વરૂપમાં ફાંસીની સજાના ફાયદા પર ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. ફાંસીની સજાના તાજેતરના વિરોધીઓ 1764 માં પ્રકાશિત થયેલ ઇટાલીયન કેસાર બેકારીયા (Cesare Beccaria) Dei Delitti e Delle Pene ("અપરાધો અને સજાઓ વિશે") ના પુસ્તકમાંથી ચકાસણી કરી હતી. આ પુસ્તકમાં, બેકારીયા (Beccaria) હેતુ ફક્ત અન્યાયનું નિદર્શન કરવાનો નહોતો પરંતુ સામાજિક સુખાકારીના, સત્તામણીના અને મૃત્યુ દંડના દ્રષ્ટિકોણોની નિરર્થકતા હતી. પુસ્તકથી પ્રભાવિત થઇ, પ્રખ્યાત,સર્વસત્તાધીશ રાજા અને ભવિષ્ય્ના ઓસ્ટ્રીયાના સમ્રાટ, હેબ્સબર્ગના ગ્રાંડ ડ્યુક લીયોપોલ્ડ II એ પછીથી સ્વતંત્ર થયેલ ગ્રાંડ ડચી ઓફ ટસ્કની (Grand Duchy of Tuscany) માં મૃત્યુદંડ નાબૂદ કર્યો, જે આધુનિક સમયની પ્રથમ કાયમી નાબૂદી હતી. 30 નવેમ્બર 1786 ના રોજ, ડિ ફેક્ટો એ ફાંસીની સજા અટકાવી (છેલ્લી 1769 માં હતી), લીઓપોલ્ડે સજાના નિયમનો સુધારો જાહેર કર્યો કે જે મૃત્યુની સજા નાબૂદ કરતો હતો અને તેના દેશમાં મોતની સજા માટેના તમામ સાધનોને નાબૂદ કરવાનો આદેશ આપ્યો. 2000 માં, ટસ્કનીની પ્રાદેશિક સત્તાઓએ પ્રસંગની ઉજવણી માટે 30 નવેમ્બરના રોજ વાર્ષિક રજા જાહેર કરી છે. આ પ્રસંગ સીટીઝ ફોર લાઇફ ડે તરીકે સમગ્ર વિશ્વના 300 શહેરોમાં ઉજવવામાં આવે છે.

ચિત્ર:Leopold II as Grand Duke of Tuscany by Joseph Hickel 1769.jpg
પીટર લીયોપોલ્ડ II, ગ્રાન્ડ ડ્યુક ઓફ ટસ્કની, જોસેફ હેકલ દ્વારા, 1769

રોમન રીપબ્લીકે 1849 માં ફાંસીની સજા પર પ્રતિબંધ મૂક્યો હતો. વેનેઝુએલાએ અદાલતી દાવો અનુસર્યો અને 1863 માં મૃત્યુ દંડ નાબૂદ કર્યો અને 1865 માં સાન મરીનોએ પણ આમ જ કર્યું. સાન મરીનોમાં છેલ્લો મૃત્યુદંડ 1468 માં આપવામાં આવ્યો હતો. પોર્ટુગલમાં, 1852 અને 1863 માં કાયદાકીય દરખાસ્તો પછી, 1867 માં મૃત્યુદંડ નાબૂદ કરવામાં આવ્યો.

યુનાઇટેડ કિંગ્ડમમાં, તે 1965 માં ખૂન માટે પાંચ વર્ષના પ્રયોગ માટે (કર્તવ્યભંગ, હિંસા સાથે સાહિત્ય ચોરી, રાજાશાહી, ગોદીના ગુલામો અને સંખ્યાબંધ યુદ્ધ સમયના ગુનાઓને ગંભીર ગુના તરીકે બાદ કરતા) માં ફાંસીની સજા નાબૂદ કરવામાં આવી હતી, અને 1969 માં કાયમ માટે નાબૂદ કરવામાં આવી હતી, 1964 માં છેલ્લી ફાંસી આપવામાં આવી હતી. તે 1998 માં શાંતિ સમયના ગુનાઓ માટે નાબૂદ કરવામાં આવી હતી.[૩૮]

કેનેડાએ 1976 માં તેને નાબૂદ કરી, ફ્રાંસે 1981 માં નાબૂદ કરી, અને 1985 માં ઓસ્ટ્રેલીયાએ નાબૂદ કરી. 1977 માં સંયુક્ત રાષ્ટ્રની સામાન્ય સભાએ ઔપચારિક ઠરાવમાં જાહેર કર્યું કે “આ સજા નાબૂદ કરવાની ઇચ્છાના દ્રષ્ટિકોણ સાથે જેના માટે મૃત્યુદંડ લાદવામાં આવી શકે તે સંખ્યાબંધ ગુનાઓ સફળતાપૂર્વક રોકવા માટે” તે ઇચ્છીત છે.[૩૯]

યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં, મીશીગન પહેલો પ્રદેશ છે જેણે 18, મે, 1846 માં મૃત્યુદંડ પર પ્રતિબંધ મૂક્યો.[૪૦] ફરમેન વી. જ્યોર્જીયાના કેસના આધારે 1972 – 1976 વચ્ચે મૃત્યુદંડને અસંવૈધાનિક જાહેર કર્યો હતો, પરંતુ 1976 માં ગ્રેગ વી. જ્યોર્જીયાના કિસ્સાએ ફરી વખત અમુક સંજોગોમાં મૃત્યુ દંડની સજાને મંજુરી આપી. પછીની મર્યાદાઓ એટકીન્સ વી. વર્જીનીયા (70 નીચેના બુદ્ધિઆંક ધરાવતી વ્યક્તિ માટે મોતની સજા અસંવૈધાનિક છે જે મંદબુદ્ધિની સીમા છે) અને રોપર વી. સીમન્સ (જો બચાવ કરનારી ઉંમર ગુનો કરતી વખતે 18 થી નીચે હોય તો મૃત્યુ દંડ અસંવૈધાનિક છે) ધ્યાને લેવામાં આવી હતી. હાલમાં 18 માર્ચ, 2009 ના રોજ યુ.એસના 15 પ્રદેશો અને ડિસ્ટ્રીક્ટ ઓફ કોલંબીયાએ ફાંસીની સજા પર પ્રતિબંધ મૂક્યો છે. પ્રદેશોને મૃત્યુદંડની મંજુરી આપવામાં આવી છે, તે કેલિફોર્નીયામાં મૃત્યુની કતારમાં બહોળા પ્રમાણમાં જેલમાં સાથે રહેનારાં છે, જ્યારે ટેક્સાસ ફાંસીની સજા આપવામાં અતિ સક્રિય છે (ફાંસીની સજા ફરીથી કાયદેસર બનાવી ત્યારે તમામ સજાના લગભવ 1/3 ભાગ ટેક્સાસે આપે છે).

23, જુન 2009 ના રોજ ટોગો એ તમામ ગુનાઓ માટે મૃત્યુ દંડ નાબૂદ કરનાર પ્રથમ આધુનિક દેશ છે.[૪૧] માનવ અધિકારના ચળવળકારો મૃત્યુ દંડનો વિરોધ કરતા તેને, “ ક્રૂર, અમાનવીય અને નામોશીભરી સજા” કહે છે. અમ્નેસ્ટી ઇન્ટરનેશનલ તેને “માનવ અધિકારોનો અંતિમ સ્વીકાર” તરીકે ઓળખાવે છે.[૪૨]

સમકાલીન ઉપયોગ[ફેરફાર કરો]

વૈશ્વિક વહેંચણી[ફેરફાર કરો]

બીજા વિશ્વયુદ્ધથી, મૃત્યુદંડ નાબૂદ કરવા તરફનું વલણ સતત ચાલુ છે. 1977 માં, 16 દેશો મૃત્યુદંડ નાબૂદ કરનાર હતા. તાજેતરમાં, હવે, 95 દેશોએ ફાંસીની સજા નાબૂદ કરી છે, 9 દેશોએ વિશેષ પરિસ્થિતિઓ સિવાય તમામ ગુનાઓ માટે આમ કર્યું હતુ અને 35 દેશોએ 10 વર્ષ માટે તેનો ઉપયોગ કર્યો નહોતો. બીજા 58 એ સક્રિય રીતે મૃત્યુ દંડની સજાનો ત્યાગ કર્યો હતો.[૪૩] ઢાંચો:Criminal procedure (trial) એમ્નેસ્ટી ઇન્ટરનેશનલ (Amnesty International) મુજબ 2009 માં 18 પ્રદેશોમાંથી 714 મોતની સજા આપવામાં આવી હતી.[૪૪]

દેશ 2009 માં મૃત્યુદંડની સંખ્યા
1ઢાંચો:Country data People's Republic of China {ચીન લોકશાહીના લોકો{/1} ઔપચારિક રજુઆત નથી. ઓછામાં ઓછાં 1700[૪૫] - 5000[૪૬]
2ઈરાન ઇરાન ઓછામાં ઓછાં 388
3ઈરાક ઇરાક ઓછામાં ઓછાં 120
4સાઉદી અરેબિયા સાઉદી અરેબીયા ઓછામાં ઓછાં 69
5સંયુક્ત રાજ્ય અમેરિકા યુનાઇટેક સ્ટેટ્સ 52
6યેમેન યેમેન ઓછામાં ઓછાં 30
7સુદાન સુદાન ઓછામાં ઓછાં 9
8વિયેતનામ વિયેટનામ ઓછામાં ઓછાં 9
9સિરિયા સીરિયા ઓછામાં ઓછાં 8
10જાપાન જાપાન 7
11ઇજિપ્ત ઇજીપ્ત ઓછામાં ઓછાં 5
12ઢાંચો:Country data Libya લીબિયા ઓછામાં ઓછાં 4
13બાંગ્લાદેશ બાંગ્લાદેશ 3
14ઢાંચો:Country data Thailand થાઇલેન્ડ 2
15સિંગાપુર સિંગાપોર ઓછામાં ઓછાં 1
16ઢાંચો:Country data Botswana બોટ્સ્વાના 1
17મલેશિયા મલેશિયા જાહેર કરેલ નથી
18ઉત્તર કોરિયા ઉત્તર કોરીયા જાહેર કરેલ નથી

મૃત્યુદંડનો ઉપયોગ ધારણ કરનાર દેશોમાં વધુ પ્રમાણમાં પ્રતિબંધિત થયો છે. સિંગાપોર, જાપાન અને યુ.એસ. જ સંપૂર્ણપણે વિકાસીત દેશો છે, જેમણે મૃત્યુદંડ જાળવી રાખ્યો છે. મૃત્યુદંડનો ઉપયોગ ગરીબ અને સત્તાધીશ પ્રદેશોમાં વિશેષ રીતે કરવામાં આવ્યો હતો, જે ઘણીવાર રાજકીય દમનના સાધન તરીકે ઉપયોગમાં લેવાઇ હતી. 1980 દરમિયાન, લેટિન અમેરિકાની લોકશાહીએ નાબૂદીકરણ કરનાર દેશોની સંખ્યા વધારી હતી. કેન્દ્રીય અને પૂર્વીય યુરોપમાં સામ્યવાદના પતનથી તેનું ઝડપથી અનુસરવામાં આવ્યું, જે પછી EU ને પ્રવેશવા માટે પ્રેરણા થઇ. આ દેશોમાં મૃત્યુદંડ માટે લોકોના સહકારમાં તફાવત પડ્યો પરંતુ તેમાં ઘટાડો થઇ રહ્યો છે.[૪૭] યુરોપિયન યુનિયન અને કાઉન્સિલ ઓફ યુરોપ બંનેને મૃત્યુદંડનો ઉપયોગ ન કરતા કડક રીતે સભ્ય પ્રદેશોની જરૂર છે (જુઓ યુરોપમાં ફાંસીની સજા). બીજી તરફ, એશિયાના હરણફાળ ઔધૌગિકરણ અનેક વિકસતા ધારણ કરનાર દેશોમાં વધારો કરી રહ્યાં છે. આ દેશોમાં, મૃત્યુદંડ લોકોના સહકારનો મજબૂત ઉપયોગ કરે છે અને તે બાબતે સરકાર અથવા પ્રસારણ માધ્યમ દ્વારણ ઘણું ઓછું ધ્યાન કેન્દ્રીત કરે છે. આ વલણ કેટલાક આફ્રિકન અને મધ્ય પૂર્વીય દેશો દ્વારા પણ અનુસરણ કરવામાં આવ્યું છે જ્યાં મૃત્યુદંડ માટેનો સહકાર ઊંચો છે.

