ઉમાશંકર જોષી

વિકિપીડિયામાંથી
(ઊમાશંકર જોષી થી અહીં વાળેલું)
Jump to navigation Jump to search
ઉમાશંકર જોષી
જન્મ (1911-07-21)21 જુલાઈ 1911
બામણા, સાબરકાંઠા, ગુજરાત
મૃત્યુ 19 ડિસેમ્બર 1988(1988-12-19) (77ની વયે)
મુંબઈ, મહારાષ્ટ્ર, ભારત
ઉપનામ વાસુકિ, શ્રવણ
વ્યવસાય કવિ, નવલકથાકાર, ટૂંકી વાર્તા લેખક
રાષ્ટ્રીયતા ભારતીય
શિક્ષણ સંસ્થા
  • ગુજરાત કોલેજ
  • એલફિન્સ્ટન કોલેજ[૧]
સમયગાળો ગાંધી યુગ
મુખ્ય પુરસ્કારો

સહી
ઉમાશંકર જોષી
શૈક્ષણિક કાર્ય
શોધનિબંધ વિદ્યાર્થીઓ રમણલાલ જોષી

ઉમાશંકર જોષી ગુજરાતી સાહિત્યના જાણીતા કવિ અને લેખક હતા. તેઓને ૧૯૬૭માં ભારતીય અને ખાસ કરીને ગુજરાતી સાહિત્યમાં તેમના ઉમદા પ્રદાન માટે જ્ઞાનપીઠ પુરસ્કારથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા. તેમના જીવન ઉપર રવિન્દ્રનાથ ટાગોર અને મહાત્મા ગાંધીની ભારે અસર હતી. તેઓ ગાંધી યુગના પ્રધાન સાહિત્યકાર હતા. તેઓએ સાહિત્યનાં અનેક ક્ષેત્રોમાં ખેડાણ કર્યું છે.

અંગત જીવન[ફેરફાર કરો]

તેઓ ગુજરાત રાજ્યના સાબરકાંઠા જિલ્લાના બામણા ગામે ૨૧ જુલાઈ ૧૯૧૧ (અષાઢ વદ ૧૦ વિ.સં. ૧૯૬૭) ના દિવસે જન્મ્યા હતા. તેમના માતાનું નામ નવલબેન અને પિતાનું નામ જેઠાલાલ કમળજી જોષી હતું. તેમના માતા - પિતાને કુલ નવ સંતાન હતા જેમાં ઉમાશંકર ત્રીજા ક્રમાંકે હતા. વયાનુક્રમે તેમના સંતાનો નામ : રામશંકર, છગનલાલ, ઉમાશંકર, ચૂનીલાલ, પ્રાણજીવન, કાન્તિલાલ, જશોદાબેન, કેસરબેન, દેવેન્દ્ર. ૧૯૩૭માં તેઓનું લગ્ન જ્યોત્સનાબેન સાથે થયું. નંદિની અને સ્વાતિ તેમની પુત્રીઓ છે.

શિક્ષણ[ફેરફાર કરો]

ઇડરની સર પ્રતાપ હાઇ સ્કૂલ જ્યાં ઉમાશંકર જોષીએ અભ્યાસ કર્યો હતો

તેઓનું પ્રાથમિક શિક્ષણ બામણામાં અને માધ્યમિક શિક્ષણ ઇડરમાં થયું હતું. ૧૯૨૮માં અમદાવાદમાં ગુજરાત કોલેજથી મેટ્રિક કર્યું. તેઓ ૧૯૩૬માં અમદાવાદમાં બી.એ. થયા અને મુંબઈની એલ્ફિસ્ટન કોલેજમાંથી ૧૯૩૮માં એમ.એ. ઉત્તીર્ણ કર્યું.

સર્જન[ફેરફાર કરો]

  • મુખ્ય કૃતિ - નિશીથ (મધ્ય રાત્રિનો દેવતા)
  • કવિતા- વિશ્વશાંતિ, ગંગોત્રી, નિશીથ, મહાપ્રસ્થાન, અભિજ્ઞ, સાતપદ
  • એકાંકી- સાપના ભારા, હવેલી
  • વાર્તાસંગ્રહો- શ્રાવણી મેળો, વિસામો
  • નિબંધ સંગ્રહ – ઉઘાડી બારી
  • સંશોધન – પુરાણોમાં ગુજરાત
  • વિવેચન – 'અખો' એક અધ્યયન ; કવિની શ્રદ્ધા
  • અનુવાદ – શાકુંતલ, ઉત્તર રામચરિત
  • બાળગીત - સો વરસનો થા
  • સામયિક સંપાદન: 'સંસ્કૃતિ' ૧૯૪૭-૧૯૮૪

પુરસ્કારો[ફેરફાર કરો]

કવિશ્રી ઉમાશંકર જોષી ઓવરબ્રીજ, હિંમતનગર

સભ્યપદ/હોદ્દાઓ[ફેરફાર કરો]


સંદર્ભ[ફેરફાર કરો]

  1. Modern Gujarati Poetry: A Selection by Rita Kothari. ૧૯૯૮. pp. ૮૨, ૮૫. 

બાહ્ય કડીઓ[ફેરફાર કરો]