રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગો (ભારત)

વિકિપીડિયાથી
આના પર જાવ: ભ્રમણ, શોધો
દિલ્હી અને ગૌરગાંવને જોડતો રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગ 8

.

કોલકાતા નજીક દુર્ગાપુર એક્સપ્રેસમાર્ગ

ભારતના રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગો, એ રાજમાર્ગો કે ધોરીમાર્ગોનું જાળું છે જેનું પ્રબંધન અને દેખરેખ ભારત સરકારની સંસ્થાઓ દ્વારા કરવામાં આવે છે. આ ધોરીમાર્ગો સને.૨૦૧૦માં ૧,૦૦૦ કિલોમીટર (૬૨૦ મા)નાં સિમિત-વપરાશી એક્સપ્રેસમાર્ગો સહીત ૭૦,૯૩૪ કિલોમીટર (૪૪,૦૭૬ મા) જેટલાં મપાયાં છે. ૭૧,૦૦૦ કિ.મી. રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગોમાંથી ૧૫,૦૦૦ કિ.મી. કરતાં વધુ ૪ થી ૬ લેન (માર્ગ)નાં અને બાકીનાં ૫૦,૦૦૦ કિ.મી. જેટલાં ૨ માર્ગનાં (૨ લેનનાં) છે.[૧][૨]

ભારતીય રાષ્ટ્રીય રાજમાર્ગ પ્રાધિકરણ (NHAI) મોટાભાગનાં રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગોના નિર્માણ, સુધારા અને દેખરેખ માટેની મધ્યવર્તી સંસ્થા છે. એ ભારત સરકારના માર્ગ પરિવહન અને રાજમાર્ગ મંત્રાલય (Ministry of Road Transport and Highways) હેઠળ કામ કરે છે. રાષ્ટ્રીય રાજમાર્ગ વિકાસ પરિયોજના (NHDP) રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગોનાં પ્રબંધન અને દેખરેખ માટેનો મુખ્ય આયાસ છે. ભારતીય રાષ્ટ્રીય રાજમાર્ગ પ્રાધિકરણ ધોરીમાર્ગોનાં નિર્માણ, વિકાસ અને કર ઉઘરાવવા (ટોલ ટેક્ષ) અર્થે અનેક વાર જાહેર-ખાનગી ભાગીદારીનો નમૂનો (મૉડલ) અમલમાં લાવે છે.

National highways constituted about 2% of all the roads in India, but carried about 40% of the total road traffic as of 2010.[૧] The majority of existing national highways are two-lane roads (one lane in each direction), though much of this is being expanded to four-lanes, and some to six or eight lanes. Some sections of the network are toll roads. Over ૩૦,૦૦૦ કિલોમીટર (૧૯,૦૦૦ મા) of new highways are planned or under construction as part of the NHDP, as of 2011. This includes over ૨,૬૦૦ કિલોમીટર (૧,૬૦૦ મા) of Expressways currently under construction.

સાંપ્રત વ્યવસ્થા[ફેરફાર કરો]

The Network of National Highways in India

India has ૭૯,૧૧૬ કિલોમીટર (૪૯,૧૬૦ મા) of national highways (NH) connecting all the major cities and state capitals as of July 2013. National highways comprise 1.7% of India's total road network, but carry about 40% of road traffic.[૩] Most of them have two lanes. About ૧૦,૦૦૦ કિલોમીટર (૬,૨૦૦ મા) have been widened to four lanes with two lanes in each direction as of August 2011. Only a few of NH are built with cement concrete. As of 2010, ૧૯,૦૬૪ કિલોમીટર (૧૧,૮૪૬ મા) of NH were still single-laned roads. The government is currently working to ensure that by December 2014 the entire National Highway network consists of roads with two or more lanes.[૪]

India has the distinction of having the world's second highest-altitude motor highway— Leh-Manali Highway, connecting Shimla to Leh in Ladakh, Kashmir.(સંદર્ભ આપો)

Map showing highway distribution with population density

National highways form the economic backbone of the country and have often facilitated development along their routes, and many new towns have sprung up along major highways. Highways also have large numbers of small restaurants and inns (known as dhabas) along their length. They serve popular local cuisine and serve as truck stops.

