ઈસબગુલ

ઈસબગુલ
વૈજ્ઞાનિક વર્ગીકરણ
Unrecognized taxon (fix):	પ્લાન્ટેગો
Species:	Template:Taxonomy/પ્લાન્ટેગોપ. ઓવાટા''
દ્વિનામી નામ
	પ ઓવાટા; ફોર્સ્ક (Forssk.)
સમાનાર્થી (વૈજ્ઞાનિક વર્ગીકરણ)/અન્ય નામ
	ઢાંચો:Specieslist

ઈસબગુલ (વૈજ્ઞાનિક નામ: Plantago ovata) એક શિયાળુ પાક છે જે પિયત વડે પકવવામાં આવે છે. તેને રેતાળ અને ગોરાડું જમીન વધુ માફક આવે છે. ભેજવાળી અને ઓછી નિતારશક્તિ ધરાવતી જમીનમાં આ પાક સારી રીતે થતો નથી. તેને સૂકું અને ઠંડુ હવામાન માફક આવે છે. નવેમ્બર મહિનાના અંતથી ડિસેમ્બરના અંત દરમિયાન તેની વાવણી કરવામાં આવે છે. એપ્રિલ-મે પહેલા પાક તૈયાર થઈ જાય છે.

આણંદ ખાતે આવેલી આણંદ કૃષિ યુનિવર્સિટીએ વિકસાવેલી ઈસબગુલની એક જાત 'ગુજરાત ઈસબગોલ ૨'ના છોડની ઊંચાઈ ૩૬.૫ સે.મી, પાનની લંબાઈ ૨૦ સે.મી. અને પહોળાઈ ૦.૬૬ સે.મી. હોય છે. એક છોડમાંથી સરેરાશ ૪.૧૦ પેટાછોડવા ઊગે છે, વાવેતરથી સંપૂર્ણ વિકાસ સુધી ૧૧૫થી ૧૨૧ દિવસ જેટલો સમય લાગે છે અને પ્રત્યેક ડોડવા પર સરેરાશ ૭૯.૨૦ જેટલા બીજ બેસે છે. ગુજરાત ઈસબગોલ ૨ના ૧૦૦૦ બીજનું વજન આશરે ૧.૭૦ ગ્રામ જેટલું થાય છે અને પ્રતિ હેક્ટર ૧૦૦૦ કિ.ગ્રા. જેટલું ઉત્પાદન શક્ય છે.^[૧]

ઈસબગુલ તેના બીજનાં ફોતરાંમાં રહેલા દ્રાવ્ય રેસા અને પાણીમાં ઓગળતા ઉત્પન્ન થતા ચીકણા પદાર્થ (mucilage) માટે વાવવામાં આવે છે. તેનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે ખાદ્ય રેસાના સ્રોત તરીકે, બંધકોશ અને ઝાડા બન્નેના નિવારણમાં અને ક્યારેક ખોરાકને ઘટ્ટ બનાવવા માટે થાય છે.^[૨] વનસ્પતિજન્ય હોવાથી તે સ્વાસ્થ્ય માટે સુરક્ષિત છે અને મંદ રેચક ગુણ ધરાવે છે.^[૩]^[૪]

સંદર્ભો

↑ "Gujarat Isabgol 2" (અંગ્રેજીમાં). Anand Agriculture University. મેળવેલ ૨૪ ઓક્ટોબર ૨૦૧૫. {{cite web}}: Check date values in: |access-date= (મદદ)
↑ Slavin, Joanne (22 April 2013). "Fiber and prebiotics: Mechanisms and health benefits". Nutrients. 5 (4): 1417–1435. doi:10.3390/nu5041417. ISSN 2072-6643. PMC 3705355. PMID 23609775. {{cite journal}}: Check date values in: |date= (મદદ)
↑ van der Schoot, A; Drysdale, C; Whelan, K; Dimidi, E (6 October 2022). "The Effect of Fiber Supplementation on Chronic Constipation in Adults: An Updated Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials". The American Journal of Clinical Nutrition. 116 (4): 953–969. doi:10.1093/ajcn/nqac184. PMC 9535527. PMID 35816465. {{cite journal}}: Check date values in: |date= (મદદ)
↑ Rao, SSC; Brenner, DM (1 June 2021). "Efficacy and Safety of Over-the-Counter Therapies for Chronic Constipation: An Updated Systematic Review". The American Journal of Gastroenterology. 116 (6): 1156–1181. doi:10.14309/ajg.0000000000001222. PMC 8191753. PMID 33767108. {{cite journal}}: Check date values in: |date= (મદદ)

[1] "Gujarat Isabgol 2" (અંગ્રેજીમાં). Anand Agriculture University. મેળવેલ ૨૪ ઓક્ટોબર ૨૦૧૫. {{cite web}}: Check date values in: |access-date= (મદદ)

[slavin13-2] Slavin, Joanne (22 April 2013). "Fiber and prebiotics: Mechanisms and health benefits". Nutrients. 5 (4): 1417–1435. doi:10.3390/nu5041417. ISSN 2072-6643. PMC 3705355. PMID 23609775. {{cite journal}}: Check date values in: |date= (મદદ)

[van_der_Schoot2022-3] van der Schoot, A; Drysdale, C; Whelan, K; Dimidi, E (6 October 2022). "The Effect of Fiber Supplementation on Chronic Constipation in Adults: An Updated Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials". The American Journal of Clinical Nutrition. 116 (4): 953–969. doi:10.1093/ajcn/nqac184. PMC 9535527. PMID 35816465. {{cite journal}}: Check date values in: |date= (મદદ)

[Rao2021-4] Rao, SSC; Brenner, DM (1 June 2021). "Efficacy and Safety of Over-the-Counter Therapies for Chronic Constipation: An Updated Systematic Review". The American Journal of Gastroenterology. 116 (6): 1156–1181. doi:10.14309/ajg.0000000000001222. PMC 8191753. PMID 33767108. {{cite journal}}: Check date values in: |date= (મદદ)

[૧]

[૨]

[૩]

[૪]