કેટલાક દેશોએ લાંબા સમય માટે ફાંસીની સજા મૌકૂફ રાખ્યા પછી મૃત્યુદંડનો અમલ ફરી શરૂ કર્યો. 1967 માં યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સે ફાંસીની સજા રદ્દ કરી હતી પરંતુ 1977 માં ફરી તેને શરૂ કરી, પછી ફરી 25 સપ્ટેમ્બર 2007 થી 16 એપ્રિલ 2008 સુધી શરૂ કરી; 1995 અને 2004 વચ્ચે ભારતમાં એક પણ ફાંસીની સજા નહોતી; અને શ્રીલંકાએ 20, નવેમ્બર 2004[૪૮] ના રોજ મૃત્યુદંડના પરના તેના વિલંબને સમાપ્ત કર્યો, જોકે, તેમણે હજુ સુધી કોઇ ફાંસીની સજા આપી નથી. ફિલીપાઇન્સે 1987 માં તેને નાબૂદ કર્યો પછી 1993 માં મૃત્યુદંડને ફરીથી દાખલ કર્યો, પરંતુ 2006 માં તેને નાબૂદ કર્યો.

માદક પદાર્થો સાથે સંલગ્ન ગુનાઓ માટે મોતની સજા[ફેરફાર કરો]

ખૂન અને અન્ય હિંસક ગુનાઓ માટે મોતની સજાનો ત્યાગ કરનારાં કેટલાક દેશો માદક પદાર્થો સંબંધિત ગુનાઓ માટે ફાંસીની સજા આપતા નથી. નીચે દેશોની યાદી આપી છે જે હાલમાં માદક પદાર્થો સંબંધિત ગુનાઓ માટે મૃત્યુદંડ વૈધાનિક જોગવાઇઓ ધરાવે છે.

અફઘાનિસ્તાન અફઘાનિસ્તાન
બાંગ્લાદેશ બાંગ્લાદેશ
બ્રુનેઈ બ્રુનેઇ
ચીન ચીન લોકશાહીના લોકો[૪૯]
ઢાંચો:Country data Republic of China ચીન લોકશાહી[૫૦]
ઇજિપ્ત ઇજીપ્ત
ભારતભારત (આવા ગુનાઓ માટે ફાંસીની સજા આપવામાં આવતી નથી(સંદર્ભ આપો))
ઈંડોનેશિયા ઇન્ડોનેશિયા
ઈરાન ઇરાન
ઈરાક ઇરાક
કુવૈત કુવૈત
લાઓસ લાઓસ
મલેશિયા મલેશિયા
ઓમાન ઓમાન
પાકિસ્તાન પાકિસ્તાન
સાઉદી અરેબિયા સાઉદી અરેબિયા
સિંગાપુર સિંગાપોર
ઢાંચો:Country data Thailand થાઇલેન્ડ
વિયેતનામ વિયેટનામ
ઝિમ્બાબ્વે ઝીમ્બાબ્વે

ચોક્કસ દેશોમાં[ફેરફાર કરો]

વિશ્વમાં મૃત્યુદંડનો ઉપયોગ (જુન 2009 ના રોજ).[117][118][119][120]* ધ્યાન રાખો, યુ. એસ. સ્ટેટ્સ વચ્ચેના નિયમો અલગ હોય, ત્યારે રાખનારને ધ્યાને લેવામાં આવે છે કારણ કે ફેડરલ ડેથ પેનલ્ટી હજુ સક્રિય ઉપયોગ ધરાવે છે.

આ દેશો કે પ્રદેશોમાં ફાંસીની સજા વિશે આગળની માહિતી જૂઓઃ ઓસ્ટ્રેલીયા · કેનેડા · પીપલ્સ રીપબ્લીક ઓફ ચીન (હોંગકોંગ અને મકાઉને બાદ કરતા) · યુરોપ · ભારત · ઇરાન · ઇરાક · જાપાન · ન્યુઝીલેન્ડ · પાકિસ્તાન · ફિલીપાઇન્સ · રશિયા‍· સિંગાપોર · તાઇવાન · યુનાઇટેડ કિંગ્ડમ · યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ.

કિશોર હુમલાખોરો[ફેરફાર કરો]

કિશોર હુમલાખોરો (તેમના ગુના સમયે 18 થી નીચેની વયના અપરાધીઓ) માટે મૃત્યુદંડ ભાગ્યે જ હોય છે. 1990 સુધી, નવ દેશોએ એવા ગુનેગારોને મૃત્યુદંડ આપ્યો હતો જેઓ તેમના ગુનાઓના સમયે કિશોર હતાઃ ધી પીપલ્સ રીપબ્લીક ઓફ ચીન (PRC), ડેમોક્રેટીક રીપબ્લીક ઓફ ધી કોંગો, ઇરાન, નાઇજીરીયા, પાકિસ્તાન, સાઉદી અરેબીયા, સુદાન, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને યેમેન.[૫૧] PRC, પાકિસ્તાન, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને યેમેને ન્યુનતમ વય 18 સુધી વધારી.[૫૨] એમ્નેસ્ટી ઇન્ટરનેશનલે 61 પ્રમાણિત મોતની સજાની નોંધ કરી છે, ત્યારબાદ, ઘણાં દેશોમાં, કિશોરો અને પુખ્તો બંનેને જેમણે કિશોર તરીકે પોતાનો ગુનો કરવા માટે દોષિત ઠરેલા છે.[૫૩] PRC 18 થી નીચેનાઓની ફાંસીની સજા માટે અનુમતિ નથી આપતી, પરંતુ બાળ મૃત્યુદંડોને નોંધનીય રીતે ધ્યાનમાં લેવામાં આવે છે.[૫૪]

1642 માં બ્રિટીશ અમેરિકાથી શરૂ કરી, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સની સમવાયી સરકાર અને પ્રદેશો દ્વારા અંદાઝે 365[૫૫] કિશોર અપરાધીઓને મોતની સજા આપવામાં આવી હતી.[૫૬] થોમ્પસન વી. ઓકલહામા (1988) માં યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ સુપ્રીમ કોર્ટે 16 થી નીચેની વયના અપરાધીઓ માટે અને રોપર વી. સિમોન્સ (2005) માં તમામ કિશોરો માટે ફાંસીની સજા નાબૂદ કરી. વધુમાં, 2002 માં, એટકિન્સ વી. વર્જીનીયા માં યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ સુપ્રીમ કોર્ટે માનસિક અસ્વસ્થ લોકો માટે ફાંસીની સજા ગેરબંધારણીય જાહેર કરી.[૫૭]

2005 અને મે 2008 વચ્ચે, ઇરાન, પાકિસ્તાન, સાઉદી અરેબીયા, સુદાન અને યેમેનએ ખાસ કરીને ઇરાનમાંથી, બાળ ગુનેગારોને મોતની સજા આપ્યાનું નોંધવામાં આવ્યું હતું.[૫૮]

બાળ અધિકારો પર સંયુક્ત રાષ્ટ્રનું બાળ અધિકારો પરનું સંમેલેન, જે આર્ટિકલ 37 (a) હેઠળ કિશોરો માટેની મોતની સજાની મનાઇ ફરમાવે છે, તેમણે સોમાલીયા અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ (સજા નાબૂદ કરવાના બાદના સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્ણયની ન રહેતા) સિવાય બધાં દેશોને હસ્તાક્ષર કરાવવામાં આવ્યાં હતા અને કરારને મંજૂરી આપી હતી.[૫૯] માનવહક્કોની બઢતી અને બચાવ પરના યુએન પેટા-કમિશન જાળવી રાખે છે કે કિશોરો માટેની મોતની સજા પ્રણાલિકાગત આંતરરાષ્ટ્રિય કાયદાના જસ કોજેન્સ (jus cogens) માટેના વિરોધી બન્યાં છે. મોટાભાના દેશો સામાજિક અને રાજકીય હક્કો પરના યુએન આંતરરાષ્ટ્રિય કરારપત્રના પણ સભ્યો છે (જેની આર્ટિકલ 6.5 પણ વર્ણન કરે છે કે “મોતની સજા અઢાર વર્ષથી નીચેની વયના લોકો દ્વારા કરવામાં આવેલ અપરાધો માટે લાદવી જઇએ નહીં”).

જાપાનમાં આંતરરાષ્ટ્રિય ધોરણો દ્વારા આદેશ અનુસાર, 18 એ મોતની સજા માટે લઘુતમ વય છે. પરંતુ જાપાનીઝ કાયદામાં, 20 થી નીચે કોઇપણ વ્યક્તિ કિશોર ગણાય છે. 18 કે 19 વર્ષની ઉંમરે અપરાધ કરવા માટે મોતની સજાની પંક્તિમાં હાલમાં ત્રણ વ્યક્તિ છે.

ઈરાન[ફેરફાર કરો]

ઇરાને તેના સામાજિક અને રાજકીય હક્કો પરના આંતરરાષ્ટ્રિય કરારપત્ર અને બાળકોના હક માટેના સંમેલનના કરારને મંજૂરી આપી હોવા છતાં, તે તાજેતરના કિશોર અપરાધીઓના વિશ્વના સૌથ મોટા મોતની સજા આપનાર છે, જેના માટે તેમણે આંતરરાષ્ટ્રિય નિંદા મેળવી છે; દેશની નોંધોએ બાળ મૃત્યુદંડ પ્રતિબંધ ચળવળનું કેન્દ્ર દેશનો રેકોર્ડ છે.

