ચેંદમંગલમ સાડી
ચેંદમંગલમ સાડી એ કેરળના એર્નાકુલમ જિલ્લાના ચેંદમંગલમ વિસ્તારની એક પરંપરાગત હાથવણાટની સુતરાઉ સાડી છે. આ સાડી કેરળની ચેંદમંગલમ હેન્ડલૂમ (હાથશાળ) પરંપરાનો એક ભાગ છે.[૧]
ઇતિહાસ
[ફેરફાર કરો]આ વણાટ પરંપરા દેવાંગા ચેટ્ટીયાર સમુદાય દ્વારા શરૂ કરવામાં આવી હતી, જેઓ ૧૬મી સદીમાં ચેંદમંગલમમાં સ્થાયી થયા હતા. કોચીન રાજ્ય હેઠળ પાલિયમ સ્વરૂપમના વારસાગત વડા પ્રધાન અને રાજા પાલિયથ અચન પરિવાર માટે આ પરંપરા શરૂ કરવામાં આવી હતી.[૨] તેમણે અત્યંત બારીક મસલિન ધોતી વણાટની શરૂઆત કરી હતી, જે વીંટીમાંથી પણ પસાર થઈ શકતી હતી. કોચીનના ઉમરાવોના પ્રોત્સાહન હેઠળ આ હાથશાળ પરંપરા સાડીઓ અને અન્ય કાપડના ઉત્પાદનમાં વિસ્તરી હતી. ૨૦મી સદીની શરૂઆતમાં રાજ્યાશ્રય (પ્રોત્સાહન) ઘટવાના કારણે આ વણાટકામ ઓછું થવા લાગ્યું હતું. જોકે, ૧૯૫૪માં સ્થપાયેલી 'ચેંદમંગલમ હેન્ડલૂમ કો-ઓપરેટિવ સોસાયટી' અને ૧૯૬૯ના 'ધ કેરળ કો-ઓપરેટિવ સોસાયટી એક્ટ' દ્વારા આ હાથશાળ ઉદ્યોગનું પુનરુત્થાન થયું હતું.[૩]
૨૦૧૮માં આ વિસ્તારમાં આવેલા કેરળના વિનાશક પૂરના કારણે વણકરોને ભારે નુકસાન વેઠવું પડ્યું હતું.[૪] ફેશન ઉદ્યોગના અનુભવી વ્યાવસાયિક રમેશ મેનન દ્વારા શરૂ કરવામાં આવેલી 'સેવ ધ લૂમ' (Save The Loom) પહેલના અથાક પ્રયાસો દ્વારા આ હાથશાળોએ પોતાની ગુમાવેલી ભવ્યતા પાછી મેળવી. મે ૨૦૨૧માં, ભારતના પ્રથમ મહિલા ન્યાયાધીશ અન્ના ચાંડીની જન્મજયંતિની યાદમાં કાયદાના ક્ષેત્ર સાથે સંકળાયેલી મહિલાઓ (વકીલો અને ન્યાયાધીશો) માટે એક નવું કલેક્શન તૈયાર કરવામાં આવ્યું હતું.[૫]
વિશેષતા
[ફેરફાર કરો]ચેંદમંગલમ સાડી આજે કેરળમાં અસ્તિત્વમાં રહેલી ચાર પ્રખ્યાત વણાટ પરંપરાઓમાંથી એક છે.[૬] આ સાડી તેની 'પુલીયિલાકારા' (આંબલીના પાંદડાની કિનારી - tamarind leaf border) દ્વારા અલગ તરી આવે છે, જે સાડીની કિનારી સાથે સમાંતર ચાલતી એક પાતળી કાળી રેખા હોય છે. તેમાં વધારાના વણાટથી બનાવેલી 'ચુટ્ટીકરા' (chuttikara) તેમજ વિવિધ પહોળાઈની પટ્ટાઓ તથા ચેક્સ પણ હોય છે. આ સાડી એક પરંપરાગત કેરળ સાડી છે અને તેમાં કસાકુ (Kasavu - સોનેરી તાર) નો ઉપયોગ થાય છે. આ સાડીઓ ૮૦ થી ૧૨૦ સુધીના ઊંચા થ્રેડ કાઉન્ટ (સૂતરની ગુણવત્તા) સાથે બનાવવામાં આવે છે અને એક સાડી તૈયાર કરવા માટે બે થી ચાર દિવસની સખત મહેનતની જરૂર પડે છે.[૭]
ભૌગોલિક સંકેત
[ફેરફાર કરો]૨૦૧૦માં, કેરળ સરકારે ચેંદમંગલમ ધોતી, સાડી અને સેટ મુંડુ (Set Mundu) માટે ભૌગોલિક સંકેત (GI Tag) માટે અરજી કરી હતી. ભારત સરકારે વર્ષ ૨૦૧૧થી તેને સત્તાવાર રીતે ભૌગોલિક સંકેત તરીકે માન્યતા આપી છે.[૮]
સંદર્ભ
[ફેરફાર કરો]- ↑ Sarvaiya, Nupur (25 August 2020). "Save The Loom's weavers give a modern spin to traditional kasavu saris". Vogue India (Indian Englishમાં). મેળવેલ 2021-05-30.
{{cite web}}: Check date values in:|access-date=and|date=(મદદ) - ↑ James, Shalini (2019-12-20). "Read about the regained looms of Chendamangalam". The Hindu (Indian Englishમાં). ISSN 0971-751X. મેળવેલ 2021-05-30.
{{cite news}}: Check date values in:|access-date=and|date=(મદદ) - ↑ "They weave magic to stand on their feet". The New Indian Express. મૂળ માંથી 2021-06-02 પર સંગ્રહિત. મેળવેલ 2021-05-30.
{{cite web}}: Check date values in:|access-date=and|archive-date=(મદદ) - ↑ "Kerala floods one month after: Chendamangalam weavers seek new paths to revive handloom sector". The New Indian Express. મૂળ માંથી 2021-06-02 પર સંગ્રહિત. મેળવેલ 2021-05-30.
{{cite web}}: Check date values in:|access-date=and|archive-date=(મદદ) - ↑ "Weave for women in law". The New Indian Express. 6 May 2021. મેળવેલ 2021-05-30.
{{cite web}}: Check date values in:|access-date=and|date=(મદદ) - ↑ "All you need to know about the simple, classy Kerala kasavu saree". Hindustan Times (અંગ્રેજીમાં). 2020-08-31. મેળવેલ 2021-05-30.
{{cite web}}: Check date values in:|access-date=and|date=(મદદ) - ↑ Alexander, Deepa (2020-09-19). "Chendamangalam sari: a saga of hope and resilience". The Hindu (Indian Englishમાં). ISSN 0971-751X. મેળવેલ 2021-05-30.
{{cite news}}: Check date values in:|access-date=and|date=(મદદ) - ↑ "Details | Geographical Indications | Intellectual Property India". ipindiaservices.gov.in. મેળવેલ 2021-05-30.
{{cite web}}: Check date values in:|access-date=(મદદ)