Ministry of Road Transport and Highways, Government of India adopted a new systematic numbering of National Highways in April 2010. The new system will indicate the direction of National Highways whether it is East-West (odd numbers) or North-South (even numbers) and also the geographical region where it is located, increasing from east to west and from north to south.[૫]

The total length of the system was 29,023 km in 1980, which was expanded to 76,818 km by the end of 2012. According to an affidavit filed by the Central Government in the Supreme Court on 1 July 2013, 23,814 km of the system was built between 1997 and 2002 (ninth five-year plan), during the NDA Government's rule. This is the largest construction of national highways during any five-year period since independence.[૬]

નવા વિકાસકાર્યો[ફેરફાર કરો]

Under former Prime Minister Atal Bihari Vajpayee India launched a massive program of highway upgrades, called the National Highway Development Project (NHDP), in which the main north-south and east-west connecting corridors and highways connecting the four metropolitan cities (Delhi, Mumbai, Chennai and Kolkata) have been fully paved and widened into four-lane highways. Some of the busier National Highway sectors in India have been converted to four or six lane expressways – for example, Delhi-Agra, Delhi-Jaipur, Ahmedabad-Vadodara, Mumbai-Pune, Mumbai-Surat, Bangalore-Mysore, Bangalore-Chennai, Chennai-Tada, Delhi-Meerut , Hyderabad-Vijayawada and Guntur-Vijayawada. Phase V of the National Highway Development Project is to convert all ૬,૦૦૦ કિલોમીટર (૩,૭૦૦ મા) of the Golden Quadrilateral Highways to 6-lane highways/expressways by 2012.

The National Highways Act, 1956[૭] provides for private investment in the building and maintenance of the highways. Recently, a number of existing roads have been reclassified as national highways. Bypasses have also recently been constructed around larger towns and cities to provide uninterrupted passage for highway traffic. The hugely varied climatic, demographic, traffic, and sometimes political situation in India results in NHs being single lane in places with low traffic to six lanes in places with heavy traffic. National highways are being upgraded or are under construction. Some NHs are long while some are short spurs off other NHs to provide connectivity to nearby ports or harbours.

The longest NH is NH7,[૮] which runs between Varanasi in Uttar Pradesh to Kanyakumari in Tamil Nadu, at the southernmost point of the Indian mainland, covering a distance of ૨,૩૬૯ કિલોમીટર (૧,૪૭૨ મા), and passes through Hyderabad and Bangalore. The shortest NH is the NH47A,[૯] which spans ૬ કિલોમીટર (૩.૭ મા), to the Ernakulam - Kochi Port.

NH7 section between Bangalore and Karnataka - Andhra Pradesh border. It is a part of the North South Corridor.

ભારતીય માર્ગ નેટવર્ક[ફેરફાર કરો]

ભારતીય માર્ગો[૧૦]
વર્ગ લંબાઈ (કિ.મી. અને માઈલ)
એક્સપ્રેસમાર્ગો‎ ૧,૦૦૦ કિલોમીટર (૬૨૦ મા)
કુલ રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગો ૭૦,૯૩૪ કિલોમીટર (૪૪,૦૭૬ મા)
૨૦૧૨ સુધીનાં ૪ થી ૬ લેન (માર્ગ)નાં રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગો ૧૬,૦૦૦ કિલોમીટર (૯,૯૦૦ મા)
૪ થી ૬ લેન (માર્ગ)નાં બનતા રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગો ૨૫,૦૦૦ કિલોમીટર (૧૬,૦૦૦ મા)
રાજ્ય ધોરીમાર્ગો ૧,૫૪,૫૨૨ કિલોમીટર (૯૬,૦૧૬ મા)
મુખ્ય અને અન્ય જિલ્લામાર્ગો ૨૫,૭૭,૩૯૬ કિલોમીટર (૧૬,૦૧,૫૨૦ મા)
ગ્રામ્ય અને અન્ય માર્ગો ૧૪,૩૩,૫૭૭ કિલોમીટર (૮,૯૦,૭૮૩ મા)
કુલ (અંદાજે) ૪૨,૪૫,૪૨૯ કિલોમીટર (૨૬,૩૭,૯૮૭ મા)

Interstate Highway System[ફેરફાર કરો]

ઢાંચો:Empty section

ભારતનાં ધોરીમાર્ગોની ચિત્રગેલેરી[ફેરફાર કરો]

આ પણ જુઓ[ફેરફાર કરો]

સંદર્ભો અને નોંધો[ફેરફાર કરો]

બાહ્ય કડીઓ[ફેરફાર કરો]