કુલ વેશ્વિક મૃત્યુદંડોના બે-તૃતીયાંશ ભાગ માટે ઇરાનની ગણના કરવામાં આવે છે, અને હાલમાં કિશોરો તરીકે (2007 માં 71 ઉપર) ગુનો કરનાર માટે આશરે 140 લોકોની મોતની સજાની સૂચિ છે.[૬૦][૬૧] મોહમ્મદ અસગારી, ઐયાઝ મરહોની અને મેકવાન મોલોઉજાદેહના એ ઇરાનના ભૂતકાળના બાળ મૃત્યુદંડોના આંતરરાષ્ટ્રિય પ્રતિક બન્યાં છે અને ન્યાયિક વ્યવસ્થાએ આ પ્રકારની સજા માટે કોઇ પગલાં લીધાં નથી.[૬૨][૬૩]

સોમાલીયા[ફેરફાર કરો]

પુરાવો છે કે સોમાલિયાના ભાગોમાં સ્થાન લઇ રહેલા કિશોર મૃત્યુદંડો ઇસ્લામિક કોર્ટ્સ યુનિયન દ્વારા નિયંત્રિત છે. ઓક્ટોબર 2008માં, એક છોકરી, એઇશો ઇબ્રાહિમ દુહુલોને ફુટબોલ સ્ટેડીયમ ખાતે ગરદન સુધી દફનાવી દેવામાં આવી, બાદમાં 1,000 થી વધુ લોકોની હાજરીમાં તેને પથ્થરો મારી મોતને ઘાટ ઉતારવામાં આવી હતી. ઇસ્લામિક બળવા દ્વારા નિયંત્રિત શહેર, કિસમાયોમાં શરીયાહ અદાલતમાં વ્યભિચારના ગુનાના અનુમાનના આધારે આરોપ મૂકવામાં આવ્યો અને બાદમાં પથ્થરમારો કરવામાં આવ્યો. બળવા પ્રમાણે તેણીએ નિવેદન આપ્યું હતુ કે તેણી શરિયાહના કાયદાનું પાલન કરવા માગે છે.[૬૪] જોકે અન્ય સ્ત્રોતો કહે છે કે ભોગ બનનાર રડતી હતી, તેણી દયા માટે ભીખ માગતી હતી અને મેદાનમાં તેણીના માથાને દફનાવતા પહેલાં પોલાણમાં દબાવવામાં આવ્યું હતું.[૬૫] એમ્નેસ્ટી ઇન્ટરનેશનલે બાદમાં અભ્યાસ કર્યો કે હકિકતમાં છોકરી 13 વર્ષની હતી અને ત્રણ પરુષો દ્વારા સમૂહ-બળાત્કારનો તેણી ભોગ બન્યાનું નોંધ્યા પછી અલ-શબાબ મિલ્ટીયા તેણીની દ્વારા ધરપકડ કરવામાં આવી હતી.[૬૬]

જોકે સોમાલીયાના હાલમાં સ્થપાયેલ પરિવર્તશીલ સમવાયી સરકારે નવેમ્બર – 2009 માં જાહેર કર્યું કે તે બાળકોના અધિકારોની મંજૂર કરેલ સભાનું આયોજન કરે છે. આ કાર્યને દેશમાં બાળકોના હક્કના જતન માટે સ્વાગત પગલાં તરીકે યુનિસેફ દ્વારા પ્રશંસા કરવામાં આવી છે.[૬૭]

પદ્ધતિઓ[ફેરફાર કરો]

મૃત્યુદંડની પદ્ધતિઓમાં વીજળી દ્વારા મૃત્યુ નીપજાવવું, લશ્કરી નાની ટુકડીને બંદૂકની ગોળી મારવી, અથવા ગોળીબારના અન્ય પ્રકારો, ઇસ્લામિક દેશોમાં પથ્થરમારો, ગેસની ઓરડી, લટકાવવું અને લીથલ ઇન્જેક્શનનો સમાવેશ થાય છે.

વાદ‍ વિવાદ અને ચર્ચા[ફેરફાર કરો]

મોતની સજા વારંવાર વાદવિવાદનો વિષય બની છે. મોતની સજાના વિરોધીઓ દલીલ કરે છે કે તે નિર્દોષ લોકોના મૃત્યુદંડ તરફ દોરી જાય છે. તેથી તેનો મુખ્ય હેતુ ન્યાય નથી પરંતુ બદલો અને પૈસાનો બચાવ છે, જન્મટીપ એ અસરકારક અને ઓછો ખર્ચાળ વિકલ્પ છે, તે લઘુમતીઓ અને ગરીબ વચ્ચેનો ભેદ દર્શાવે છે, અને તે અપરાધીના જીવન માટેના હક્કનું ઉલ્લંઘન કરે છે. સહાયકો માને છે કે સજા એ ગંભીર સજા દ્વારા ખૂની માટે ન્યાય છે, ત્યારે જનમટીપ એ સમાન અસરકારક સજા નથી અને મૃત્યુદંડ એવી વ્યક્તિઓને સજા કરવાથી જેઓ તેનો સૌથી કડક પ્રકારે ઉલ્લંઘન કરે છે તેના જીવનનો હક્ક મક્કમપણે પ્રતિપાદન કરે છે.

અન્યાયી મૃત્યુદંડો[ફેરફાર કરો]

અન્યાયી મૃત્યુદંડ એ મોતની સજા દ્વારા જ્યારે નિર્દોષ વ્યક્તિને મૃત્યુદંડ આપવામાં આવે ત્યારે તે ન્યાયની નિષ્ફળતા છે.[૬૮] ઘણા લોકોએ જાહેરાત કરી છે કે તેઓ મોતની સજાના નિર્દોષ અપરાધી છે.[૬૯][૭૦][૭૧] કેટલાક લોકોએ દાવો કર્યો છે કે ઘણું કરીને 39 મોતની સજાઓ ગુના વિશે ગંભીર શંકા અથવા નિર્દોષ વ્યક્તિના દબાણપૂર્વક પ્રાપ્ત કરેલ પુરાવાની દ્રષ્ટિએ યુ.એસમાં આપવામાં આવી છે. નવાં-ઉપલબ્ધ DNA પુરાવા યુ.એસ.માં 1992 સુધીમાં 15 થી વધુ મોતની શ્રેણીમાં સાથે રહેનારાંને જવાબદારીની મુક્તિની મંજુરી આપે છે,[૭૨] પરંતુ DNA પુરાવો મોતના કિસ્સાઓમાં ફક્ત નાનાં ભાગમાં જ ઉપલબ્ધ છે. યુકેમાં, ગુનાહિત કિસ્સા સમીક્ષા કમીશન દ્વારા નક્કી કરેલ અભિપ્રાયો 1950 અને 1953 વચ્ચે જે લોકોને મોતની સજા આપવામાં આવી તેમના માટે ચૂકવેલ વળતર સાથે એકને માફી અને ત્રણની જવાબદારી મુક્તિ(સંદર્ભ આપો)માં પરિણમે છે, જ્યારે ઇંગ્લેન્ડ અને વેલ્શમાં મૃત્યુદંડની સંખ્યા દર વર્ષે આશરે 17 છે (સંદર્ભ આપો).

જાહેર અભિપ્રાય[ફેરફાર કરો]

આવર્તી ઢાંચો મળ્યો : ઢાંચો:Refimprove કેનેડા, ઓસ્ટ્રેલિયા, ન્યુઝીલેન્ડ, લેટિન અમેરિકા અને પશ્વિમ યુરોપમાં મોટાભાગની વસતિના મોતની સજાના વિરોધ સાથે તે સંલગ્ન રીતે અપ્રતિષ્ઠિત છે, જોકે પ્રસંગોપાત સમૂહ હત્યા, આતંકવાદ અને બાળહત્યાના ચોક્કસ કિસ્સાઓ પુનઃસ્થાપન માટે સહકારનું મોજું ઉત્પન્ન કરે છે, જેમ કે ગ્રેહાઉન્ડ બસ હત્યા, પોર્ટ આર્થર ખૂનરેજી અને બાલીનો બોમ્બમારો, આમ આ તમામ સામાન્ય રીતે આવેગ આધારીત અને નિરાશાજનક છે.(સંદર્ભ આપો) 2000 અને 2010 ની વચ્ચે, કેનેડામાં મોતની સજાને પરત લાવવા માટેનો સહકાર 44% થી 40% સુધી નીચે ઉતર્યો, અને તેને પરત લાવવા માટેનો વિરોધ 43% થી 46% સુધી ઊંચે ચડ્યો, જે બહુમતિ સહકારથી બહુમતિ વિરોધ તરફ બદલાવને રજુ કરે છે.[૭૩]

રાજકીય પરિવર્તનના કારણે ઘણીવાર નાબૂદીકરણ અપનાવવામાં આવે છે, કારણ કે જ્યારે દેશો સર્વસત્તાધીશમાંથી લોકશાહીમાં બદલાય અથવા જ્યારે તે યુરોપિયન યુનિયન માટેની પ્રવેશ શરતનો ભોગ બને. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ નોંધપાત્ર અપવાદરૂપ છે: કેટલાક પ્રદેશો ઘણાં દશકાઓથી મૃત્યુદંડ પર પ્રતિબંધ ધરાવતા હતા(સૌ પ્રથમ મીશીગન જ્યાં 1847 માં નાબૂદીકરણ કરવામાં આવ્યું છે), જ્યારે આજે અન્યો સક્રિય રીતે તેનો ઉપયોગ કરે છે. ત્યાં મોતની સજા એક વિવાદાસ્પદ મુદ્દો છે જે ઉગ્રતાથી ચર્ચવામાં આવે છે. બીજે ક્યાંક, જોકે, મોતની સજાના ગુણોની સક્રિય જાહેર ચર્ચાના પરિણામે મોતની સજા નાબૂદ થઇ હોય તેવું ભાગ્યે જ જોવા મળે છે.(સંદર્ભ આપો)

નાબૂદીકરણ કરેલાં દેશોમાં, ચોક્કસ ક્રુર હત્યાઓ દ્વારા ક્યારેક ચર્ચા ફરી શરૂ થાય છે, જોકે કેટલાક દેશોએ એક વખત નાબૂદ કર્યા પછી ફરી શરૂ કરી. જોકે, તે ગંભીર, ક્રુર ગુનાઓ માટે જેમ કે હત્યાઓ અથવા આતંકવાદી હુમલાઓએ મોતની સજા પરના તાત્કાલિક પ્રતિબંધનો અસરકારક રીતે અંત લાવવા માટે કેટલાક દેશો (જેમ કે, શ્રીલંકા અને જમૈકા) મક્કમ છે. ધારણ કરનાર દેશોમાં, જ્યારે ન્યાયની નિષ્ફળતા સ્થાન લે છે, ત્યારે ચર્ચા ક્યારેક ફરી શરૂ કરવામાં આવે છે, આમ આ વલણ મૃત્યુદંડ નાબૂદ કરવા કરતાં ન્યાયિક પ્રક્રિયાને સુધારવા માટેના પ્રયાસોને ઉત્તેજન આપે છે.

2000 માંથી ગેલપ આંતરરાષ્ટ્રિય મત કહે છે કે, “ અડધાંથી વધુ લોકો (52%) સૂચન કરે છે કે તેઓ આ પ્રકારની સજાની તરફેણમાં હતાં, જ્યારે મૃત્યુદંડની તરફેણમાં વિશ્વસ્તરે સહકાર રજુ થયો હતો.” તાજેતરના વર્ષોમાં વિવિધ પરિણામો સાથે અન્ય સૂચનો અને અભ્યાસો હાથ ધરાવામાં આવ્યાં છે.

