તનુબાઈ બિર્જે

તનુબાઈ બિર્જે (૧૮૭૬-૧૯૧૩) એક સામાજિક કાર્યકર અને જ્યોતિરાવ ફુલે દ્વારા સ્થાપિત સત્યશોધક સમાજના સભ્ય હતા. તેમણે ૧૯૦૮ થી ૧૯૧૨ સુધી દીનબંધુ સાપ્તાહિકનું સંપાદન કર્યું હતું. તેઓ અખબારનું સંપાદન કરનાર પ્રથમ ભારતીય મહિલા હતા.

પ્રારંભિક જીવન

તનુબાઈનો જન્મ ૧૮૭૬માં થયો હતો. તેમના પિતા દેવરાવ કૃષ્ણરાવ થોસર સરકારી કર્મચારી હતા અને મહાત્મા જોતિરાવ ફુલેના સાથી હતા. તેમનું પ્રાથમિક શિક્ષણ સાવિત્રીબાઈ ફુલે દ્વારા સ્થાપિત શાળામાં થયું હતું. તેમના લગ્ન ૨૬ જાન્યુઆરી ૧૮૯૩ના રોજ વાસુદેવરાવ લિંગોજી બિરજે સાથે થયા હતા. આ લગ્ન સત્યશોધક પદ્ધતિથી, એટલે કે બ્રાહ્મણ પૂજારી વિના સંપન્ન થયા હતા.

દીનબંધુ એ ૧૮૭૭માં કૃષ્ણરાવ ભાલેકર દ્વારા સત્યશોધક સમાજની વિચારધારાને લોકપ્રિય બનાવવા માટે સ્થાપિત એક સમાચાર સામયિક હતું. તનુબાઈના પતિ વાસુદેવરાવે ૧૯૦૩ થી ૧૯૦૮માં તેમના મૃત્યુ સુધી આ સામયિકનું સંપાદન કર્યું હતું. તેમના મૃત્યુ પછી, તનુબાઈએ પોતે સંપાદકીય જવાબદારીઓ સંભાળી હતી.

૧૯૧૩માં તેણીનું અવસાન થયું હતું.

પૂરક વાંચન

• Ugale, G. A. दीनबंधु आणि तानुबाई बिर्जे (Marathiમાં). Swaroop Prakashan.{{cite book}}: CS1 maint: unrecognized language (link)
• "तानुबाई बिर्जे : शतकापूर्वीची मराठी स्त्री-संपादक" (Marathiમાં). Loksatta. 2016-03-06. મૂળ માંથી 2021-10-17 પર સંગ્રહિત. મેળવેલ 17 October 2021. {{cite web}}: Check date values in: |access-date=, |date=, and |archive-date= (મદદ)CS1 maint: unrecognized language (link)