ઓક્ટોબર 2008 માં ગેલપ દ્વારા પૂર્ણ કરવામાં આવેલ મતમાં, 64% અમેરિકનોએ હત્યા માટે દોષિત ઠરેલ વ્યક્તિ માટે મૃત્યુદંડની તરફેણ કરી, જ્યારે 30% વિરુદ્ધમાં અને 8% એ કંઇ અભિપ્રાય આપ્યો નહીં.[૭૪]

યુ.એસ.માં, સાર્વત્રિક સર્વેક્ષણે મૃત્યુદંડની તરફેણમાં સંમતિ દર્શાવી. જુલાઇ 2006 માં ABC ન્યુઝ સર્વેક્ષણે 2000 થી અન્ય મતોના સૂમેળ સાથે મૃત્યુદંડની સંમતિમાં 65% શોધ્યું.[૭૫] મે 2006 ના ગેલપ મત મુજબ અડધી અમેરિકાની જનતા કહે છે કે મોતની સજા વારંવાર ઉપયોગમાં લેવી ન જોઇએ અને 60% તેના અમલને યોગ્ય માને છે.[૭૬] સર્વેક્ષણ એ પણ દર્શાવે છે કે મોતની સજા અને જેલમાંથી શરતી છૂટકારા વિનાના જીવન વચ્ચે પસંદગી કરવાનું પ્રજાને પૂછવામાં આવે ત્યારે વધુ તે વધુ‍ વિભાજીત હોય છે.[૭૭] ગેલપના કહ્યા મુજબ આશરે 10 માંથી 6 માં તેઓ મૃત્યુદંડ હત્યાને ભય બતાવી રોકનાર માનતા નથી અને છેલ્લાં પાંચ વર્ષમાં એક નિર્દોષ વ્યક્તિને તો મોતની સજા મળી જ છે તેવું બહુમતી માને છે.[૭૮]

આંતરરાષ્ટ્રિય સંસ્થાઓ[ફેરફાર કરો]

સંયુક્ત રાષ્ટ્રે વૈશ્વિક પ્રતિબંધ માટે બોલાવેલ 2007 માં સામાન્ય સભાના 62 મા સત્ર દરમિયાન ઠરાવ રજુ કર્યો.[૭૯][૮૦] સભાની ત્રીજી સમીતી દ્વારા પ્રાથમિક રૂપરેખા ઠરાવનું અનુમોદન જે 15 નવેમ્બર 2007 માં પ્રસ્તાવની સંમતિમાં, 33 ત્યાગ સાથે, 99 માંથી 52 મત સાથે, માનવહક્કોના મુદ્દાઓ સાથે હિસ્સો લે છે અને 18 ડિસેમ્બરની સભામાં પ્રસ્તાવ મૂક્યો હતો.[૮૧][૮૨][૮૩] ફરીથી 2008 માં, તમામ ક્ષેત્રોમાંથી પ્રદેશોની બહુમતી 20 નવેમ્બરની યુએન સામાન્ય સભા (ત્રીજી સમીતી)માં મોતની સજાના ઉપયોગ પર તાત્કાલિક પ્રતિબંધ માટે બોલાવેલ બીજો પ્રસ્તાવ આપનાવ્યો. 105 દેશોએ પ્રાથમિક રૂપરેખા પ્રસ્તાવની તરફેણમાં મત આપ્યો, 48 વિરોધમાં મત પડ્યા અને 31 દૂર રહ્યાં. મોતની સજાની તરફેણના દેશોના નાનાં લઘુમતિ દ્વારા સુધારાનું પ્રમાણ દબાવી દેવાની રીતે તાબે કરતુ હતું. "મૃત્યુદંડ નાબૂદ કરવાના હેતુ માટે મોતની સજાઓ પર મૌકૂફી" પ્રદેશ સભ્યોની અનુમતિ લઇ એક બંધનરહિત ઠરાવ 2007 માં પસાર કરવામાં આવ્યો.[૮૪]

યુરોપિયન યુનિયના ફંડામેન્ટલ રાઇટ્સના ચાર્ટરના આર્ટિકલ 2 મૃત્યુદંડના પ્રતિબંધનો એકરાર કરે છે.

સંખ્યાબંધ પ્રાદેશિક સંમતિ મૃત્યુદંડ પર પ્રતિબંધ મૂકે છે, ખાસ નોંધપાત્ર રીતે, માનવ અધિકારો પર યુરોપ‍િયન સંમતિ પ્રત્યે છઠ્ઠી ઔપચારિકતા (શાંતિના સમયમાં નાબૂદી) અને તેરમી ઔપચારિકાતા (તમામ પરિસ્થિતિમાં નાબૂદી). આ જ બાબત માનવ અધિકારો પર અમેરિકન સંમતિ માં બીજી ઔપચારિકતા હેઠળ વર્ણન કરવામાં આવી છે, જેને, જોકે, અમેરિકાના તમામ પ્રદેશો, ખાસ કરીને અમેરિકા અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં મંજૂરી આપવામાં આવી નથી. ખૂબ અનુકૂળ સંચાલકીય આંતરરાષ્ટ્રિય કરારોને ગંભીર અપરાધના કિસ્સા માટે તેના પ્રતિબંધની આવશ્યકતા હોતી નથી, ખાસ કરીને સામાજિક અને રાજકીય હક્કો પર આંતરરાષ્ટ્રિય કરાર. અમુક અન્ય કરારોમાં સમાનતા સાથે, આ બદલાવ ફાંસીની સજા અને તેના વિસ્તૃત નાબૂદીકરણને પ્રોત્સાહન આપતી વૈકલ્પિક ઔપચારિકતા ધરાવે છે. [૮૫]

સભ્યપદની આવશ્યકતા સાથે, અમુક આંતરરાષ્ટ્રિય સંસ્થાઓએ મૃત્યુ દંડને નાબૂદ કર્યો છે (શાંતિના સમય દરમિયાન) ખાસ કરીને, યુરોપિયન યુનિયનઅને યુરોપની કાઉન્સિલ. EU અને યુરોપની કાઉન્સિલ મૌકૂફીને એક વચગાળાના માપ તરીકે સ્વીકારવા માટે રાજી છે. આમ, જ્યારે રશિયા યુરોપની કાઉન્સિલનું સભ્ય છે, અને કાયદાકીય રીતે મૃત્યુ દંડ આપે છે, કાઉન્સિલના સભ્ય થયા બાદ તેના દ્વારા આ સજાનો કોઇ જાહેર ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો નથી. અન્ય રાજ્યોએ, શાંતિના સમયમાં મૃત્યુ દંડ de jure અને તમામ પરિસ્થિતિમાં de facto નાબૂદ કર્યો છે, ઔપચારિકાતા નં.13 હજુ મંજૂર કરી નથી અને આથી યુદ્ધના સમયે અથવા નિકટવર્તી યુદ્ધના ભય સમયે મૃત્યુદંડના ઉપયોગથી દૂર રહેવા માટે તેઓ કોઇ આંતરરાષ્ટ્રિય બંધન ધરાવતા નથી (આર્મેનીયા, લેટવીયા, પોલેન્ડ અને સ્પૈન)[૮૬] ૩, માર્ચ 2009 ના રોજ, તાજેતરમાં મંજૂરી આપનાર ઇટાલી છે.[૮૭]

તૂર્કી એ તાજેતરમાં, EU તરફ જવા માટે, તેની કાનુની વ્યવસ્થામાં ફેરફાર કર્યાં છે. તૂર્કીમાં પહેલાં મૃત્યુ દંડ પર de facto મૌકૂફી હતી અને અંતિમ મોતની સજા 1984 માં આપવામાં આવી હતી. ઓગસ્ટ 2002,માં શાંતિસમય નિયમમાંથી મૃત્યુ દંડ દૂર કરવામાં આવ્યો, અને તમામ પરિસ્થિતિમાંથી ફાંસીની સજા દૂર કરવા માટે મે 2004 માં તૂર્કીએ તેના બંધારણમાં સુધારો કર્યો. ફેબ્રુઆરી 2006 માં માનવ અધિકારો પર યુરોપિયન સંમતિની ઔપચારિકાતા નં.13 ને તેણે મંજુરી આપી. પરિણામે, યુરોપ મૃત્યુ દંડથી મુક્ત ઉપખંડ બન્યો, તમામ રાજ્યોએ પરંતુ રશિયા , જેણે મૌકૂફીમાં પ્રવેશ કર્યો છે, માનવ અધિકારો પરની યુરોપિયન સંમતિની છઠ્ઠી ઔપચારિકતાને મંજૂરી આપી, એકમાત્ર અપવાદ બેલારુસ , જે યુરોપ કાઉન્સિલનું સભ્ય નથી. યુરોપ કાઉન્સિલની પાર્લીયામેન્ટરી એસેમ્બલીએ યુરોપ કાઉન્સિલની તરફેણ કરી છે રાજ્યો જેઓ મૃત્યુ દંડનો ઉપયોગ કરે છે, યુ.એસ. અને જાપાન, તેને નાબૂદ કરે છે કે દેખરેખ સ્થિતિ ગુમાવે છે. EU સભ્ય રાજ્યો માટે મૃત્યુ દંડ પ્રતિબંધની સાથે, પ્રાપ્તકર્તા પક્ષ મૃત્યુદંડની સજા આપતા હોય તેવા કિસ્સામાં EU એ કેદી સ્થળાંતર પર પણ પ્રતિબંધ મૂક્યો છે.(સંદર્ભ આપો)

બિન-સરકારી સંસ્થાઓ (NGOs)માં,એમ્નેસ્ટી ઇન્ટરનેશનલ (Amnesty International) અને હ્યુમન રાઇટ્સ વોચ (Human Rights Watch)ની તેના મૃત્યુ દંડ પ્રત્યે વિરોધ માટે નોંધ લેવામાં આવી છે. આ પ્રકારની સંખ્યાબંધ NGOs, અને ટ્રેડ યુનિયનો, સ્થાનિક કાઉન્સિલો અને બાર એસોસિએશનોએ 2002 માં મૃત્યુદંડ વિરુદ્ધ વિશ્વ સંયોજન કર્યું છે.

ધાર્મિક દ્રષ્ટિબિંદુઓ[ફેરફાર કરો]

બૌદ્ધ ધર્મ[ફેરફાર કરો]

બૌદ્ધ ધર્મ મૃત્યુ દંડની અનુમતિ આપે છે કે નહીં તેના વિશે બુદ્ધ અનુયાયીઓમાં મતભેદ છે. પાંચ હુકમો (Panca-sila) માં પ્રથમ જીવન નાશનો ત્યાગ કરે છે. ધમ્મપદ નો અધ્યાય 10 વર્ણન કરે છે:

તમામ સજાથી ડરે છે; તમામ મૃત્યુથી ડરે છે, જેમ તમે ડરો છો. આથી હિંસા કરવી નહીં કે કોઇના મૃત્યુનું કારણ બનવું નહીં. તમામ સજાથી ડરે છે; તમામ જીવનને ચાહે છે, જેમ તમે ચાહો છો. આથી હિંસા કરવી નહીં કે કોઇના મૃત્યુનું કારણ બનવું નહીં

અધ્યાય 26, ધમ્મપદનો અંતિમ અધ્યાય વર્ણન કરે છે, " જેમણે પોતાન હથિયારો બાજુ પર મૂકી દીધાં છે અને તમામ જીવોની હિંસાનો ત્યાગ કર્યો છે તેમને હું બ્રાહ્મણ કહુ છું. તે કોઇની હિંસા કરતનો અને અન્યને હિંસામાં સહાય કરતો નથી." કોઇ કાનુની માપદંડ જે મૃત્યુ દંડનું સૂચન કરતો હોય તેની સામે ઘણાં બૌદ્ધ ધર્મીઓ દ્વારા આ વાક્યોનું અર્થઘટન કરવામાં આવ્યું છે (ખાસ કરીને પશ્ચિમમાં). જોકે, ધર્મગ્રંથોના અર્થઘટન સાથે ઘણીવાર, આ બાબતે વિવાદ છે. ઐતિહાસિક રીતે, બૌદ્ધધર્મ ધરાવતા ઘણાં રાજ્યોએ અમૂક અપરાધો માટે મૃત્યુ દંડની સજા અમલમાં મૂકી છે. એક નોંધપાત્ર અપવાદ 818 માં જાપાનના સમ્રાટ સાગા દ્વારા મૃત્યુ દંડની નાબૂદી છે. 1165 સુધી આ અમલમાં રહી જોકે ખાનગી એકમની સજાઓમાં બદલાનું સ્વરૂપ ચાલુ હતુ. જાપાન હજુ મૃત્યુ દંડનો અમલ કરે છે, જોકે અમુક તાજેતરના ન્યાયધીશોએ તેમની બૌદ્ધ માન્યતાને ધ્યાને રાખી મૃત્યુ દંડ હુકમો સહી કરવાનો ઇન્કાર કર્યો છે.[૮૮] અન્ય બૌદ્ધ ધર્મી રાજ્યો તેમની નીતિમાં તફાવત ધરાવે છે. ઉદાહરણ તરીકે, ભુતાન દેશે મૃત્યુ દંડ નાબૂદ કર્યો છે, પરંતુ થાઇલેન્ડ દેશે હજુ તેને જાળવી રાખ્યો છે, જોકે બૌદ્ધ ધર્મ બંનેનો સંવૈધાનિક ધર્મ છે.

યહૂદી ધર્મ[ફેરફાર કરો]

યહુદી ધર્મનું ઔપચારિક શિક્ષણ સૈદ્ધાંતિક રીતે મૃત્યુ દંડને અનુમતિ આપે છે પરંતુ સાબિત કરે છે પરંતુ મૃત્યુ દંડ લાગુ કરવા માટે આવશ્યક પુરાવાનું ધોરણ ખૂબ કડક છે, અને વ્યવહારમાં, વિવિધ તાલ્મુદીક નિર્ણયો દ્વારા તેને નાબૂદ કરવામાં આવ્યું છે, જેથી મૃત્યુદંડ આપી શકાય તે માટે જવાબદાર પરિસ્થિતિઓ અસરકારક રીતે અશક્ય અને અનુમાનિત છે. ત્રણમાંથી એક સામાન્ય બૈત દીન દ્વારા મૃત્યુનો કેસ ચલાવી શકાતો નથી પરંતુ ન્યુનતમ ત્રેવીસ સાન્હેદ્રીન દ્વારા જ ન્યાયિક ચુકાદો આપી શકાય છે.[૮૯] જેરૂસેલમમાં મંદીરના વિનાશ પહેલાં ચાલીસ વર્ષે ઇસ 70, આથી ઇસ 30 માં , સાન્હેદ્રીન દ્વારા અસરકારક રીતે મૃત્યુદંડ નાબૂદ કરવામાં આવ્યો, સજાની ગંભીરતા પર અનુમાનિત ઉચ્ચ મર્યાદા લાદીને, માત્ર ઇશ્વર માટે અંતે નક્કી કરવામાં આવ્યો, લોકો માટે નહીં.[૯૦]

યહુદી ધર્મના મોટાભાગના અનુયાયીઓ મૃત્યુદંડનો વિરોધ કે તરફેણ માત્ર સચોટ પુરાવા સાથેના ગંભીર કિસ્સામાં કરતા હોય છે, જેમ કે જેનોસાઇડના સુયોગ્ય-નોંધાયેલ કેસો.

દરેક જગ્યાએ કાયદા શાળઓમાં, વિદ્યાર્થીઓ 12 મી સદીના કાનુની વિદ્વાન મૈમોનાઇડ્ઝ નું પ્રખ્યાત વાક્ય વાંચે છે,

"એક નિર્દોષ વ્યક્તિને ફાંસી આપવા કરતાં હજાર દોષ‍િત વ્યક્તિઓને નિર્દોષ જાહેર કરવાં તે શ્રેષ્ઠ અને સંતોષકારક છે."

મૈમોનાઇડ્ઝ દલીલ કરે છે કે સચોટ ચોક્કસાઇ કરતાં કંઇ ઓછા પર પ્રતિવાદીને ફાંસી આપવી એ પુરાવાના ઘટતા ભારણોનો લપસણો ઢાળ છે, જ્યાં સુધી આપણે માત્ર "નિર્ણાયકના તરંગ મુજબ" ગુનેગાર જાહેર કરીએ નહીં. તેની મહત્વતા અને લોકોના આદરને જાળવી રાખવા માટે, જાહેર યથાર્થદર્શનોમાં સ્વયં રક્ષણ માટે કાયદાની આવશ્યકતા વિશે મૈમોનાઇડ્ઝ ચિંતીત હતા.[૯૧]

ઈસ્લામ ધર્મ[ફેરફાર કરો]

ઇસ્લામ ધર્મના વિદ્વાનો તેની અનુમતિ આપે છે પરંતુ આરોપી અથવા આરોપીના પરિવાર માફીનો હક્ક ધરાવે છે. ઇસ્લામિક ન્યાયવ્યવસ્થા (ફિખ )માં, મનાઇ માટે જે પ્રતિબંધીતનથી તેની મનાઇ છે. પરિણામે, મૃત્યુ દંડની નાબૂદી માટે કેસ કરવો અશક્ય છે, જે વિસ્તૃત રીતે પસંદગીયુક્ત છે.

શરીયા કાનુન અથવા ઇસ્લામિક કાનુનમાં મૃત્યુ દંડની જોગવાઇ છે, વાસ્તવિક મૃત્યુ દંડ વિશે ઇસ્લામિક રાષ્ટ્રોમાં મોટાં તફાવતો છે. ઇસ્લામમાં સ્વધર્મ ત્યાગ અને ઇસ્લામમાં પથ્થરમારાથી મૃત્યુ એ વિવાદાસ્પદ મુદ્દાઓ છે. વધુમાં, કુર્રાનમાં દર્શાવ્યા અનુસાર, મૃત્યુ દંડ માફીને પાત્ર છે. જોકે કુર્રાન અમુક ગુના બળાત્કાર સહિત (ચોક્કસ) અપરાધો - ખૂનનો તેમાં સમાવેશ નથી, માટે મૃત્યુ દંડનું વર્ણન કરે છે. તેના બદલે, ખુનને દીવાની અપરાધ ગણે છે અને કિસસ (બદલો)ના નિયમ હેઠળ તેનો સમાવેશ થાય છે, જ્યાં આરોપીના પરિવારજનો નક્કી કરે છે કે સત્તા દ્વારા મૃત્ય દંડ આપવી કે વળતર તરીકે દિયાહ (વેરગિલ્ડ)ની ચૂકવણી કરવી.[૯૨]

"વ્યક્તિનું કોઇ ખૂન કરે - તે ખૂન માટે અથવા પૃથ્વી પર આંતક ફેલાવવા માટે ન હોય - તો તે ધારણા મુજબ તેણે તમામ લોકોને માર્યા છે. અને જો કોઇ જીવન બચાવે છે, તો તે ધારણા અનુસાર તેણે તમામ લોકોના જીવન બચાવ્યા છે." (કુર્રાન 5:32). "પૃથ્વી પર આંતક ફેલાવવો" નો અર્થ વિવિધ રીતે કરી શકાય છે, પરંતુ સામાન્ય રીતે એવું અર્થઘટન કરવામાં આવે છે કે સંપૂર્ણ સમાજને પ્રભાવિત કરતા, અને સમાજને અસંતુલિત કરતા અપરાધો.

આ વર્ણન હેઠળ આવતા અપરાધો આ મુજબ છેઃ રાજદ્રોહ, સ્વધર્મ ત્યાગ, ચોરી (ખાસ કરીને હથિયારયુક્ત ચોરી), ખૂન, આંતકવાદ, બળાત્કાર, વ્યભિચાર, સમલૈગિક સંબધ.[૯૩]

ખ્રિસ્તી[ફેરફાર કરો]

જોકે અમુક અર્થઘટન કરે છે કે જીસસનું શિક્ષણ ધી ગોસ્પેલ ઓફ લ્યુક અને ધી ગોસ્પેલ ઓફ મેથ્યુમાં બીજો ગાલ ધરવા બાબતે હિંસાનો તિરસ્કાર કરે છે, અને ઢાંચો:Bwe જેમાં વ્યભિચાર કરનારી સ્ત્રીની પથ્થરમારાની સજામાં દરમિયાનગીરી કરે છે, ભીડને આ શબ્દો સાથે ઠપકો આપે છે "જેણે કોઇ અપરાધ કર્યો ન હોય તે પ્રથમ પથ્થર મારે", અન્યોને ઢાંચો:Bwe તેની તરફેણમાં વિચાર કરવાનું કહે છે. ઘણા ખ્રિસ્તીઓને સમજાયું કે જીસસનો શાંતિનો સંદેશ વ્યક્તિગત નૈતિકતા વિશે સમજાવે છે અને અપરાધની સજા કરવાની સીવીલ સરકારની ફરજથી અલગ છે. વધુમાં, ઢાંચો:Bwe સજાને સહાયક પરિસ્થિતિઓની સંપૂર્ણ સૂચિ ધરાવે છે. આ બાબતે ખ્રિસ્તીઓના વલણોમાં તફાવત છે.[૯૪] છઠ્ઠો હુકમ (રોમન કેથોલીક અને લુથરન ચર્ચોમાં પાંચમો) આ મુજબ ઉપદેશ આપે છે કે અમુક દ્વારા કરવામાં આવેલ વર્ણન દ્વારા 'તમારે કોઇને મારવો જોઇએ નહીં' અન્ય દ્વારા 'તમારે કોઇનું ખૂન કરવું જોઇએ નહીં'. વિષય પર અમુક વર્ણનો કડક-વલણ ન હોવાથી, ખ્રિસ્તીના અમુક વર્ણનો કોઇ વ્યક્તિગત નિર્ણયો કરવા માટે મુક્ત છે.[૯૫]

રોમન કેથોલીક ચર્ચ[ફેરફાર કરો]

ચર્ચ "કાનુની કતલ"ના સ્વરૂપ તરીકે મૃત્યુ દંડનું વર્ગિકરણ કરે છે,ઇશ્વરી સત્તાના વિચારમાંથી એક દ્રષ્ટિકોણ પેદા થયો છે જેમ કે થોમસ એક્વીનાઝ, જેમણે મૃત્યુ દંડની સ્વીકૃતિ આવશ્યક ધાક બેસાડનાર અને પ્રતિબંધ તરીકે કરી છે, પરંતુ બદલાના અર્થમાં નહીં. (વધુ જુઓ મૃત્યુ દંડ પર એક્વીનાસ). રોમન કેટેકિઝમ આ બાબતનું વર્ણન આ મુજબ કરે છે:

સીવીલ સત્તાઓને સંલગ્ન કાનુની કતલનો અન્ય પ્રકાર, જેમને જીવન અને મૃત્યુની સત્તા આપવામાં આવેલ છે, કાનુની અને ન્યાયી કાર્ય દ્વારા તેઓ દોષિતને સજા કરે છે અને નિર્દોષની રક્ષા કરે છે. આ સત્તાનો માત્ર ઉપયોગ, ખૂનના અપરાધની સંલગ્નતાથી દૂર છે, આ હુકમ જે ખૂનને અટકાવે છે તેના શ્રેષ્ઠ પાલનનું એક કાર્ય છે. હુકમની સમાપ્તિ એ માનવ જીવનની જાળવણી અને સંરક્ષણ છે. હવે સીવીલ સત્તાઓ,જે અપરાધનો કાનુની બદલો લેનાર છે, તેના દ્વારા લાદવામાં આવેલ સજાઓ, તેની સમાપ્તિ કરવાનું કુદરતી વલણ ધરાવે છે, કારણ કે તેઓ અત્યાચાર અને હિંસાને દબાવી જીવનને સુરક્ષા બક્ષે છે. આથી ડેવિડના આ શબ્દો: સવારના પૃથ્વીના તમામ નબળાંને મોતની સજા આપીશ, ઇશ્વરના શહેરમાંથી તમામ મજુરોની અસમાનતા હું દૂર કરી શકીશ .[૯૬]

ઇવાન્જેલીયમ વાયેટમાં, પોપ જ્હોન પોલ II એ સૂચવ્યું છે કે મૃત્યુની સજાને ટાળવી જોઇએ સિવાય કે હુમલાખોરથી સમાજનું રક્ષણ કરવા માટે તે જ એકમાત્ર ઉપાય હોય, આ સજા વિશે મત આપે છે "હુમલાખોરને તીવ્ર સજા કરવાની જરૂર નથી સિવાય કે ચોક્કસ આવશ્યકતાના કિસ્સામાં: અન્ય શબ્દોમાં, જ્યારે સમાજનું રક્ષણ કરવાનું અન્ય રીતે શક્ય હોય. આજે જોકે, ન્યાય વ્યવસ્થાની સંસ્થામાં સતત સુધારાના પરિણામે, આ પ્રકારના કિસ્સા ખૂબ જુજ હોય છે, જો વ્યવહારિક રીતે અસ્તિત્વ ધરાવતા હોય."[૯૭] કેથોલીક ચર્ચના કેટેકિઝમની આધુનિક આવૃત્તિએ આ દ્રષ્ટિકોણની શરૂઆત કરી છે.[૯૮] જ્હોન પોલ II દ્વારા વર્તમાન પરિસ્થિતિનું મૂલ્યાંકન વિશ્વાસનીયતા પર આધારીત નથી જેની પુષ્ટિ કાર્ડિનલ રેટઝીંગર દ્વારા કરવામાં આવી હતી જ્યારે 2004 માં તેમણે લખ્યું,

મૃત્યુ દંડની સજા લાગુ કરવા વિશે હોલી ફાધર સાથે જો કેથોલીક મુશ્કેલી અનુભવતા હોય, તો હોલી કોમ્યુનીયન સ્વીકારવા માટે તેની જાતને રજુ કરવા માટે અયોગ્ય માનવી જોઇએ નહીં. શાંતી જાળવવા માટે, અને યુદ્ધ ન કરવા માટે, અને અપરાધીઓને સજા કરવા માટે વિવેક અને દયા રાખવા માટે સીવીલ સત્તાઓને જ્યારે ચર્ચ ભારપૂર્વક સલાહ આપતુ હોય, તો હુમલાખોરને હાંકી કાઢવા માટે હથિયાર ધારણ કરવાની અને ફાંસીની સજા અનુમતિ છે. યુદ્ધ ચાલુ રાખવું અને મૃત્યુ દંડ લાગુ કરવા વિશે કેથોલીકમાં પણ અભિપ્રાયમાં કાનુની મતભેદ હોઇ શકે છે, પરંતુ નાબૂદી અને અસાધ્ય રોગ પ્રત્યે આદર ન હોય.[૯૯]

જ્યારે તમામ કેથોલીકો આથી જાળવી રાખે છે "ફાંસીની સજા આપવી એ કેથોલીક ચર્ચના નિયમ અને અપરાધીઓ પર નિયંત્રણ માટે રાજ્યની સત્તા વિરુદ્ધ નથી, વધુ સત્તા પ્રગટીકરણમાંથી અને ઇશ્વર શાસ્ત્રીઓમાંથી મૃત્યુની સજા ઉત્પન્ન થાય છે", "સત્તાના ઉપયોગ કરવાની સલાહ, જોકે, અન્ય અને વિવિધ વિચારણાઓ દ્વારા નક્કી થતી બાબત છે".[૧૦૦]

એંગ્લીકન અને એપીસ્કોપેલીયન[ફેરફાર કરો]

એંગ્લીકન અને એપીસ્કોપેલીયન બિશપની લેમ્બેથ કોન્ફરન્સ એ 1988 માં મૃત્યુ દંડનો તિરસ્કાર કર્યો છે:

This Conference: ... 3. Urges the Church to speak out against: ... (b) all governments who practice capital punishment, and encourages them to find alternative ways of sentencing offenders so that the divine dignity of every human being is respected and yet justice is pursued;....[૧૦૧]

યુનાઇટેડ મેથોડીસ્ટ ચર્ચ[ફેરફાર કરો]

યુનાઇટેડ મેથોડીસ્ટ ચર્ચ, અન્ય મેથોડીસ્ટ ચર્ચો સાથે, પણ મૃત્યુ દંડનો તિરસ્કાર કરે છે, કહે છે કે માનવ જીવન હણવાના માટેના કારણ તરીકે શિક્ષા અથવા સામાજિક બદલાને સ્વીકારી શકાય નહીં.[૧૦૨] ગરીબ, અભણ, વંશીય અને ધાર્મિક લઘુમતિ, અને માનસિક અને લાગણીની દ્રષ્ટિએ ખામીયુક્ત લોકો પર અને અયોગ્ય અને અસમાન મૃત્યુદંડ પણ ચર્ચ જાળવી રાખે છે.[૧૦૩] યુનાઇટેડ મેથોડીસ્ટ ચર્ચની જનરલ કોન્ફરન્સ તેના બિશપ ને મૃત્યુ દંડનો વિરોધ જાળવી રાખવા માટે અને મૃત્યુ દંડની સજાની તાત્કાલિક મૌકૂફી માટે સરકારને આહ્વાન કરે છે.

અમેરિકામાં ઇવાન્જેલીકલ લુથરન ચર્ચ[ફેરફાર કરો]

1991 માં એક સામાજિક નીતિ અહેવાલ, ELCA ઔપચારિક રીતે મૃત્યુ દંડનો વિરોધ કરવાનું વલણ ધારણ કર્યું છે. તે વર્ણન કરે છે મૃત્યુ દંડ નીતિ માટે બદલો અને પ્રાથમિક હેતુ છે અને પશ્ચાતાપ અને માફી દ્વારા જ સાચી સારવાર થઇ શકે છે.[૧૦૪]

દક્ષિણ બાપીસ્ટ પ્રણાલિ[ફેરફાર કરો]

2000 માં દક્ષિણ બાપીસ્ટ પ્રણાલિએ બાપીસ્ટ શ્રદ્ધા અને સંદેશ અદ્યતન કર્યો. તેમાં પ્રણાલિએ ઔપચારિક રીતે રાજ્યો દ્વારા મૃત્યુ દંડના ઉપયોગની અનુમતિ આપી છે. તેણે કહ્યું કે ખૂનના દોષીને મૃત્યુદ;ડ આપવાની રાજ્યની ફરજ છે અને નૂહના કરારમાં ઇશ્વરે મૃત્યુ દંડની સ્થાપના કરી છે.

અન્ય પ્રોટેસ્ટન્ટ્સ[ફેરફાર કરો]

પ્રોટેસ્ટન્ટ પુનઃસુધારણા માં શરૂઆતના અમુક મુખ્ય નેતાઓએ, including માર્ટીન લુથર અને જ્હોન કાલ્વીન સહિત, મૃત્યુદંડની તરફેણમાં પરંપરાગત કારણોની તરફેણ કરી, અને લુથરન ચર્ચના ઓગ્સબર્ગ કન્ફેશન દ્વારા તેનો વિસ્તૃત રીતે પ્રતિકાર થયો છે. અમુક પ્રોટેસ્ટન્ટ સમૂહોએ જેનેસીસ 9:5–6, રોમન્સ 13:3–4, અને લેવીટીકસ 20:1–27 નો આધાર મૃત્યુ દંડની અનુમતિ તરીકે લીધો છે.[૧૦૫]

મેનોનાઇટ્સ, ચર્ચ ઓફ ધી બ્રેથ્રેન અને ફ્રેન્ડ્ઝે મૃત્યુ દંડનો વિરોધ તેની સ્થાપનાથી કર્યો છે, અને આજસુધી તેનો મજબૂત વિરોધ ચાલુ છે. આ સમુહો, અન્ય ખ્રિસ્તીઓ સાથે મૃત્યુ દંડનો વિરોધ કર્યો છે, ક્રાઇસ્ટના સર્મન ઓન ધી માઉન્ટ (મેથ્યુ ચેપ્ટર 5–7 માં દર્શાવ્યા અનુસાર ) અને સર્મન ઓન ધી પ્લેઇન (લ્યુક 6:17–49 માં દર્શાવ્યા અનુસાર) સમર્થનમાં ટાંકે છે. બંને ધાર્મિક પ્રવચનોમાં, ક્રાઇસ્ટ તેના અનુયાયીઓને બીજો ગાલ ધરવાનું અને તેના શત્રુઓને ચાહવાનું કહે છે, જેને આ સમૂહ મૃત્યુદંડના વિરોધ સહિત,અહિંસાનો અધિકૃત આદેશ માને છે.

મોર્મોન્સ[ફેરફાર કરો]

જીસસ ક્રાઇસ્ટના ચર્ચના પછીના દિવસોના સંતો (જેને મોર્મોન્સ પણ કહે છે) મૃત્યુ દંડની તરફેણ કે વિરોધ કરતા નથી. તેઓ ઔપચારિક રીતે જણાવે છે કે "સીવીલ કાયદાની ચોક્કસ પ્રક્રિયાઓ દ્વારા નક્કી કરવાની આ બાબત છે."[૧૦૬]

પૂર્વીય ધર્મચુસ્ત ખ્રિસ્તીવાદ[ફેરફાર કરો]

પૂર્વીય ધર્મચુસ્ત ખ્રિસ્તીવાદ સામાન્ય રીતે મૃત્યુ દંડ વિશે નકારાત્મક મત ધરાવે છે, પરંતુ આ ધર્મમાં આ વિશે થોડું કહેવામાં આવ્યું છે.

એસોટેરિક ક્રિસ્ટીનીટી[ફેરફાર કરો]

રોસીક્રુસીયન ફેલોશીપ અને ઘણી અન્ય ક્રિશ્ચીયન એસોટેરિક ‍સિદ્ધાંતો કોઇપણ પરિસ્થિતિમાં મૃત્યુ દંડનો તિરસ્કાર કરે છે.[૧૦૭][૧૦૮]

સાહિત્ય અને માધ્યમમાં[ફેરફાર કરો]

સાહિત્ય[ફેરફાર કરો]

  • ધર્મગુરુઓ જીસસ ક્રાઇસ્ટના મૃત્યુદંડનું ‍લંબાણથી વર્ણન કરે છે, અને ખ્રિસ્તી આસ્થાની મુખ્ય કથા તૈયાર થાય છે. ખ્રિસ્તી સાહિત્યમાં ક્રોસ પર જડવાની ક્રિયાનું વર્ણન વિપુલ પ્રમાણમાં કરવામાં આવ્યું છે.
  • ડેમોન અને પાઇથિયાસ ની વાલેરીયસ મેક્સીમસની કથા વફાદારીનો શ્રેષ્ઠ પ્રખ્યાત નમૂનો હતો. ડેમોનને મૃત્યુની સજા કરવામાં આવી હતી (વાચક જાણતા નથી કે શા માટે) અને જ્યારે ડેમોન તેમની અંતિમઇચ્છા કહેવા જાય છે ત્યારે તેનો મિત્ર પાઇથિયાસ તેનું સ્થાન લેવાની રજુઆત કરે છે.
  • "એન અકરન્સ એન આઉલ ક્રિક બ્રિજ" એ એમ્બ્રોઝ બિયર્સ ની એક ટૂંકી વાર્તા છે જે મૂળ 1890 માં પ્રકાશિત કરવામાં આવી હતી. અમેરિકન સિવિલ વોર દરમિયાન એક લાગણીશીલ સાથીની ફાંસીની સજા સાથે કથા સંલગ્ન છે.
  • ડિકન્સની એ ટેલ ઓફ ટુ સિટીઝ પુસ્તકના મુખ્ય પાત્રની લક્ષણયુક્ત ફાંસી સાથે સમાપ્ત થાય છે.
  • વિકટર હ્યુગોની ધી લાસ્ટ ડે ઓફ એ કન્ડેમ્ડ મેન (Le Dernier Jour d'un condamné ) તેની ફાંસી પહેલાં તિરસ્કૃત વ્યક્તિના વિચારોનું વર્ણન કરે છે; વધુમાં તેની પ્રસ્તાવના પણ નોંધપાત્ર છે, જેમાં વિકટર હ્યુગો મૃત્યુ દંડ સામે લંબાણપૂર્વક દલીલ કરે છે.
  • અનૈસ નીનનો સાહિત્ય સંગ્રહ લીટલ બર્ડ્ઝ જાહેર મૃત્યુ દંડના ઉત્તેજનાત્મક ચિત્રનો સમાવેશ કરે છે.
  • વિલીયમ બરોની નવલકથા નેકડે લંચ પણ મૃત્યુદંડના ઉત્તેજનાત્મક અને વાસ્તવિક વર્ણનોનો સમાવેશ કરે છે. બરો સામેની અન્યાયી કાર્યવાહીમાં, પ્રતિવાદી સફળતાપૂર્વક દલીલ કરે છે કે નવલકથા મૃત્યુ-દંડ-વિરુદ્ધના સ્વરૂપનું હતુ, અને આથી તે રાજકીય મુલ્‍ય પર આધારીત છે.
  • જ્હોન ગ્રીશામની ધી ચેમ્બર માં, યુવાન વકિલ તેના ક્લાન્સમેનદાદાને ફાંસીની સજામાંથી બચાવવા માટે પ્રયાસ કરે છે. મૃત્યુ દંડ વિરોધી સાહિત્યની રજુઆત માટે નવલકથા પ્રચલિત છે.
  • બર્નાર્ડ કોર્નવેલની નવલકથા ગેલોઝ થિફરહસ્ય વહેલી 19 મી સદીના ઇંગ્લેન્ડમાં તૈયાર થાય છે, કહેવાતા "બ્લડી કોડ" દરમિયાન અમુક સામાન્ય અપરાધો કરતા નિયમોની શ્રેણીઓ દ્વારા મૃત્યુ દંડ અપરાધોનું સૂચન કરે છે. નાયક જાસુસ છે જેની નિમણૂક તિરસ્કૃત વ્યક્તિના અપરાધની તપાસ કરવા માટે આવે છે, અને જે સમસ્યાઓનો તે સામનો કરે છે તે ડ્રેકોનીયન કાયદાનું નિષ્ઠુર તહોમતનામું અને મૃત્યુદંડ પ્રત્યે લોકોના આત્મસંતોષનું વલણ છે.
  • જ્યોર્જ ઓરવેલ દ્વારા એ હેંગીંગ, એક મૃત્યુ દંડની સજાની કથા કહે છે જેના 1920 માં બર્મામાં પોલીસમેન તરીકે તેઓ નોકરી કરતા ત્યારે તેઓ સાક્ષી હતા. તે લખે છે, "તે વિચિત્ર છે, પરંતુ આજ ક્ષણ સુધી મને ભાન નથી થયું કે તંદુરસ્ત, સભાન માણસને મારી નાખવાનો અર્થ શું છે. ખાબોચીંયાથી બચવા માટે કેદીના પગલાં હું જોઉં છું, ત્યારે હું ઘટતા જીવનના રહસ્ય, મૂક ખોટી બાબત જોઉં છું જ્યારે તે સંપૂર્ણ ભરતીમાં હોય છે. આ માણસ મૃત્યુ પામતો નથી, જેમ આપણે જીવીએ છીએ તેમ તે જીવે છે...."
  • માઇકલ ફોકૌલ્ટ દ્વારા ડિસીપ્લીન એન્ડ પનીશ: ધી બર્થ ઓફ ધી પ્રીઝન, મોટાભાગે યાતનાનો નાશ કરવામાં આવ્યો છે અને સજા હવે ઝડપી અને પીડારહીત કેવી રીતે થાય છે તેની સરખામણી મૃત્યુદંડ સાથે કરે છે. ફોકૌલ્ટ માને છે કે હવે સજા વધુ આત્મા પ્રત્યે વધુ હોવો જોઇએ શરીર પ્રત્યે હોય તેના કરતાં.
  • એ લેસન બિફોર ડાઇંગ મૃત્યુ કતાર પર ખોટા આરોપિત માણસનું વર્ણન કરે છે.
  • આલ્બર્ટ કામુસ દ્વારા ધી સ્ટ્રેન્જર (L'Étranger /ધી ફોરેનર , ધી આઉટસાઇડર ),અલ્જીરીયામાં કામુસે હાજરી આપેલ ટ્રાયલના આધારે, ગીલોટીનની સજા પામનાર ખૂનીની કાલ્પનિક રીતે વર્ણન કરે છે. અંતે, ખૂની તેના મૃત્યુનો સ્વીકાર કરે છે, અને તેની ફાંસી સમયે લોકોના વિશાળ સમુદાયની ધિક્કારની બૂમો તરફ જૂએ છે.

ફિલ્મ, ટેલીવિઝન, અને થિયેટર[ફેરફાર કરો]

સંગીત[ફેરફાર કરો]

આ પણ જુઓ[ફેરફાર કરો]

સંદર્ભો[ફેરફાર કરો]

  1. http://www.amnesty.org/en/death-penalty/abolitionist-and-retentionist-countries
  2. ચાર્ટર ઓફ ફંડામેન્ટલ રાઇટસ ઓફ ધી યુરોપિયન યુનિયન
  3. અમ્નેસ્ટિ ઇન્ટરનેશનલ
  4. મૃત્યુદંડ પર મોકૂફી
  5. એશિયા ટાઇમ્સ ઓનલાઇન - દક્ષ‍િણ એશિયા તરફથી શ્રેષ્ઠ સમાચાર કવરેજ
  6. Coalition mondiale contre la peine de mort – ઇન્ડોનેશીયન ચળવળકારીઓ મૃત્યુદંડ ભોગવે છે - એશિયા - પેસિફિક – Actualités
  7. મૃત્યુદંડનો વાસ્તવિક ઉપયોગ કરતા રાજ્યોમાં તેને રદ્દ કરવાની કોઇ તકો નથી
  8. એજી બ્રાઉન કહે છે કે તેઓ મૃત્યુ દંડને નાબૂદ કરશે
  9. કાનુન ઘડનારાં-સ્થળ-આર્થિક-કટોકટી-પ્રયાસ-પ્રતિબંધ-મૃત્યુ-દંડ
  10. યુએસમાં મૃત્યુ દંડ સમાપ્તિ નજીકમાં સંભવ નથી
  11. મૃત્યુદંડ-વિરોધી ચળવળકારો કહે છે મૃત્યુદંડ રદ્દ કરવો જોઇએ નહીં
  12. ટેક્સાસમાં નવું? ઓહિયોના મૃત્યુદંડની તપાસ થઇ છે - કેમ્પસ
  13. જાપાનમાં મૃત્યુદંડ -FIDH > તમામ માટે માનવ અધિકારો / Les Droits de l'Homme pour Tous
  14. "Shot at Dawn, campaign for pardons for British and Commonwealth soldiers executed in World War I". Shot at Dawn Pardons Campaign. Retrieved 2006-07-20. 
  15. વળતરનું કાર્ય ખુબ સામાન્ય થયું છે ખૂન શબ્દ ફ્રેન્ચ શબ્દ mordre (મારવું)પરથી આવ્યો છે અયોગ્ય મૃત્યુ માટે વ્યક્તિએ ભારે વળતર ચૂકવવુ ફરજિયાત છે. "મારવું" ગુના માટે સ્વયં શબદ્ તરીકે ઉપયોગ થાય છે: "Mordre wol out; અર્થ આપણે દિવસ પ્રતિદિવસ." – જ્યોફ્રે ચોસર (1340–1400), ધી કેન્ટરબરી ટેલ્સ , ધી નન્સ પ્રીસ્ટ્સ ટેલ, l. 4242 (1387-1400), repr. જ્યોફ્રે ચોસરનું કાર્ય , ed. આલ્ફ્રેડ ડબલ્યુ. પોલાર્ડ, એટ અલ. (1898).
  16. વાલ્ડમેનમાંથી ભાષાંતરીત, op.cit. , p.147.
  17. લિન્ડો, op.cit. (પ્રાથમિક રીતે આઇસ્લેન્ડીક વસ્તુઓ ની ચર્ચા કરે છે).
  18. Schabas, William (2002). The Abolition of the Death Penalty in International Law. Cambridge University Press. ISBN 0-521-81491-X .
  19. ગ્રીસ, એ હિસ્ટરી ઓફ એન્સિયન્ટ ગ્રીસ, ડ્રેકો અને સોલન લોઝ (Greece, A History of Ancient Greece, Draco and Solon Laws)
  20. કેપીટલ પનીશમેન્ટ (capital punishment), એન્સાયક્લોપેડિયા બ્રિટાનિકા
  21. રોમન સમ્રાન્યમાં મૃત્યુદંડ
  22. ઇસ્લામ અને મૃત્યુ દંડ
  23. ધી કેલીફેટ: તેનો ઉદ્દભવ, ઘટાડો અને અંત. , વિલીયમ મૂઇર
  24. Zipes, Jack David (1999), When Dreams Came True: Classical Fairy Tales and Their Tradition, Routledge, pp. 57–8, ISBN 0415921511
  25. લગભગ અનિવાર્ય રીતે, જોકે મિલકત અપરાધો માટે મૃત્યની સજાઓ પેનલ કોલોની માં સ્થળાંતર કરવામાં આવી છે અથવા દ્વીપક્ષી નોકર તરીકે મૃત્યુદંડ મેળવનાર કાર્ય કરે છે તે સ્થળ/મીશીગન સ્ટેટ યુનિવર્સિટી અને મૃત્યુદંડ માહિતી કેન્દ્ર[dead link]
  26. બ્રિટીશ ન્યાયિક ફાંસીનો ઇતિહાસ
  27. બ્રિટીશ ન્યાયિક ફાંસીનો ઇતિહાસ
  28. ૨૮.૦ ૨૮.૧ બેન, પૃ. 8.
  29. બેન, pp. 209-210
  30. ૩૦.૦ ૩૦.૧ બેન, પૃ. 210
  31. "JSTOR: The Journal of Criminal Law and Criminology (1973-)Vol. 74, No. 3 (Autumn, 1983), pp. 1033-1065". Northwestern University School of Law. 1983. Retrieved 2008-10-13. 
  32. ગંભીર ક્રુરતાની દેશભક્તો અવગણના કરે છે. ધી સિડની મોર્નિંગ હેરાલ્ડ. ઓગસ્ટ 24, 2007.
  33. "Definite no to Death Row – Asmal". Retrieved 2008-03-08. 
  34. [૧]
  35. "The High Cost of the Death Penalty". Death Penalty Focus. Retrieved 2008-06-27. 
  36. કનેક્ટીકટ કૌરાન્ટ તરફથી લેખ (ડિસેમ્બર 1, 1803)
  37. કાલેબ આદમ્સની સજા, 2003
  38. મૃત્યુદંડનો ઇતિહાસ
  39. મૃત્યુદંડ
  40. કૈટલીન જુઓ પૃ. 420-422
  41. ટોગોએ મૃત્યુદંડ નાબૂદ કર્યો
  42. મૃત્યુદંડ નાબૂદ કરો | એમ્નેસ્ટી ઇન્ટરનેશનલ
  43. "Abolitionist and Retentionist Countries". Amnesty International. Retrieved 2008-06-10. 
  44. [૨]
  45. "China executions shrouded in secrecy". BBC News. December 29, 2009. http://news.bbc.co.uk/2/hi/8432514.stm. પુનર્પ્રાપ્ત April 14, 2010.
  46. [૩]
  47. "International Polls & Studies". The Death Penalty Information Center. Retrieved 2008-04-01. 
  48. [૪]
  49. "Akmal Shaikh told of execution for drug smuggling". BBC News. December 28, 2009. Retrieved December 29, 2009. 
  50. "毒品危害防范條例". May 20, 2009. Retrieved Januaray 1, 2010. 
  51. બાળ મૃત્યુદંડ - US સિ
  52. એમ્નેસ્ટી ઇન્ટરનેશનલ
  53. એમ્નેસ્ટી ઇન્ટરનેશનલ
  54. "Stop Child Executions! Ending the death penalty for child offenders". Amnesty International. 2004. Archived from the original on 2004-10-11. Retrieved 2008-02-12. 
  55. યુ.એસ. અને અન્ય દેશોમાં બાળ દેહાંતદંડ
  56. રોબ ગાલાઘેર, બ્રિટીશ અમેરિકા/ યુનાઇટેડ સ્ટેટસ, 1642–1959,માં બાળ મૃત્યુદંડનું કોષ્ટક
  57. માનસિક અસ્થિર લોકો પર મૃત્યુદંડની સજા પર સુપ્રિમ કોર્ટે પ્રતિબંધ મૂક્યો CNN.com લો સેન્ટર. જુન 25, 2002
  58. HRW અહેવાલ
  59. UNICEF, બાળકના હક્કોની પરંપરા – FAQ: "બાળકના હક્કોની પરંપરા ઇતિહાસમાં ખૂબ ઝડપથી અને વિસ્તૃત રીતે નક્કી કરવામાં આવી છે. ફક્ત બે દેશો, સોમાલીય અને યુનાઇટેડ સ્ટેટે આ કરારને માન્યતા આપી નથી. હાલમાં સોમાલીયા મંજુરી પર કાર્ય કરવા માટે સક્ષમ નથી કારણ કે ત્યાં કોઇ અધિકૃત સરકાર નથી. પરંપરા સહી કરીને, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સે મંજુરી માટે તેનો ઇરાદો સ્પષ્ટ કર્યો છે, પરંતુ હજુ અમલ બાકી છે."
  60. ઇરાનીયન ચળવળકારો બાળ મૃત્યુ દંડ સામે લડાઇ કરે છે [dead link], અલી અકબો દારૈની, સંયુક્ત પ્રેસ , સપ્ટેમ્બર 17, 2008; એક્સેસ્ડ સપ્ટેમ્બર 22, 2008.
  61. બાળ મૃત્યુદંડનો ઇરાને વિરોધ કર્યો , પામ ઓ' ટુલ, BBC, જુન 27, 2007; એક્સેસ્ડ સપ્ટેમ્બર 22, 2008.
  62. સમાલોચક કહે છે, સમલીંગીઓને અવગણવાથી પણ ગંભીર કાર્ય ઇરાન કરે છે, ફોક્સ ન્યુઝ , સપ્ટેમ્બર 25, 2007; એક્સેસ્ડ સપ્ટેમ્બર 20, 2008.
  63. ચૂકાદા બાદ ઇરાનીયનને ફાંસી આપવામાં આવી; BBCnews.co.uk; 2007-12-06; પુનઃપ્રાપ્તિ 2007-12-06
  64. "Somali woman executed by stoning". BBC News. 2008-10-27. Retrieved 2008-10-31. 
  65. "Stoning victim 'begged for mercy'". BBC News. November 4, 2008. http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/africa/7708169.stm. પુનર્પ્રાપ્ત April 14, 2010.
  66. "Somalia: Girl stoned was a child of 13". Amnesty International. 2008-10-31. Retrieved 2008-10-31. 
  67. UNICEF સોમાલીયાને બાળ સજા પરંપરા સ્વીકારવા આહવાન આપે છે.
  68. નિર્દોષતા અને મૃત્યુદંડ
  69. કેપીટલ ડિફેન્સ વિકલી[dead link]
  70. ફાંસી આપવામાં આવેલ નિર્દોષો
  71. ખોટી ફાંસીઓ
  72. નિર્દોષ પ્રોજેક્ટ – સમાચાર અને માહિતી: પ્રેસ પ્રકાશન
  73. http://www.cbc.ca/politics/story/2010/03/18/ekos-poll018.html
  74. 2008 ગેલપ મૃત્યુ દંડ મતદાન.
  75. ABC ન્યુઝ મત, "ફાંસીની સજા, 30 વર્ષથી ચાલુ: સહાય, પરંતુ સાથે દ્વિધાવૃત્તિ" (PDF, જુલાઇ 1, 2006).
  76. અપરાધ.
  77. [૫][dead link] [૬][dead link]
  78. [૭][dead link] [૮][dead link]
  79. Thomas Hubert (2007-06-29). "Journée contre la peine de mort : le monde décide!" (in French). Coalition Mondiale. 
  80. એમ્નેસ્ટી ઇન્ટરનેશનલ.
  81. "UN set for key death penalty vote". Amnesty International. 2007-12-09. Retrieved 2008-02-12. 
  82. Directorate of Communication – The global campaign against the death penalty is gaining momentum – Statement by Terry Davis, Secretary General of the Council of Europe.
  83. UN જનરલ એસેમ્બલી – યુએન ન્યુઝ સેન્ટર તરફથી અંતિમ.
  84. "U.N. Assembly calls for moratorium on death penalty". Reuters. 
  85. "Second Optional Protocol to the ICCPR". Office of the UN High Commissioner on Human Rights. Retrieved 2007-12-08. 
  86. એમ્નેસ્ટી ઇન્ટરનેશનલ.
  87. તમામ સજાઓમાં ઇટાલીએ મૃત્યુ દંડને નાબૂદ કર્યો.
  88. જાપાને વધુ બે ફાંસી આપી (પરેગ્રાફ 11 પણ
  89. બેબીલોનીયન તાલમદ સાંહેદ્રીન 2a
  90. જેરુસેલમ તાલમદ (સાંહેદ્રીન 41 a)
  91. મોઝીઝ મૈમોનીડ્સ, ધી કમાન્ડમેન્ટ્સ, Neg. Comm. 290 , at 269–271 (ચાર્લ્સ બી. ચાવેલ ભાષાં., 1967).
  92. ફાંસીની સજા - બ્રિટાનીકા ઓનલાઇન એન્સાયક્લોપેડિયા
  93. ઇસ્લામમાં ફાંસીની સજા
  94. મૃત્યુ દંડ વિશે ખ્રિસ્તી ધર્મગ્રંથો શું કહે છે - ફાંસીની સજા
  95. BBC – ધર્મ અને નીતિ - ફાંસીની સજાઃ પરિચય
  96. http://www.cin.org/users/james/ebooks/master/trent/tcomm05.htm
  97. Papal encyclical, Evangelium Vitae, માર્ચ 25, 1995
  98. માનવામાં આવે છે કે દોષિત પક્ષની ઓળખ અને જવાબદારી સંપૂર્ણ રીતે નક્કી કરવામાં આવી છે, ચર્ચનું પરંપરાગત શિક્ષણ મૃત્યુ દંડ પર ફેરવિચારણાને બાકાત રાખતુ નથી, જો આ ફક્ત અયોગ્ય હુમલાખોર સામે માનવ જીવનની રક્ષાનો એકમાત્ર સંભવિત ઉપાય હોય.
  99. http://www.priestsforlife.org/magisterium/bishops/04-07ratzingerommunion.htm
  100. http://www.newadvent.org/cathen/12565a.htm
  101. Lambeth Conference of Anglican Bishops, 1988, Resolution 33, paragraph 3. (b), found at Lambeth Conference official website page. Accessed July 16, 2008.
  102. ધી યુનાઇટેડ મેથડીસ્ટ ચર્ચ : ફાંસીની સજા
  103. ધી યુનાઇટેડ મેથડીસ્ટ ચર્ચ: ફાંસીની સજા વિશે ઔપચારિક અહેવાલો
  104. મૃત્યુદંડ પર ELCA સામાજિક અહેવાલ
  105. [૯][dead link] http://www.equip.org/free/CP1304.htm
  106. ધી ચર્ચ ઓફ જીસસ ક્રાઇસ્ટ ઓફ લેટર-ડે સેઇન્ટ્સ : જાહેર મુ્દ્દાઓ
  107. હૈન્ડેલ, મેક્સ (1910s), ધી રોસીક્રુસીયન ફિલોસોફી ઇન ક્વેશ્ચન્સ એન્ડ આન્સર્સ - ભાગ II: પ્રશ્ન નં. 33: રોસીક્રુસીયન વ્યુપોઇન્ટ ઓફ કેપીટલ પનીશમેન્ટ , ISBN 0-911274-90-1
  108. ધી રોસીક્રુસીયન ફેલોશીપ : ઓબ્સેશન, ઓકલ્ટ ઇફેક્ટસ ઓફ કેપીટલ પનીશમેન્ટ
  109. લુઝીરા જેલ, યુગાન્ડામાંથી સજા પામેલ ગાયકવૃંદ
  • Benn, Charles. 2002. China's Golden Age: Everyday Life in the Tang Dynasty . ઓક્સફોર્ડ યુનિવર્સિટી પ્રેસ આઇએસબીએન 0-907061-05-0

બાહ્ય લિંક્સ[ફેરફાર કરો]

ઢાંચો:External links

વિરુદ્ધ[ફેરફાર કરો]

તરફેણમાં[ફેરફાર કરો]

ધાર્મિક દ્રષ્ટિબિંદુઓ[ફેરફાર કરો]