દેવકંચન

દેવકંચન
	ફીલીપાઈન્સમાં દેવકંચનના વૃક્ષો
	આંધ્રપ્રદેશ, ભારત ખાતે ફુલ ખીલેલું દેચકંચન વૃક્ષ
વૈજ્ઞાનિક વર્ગીકરણ
Unrecognized taxon (fix):	Bauhinieae
Genus:	Bauhinia
Species:	''B. purpurea''
દ્વિનામી નામ
	Bauhinia purpurea; L.
સમાનાર્થી (વૈજ્ઞાનિક વર્ગીકરણ)/અન્ય નામ
	Bauhinia castrata Blanco ; Bauhinia coromandeliana DC. ; Bauhinia kurzii Prain ; Bauhinia rosea Kurz ; Bauhinia triandra Roxb. ; Caspareopsis purpurea (L.) Pittier ; Casparia castrata (Blanco) Hassk. ; Perlebia purpurea (L.) A.Schmitz ; Phanera kurzii (Prain) Thoth. ; Phanera purpurea (L.) Benth. ; Phanera rosea Rich. ex Teijsm. & Binn. ; Telestria purpurea (L.) Raf. ;

દેવકંચન (બૌહિનિયા પર્પ્યુરિયા) એ ભારતીય ઉપખંડ અને મ્યાનમાર પ્રદેશનું મૂળ વતની ફેબેસી કુટુંબનું ફૂલો ધરાવતી એક પ્રજાતિ છે, અને વિશ્વના ઉષ્ણકટિબંધીય અને ઉપઉષ્ણકટિબંધીય વિસ્તારોમાં અન્યત્ર વ્યાપકપણે રજૂ કરવામાં આવે છે. સામાન્ય નામોમાં ઓર્કિડ વૃક્ષ, જાંબલી બૌહિનિયા, ઊંટના પગ, બટરફ્લાય વૃક્ષ નો સમાવેશ થાય છે.

વર્ણન

દેવકંચન એક નાના થી મધ્યમ કદનું પાનખર વૃક્ષ છે, જે ૫.૨ મીટર (૧૭ ફૂટ) ઊંચું છે. પાંદડા વૈકલ્પિક, ૧૦-૨૦ સેન્ટીમીટર (૪-૮ ઇંચ) લાંબા અને પહોળા, ગોળાકાર અને આધાર અને ટોચ પર દ્વિસ્તરીય હોય છે. ફૂલો પાંચ પાંખડીઓ સાથે વિશિષ્ટ, ગુલાબી અને સુગંધિત હોય છે. આ ફળ ૩૦ સે. મી. (૧૨ ઇંચ) લાંબા, ૧૨ થી ૧૬ બીજ ધરાવતા એક પોડ છે. ૨૮ રંગસૂત્રો ધરાવતી દ્વિગુણિત પ્રજાતિ તરીકે, ૩૦૪MB બી. પર્પ્યુરિયા જીનોમના ક્રમનો ઉપયોગ તે દર્શાવવા માટે કરવામાં આવ્યો હતો કે તે હોંગકોંગ બૌહિનિયા (બૌહિનિયા x બ્લેકેના) ના સંકરનો માતૃ પૂર્વજ છે.^[૨]

વિતરણ અને નિવાસસ્થાન

ભારતીય ઉપખંડ અને મ્યાનમાર પ્રદેશની મૂળ વતની વૃક્ષની આ પ્રજાતિ વિશ્વના ઉષ્ણકટિબંધીય અને ઉપઉષ્ણકટિબંધીય વિસ્તારોમાં અન્યત્ર ઉગાડવામાં આવી છે.

ઉપયોગો

દેવકાંચનના નાના પાંદડા અને ફૂલો ખાઈ શકાય છે. ફિલિપાઇન્સ દેશમાં દેવકંચનને એલિબાંગબાંગ (શાબ્દિક અર્થમાં "પતંગીયું") તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. પાંદડાઓ ખાટાં અને ખારશ પડતો સ્વાદ ધરાવે છે અને તેનો ઉપયોગ સિનિગેંગ અને સમાન વાનગીઓ માટે ખાટા એજન્ટ તરીકે અથવા ફિલિપાઇન્સની વાનગીઓમાં અથાણાંના મસાલા તરીકે થાય છે.^[૩]

સમગ્ર દક્ષિણપૂર્વ એશિયામાં, દેવકંચન અને સંબંધિત પ્રજાતિઓનો ઉપયોગ સોજો, ઉઝરડા, ફોલ્લા અને અલ્સરની સારવાર માટે પોલ્ટિસ બનાવવા માટે પણ થાય છે. છોડના વિવિધ ભાગોનો ઉપયોગ તાવ અને પેટની બિમારીઓની સારવાર માટે પણ થાય છે, તેમજ સંકોચક તરીકે પણ વપરાય છે.^[૪]

ભારતીય પરંપરાગત દવાઓમાં, પાંદડાઓનો ઉપયોગ ઉધરસની સારવાર માટે થાય છે જ્યારે છાલનો ઉપયોગ ગ્રંથીના રોગો માટે અને ઝેર માટે મારણ તરીકે થાય છે. આ ફૂલોનો ઉપયોગ અથાણાં અને કરીમાં પણ થાય છે અને તેને રેચક માનવામાં આવે છે. ^[૪]

છબીઓ

થડ
પાંદડું
ફુલો
ફુલને નજીકથી નિહાળતા
થડ
વૃક્ષ

સંદર્ભો

1 2 "Bauhinia purpurea L." Plants of the World Online. Royal Botanic Gardens, Kew. મેળવેલ 2020-05-27. {{cite web}}: Check date values in: |accessdate= (મદદ)
↑ Mu, Weixue; Darian, Joshua Casey; Sung, Wing-Kin; Guo, Xing; Yang, Tuo; Tang, Mandy Wai Man; Chen, Ziqiang; Tong, Steve Kwan Hok; Chik, Irene Wing Shan; Davidson, Robert L; Edmunds, Scott C (2025-01-01). "The haplotype-resolved T2T genome for Bauhinia × blakeana sheds light on the genetic basis of flower heterosis". GigaScience. 14. doi:10.1093/gigascience/giaf044. ISSN 2047-217X. PMC 12012898. PMID 40276955. {{cite journal}}: Check date values in: |date= (મદદ)
↑ Seidemann, Johannes (2005). World Spice Plants. Berlin, Heidelberg: Springer-Verlag Berlin Heidelberg. p. 64. ISBN 9783540279082.
1 2 "Bauhinia purpurea" (PDF). Agroforestree database. World Agroforestry Centre. મેળવેલ 26 November 2019. {{cite web}}: Check date values in: |access-date= (મદદ)

બાહ્ય કડીઓ

Bauhinia purpurea સંબંધિત દ્રશ્ય-શ્રાવ્ય માધ્યમો વિકિમીડિયા કૉમન્સ પર
ફનેરા પર્પ્યુરિયા એલ., જાંબલી ઊંટનો પગ

[POWO_481605-1-1] 1 2 "Bauhinia purpurea L." Plants of the World Online. Royal Botanic Gardens, Kew. મેળવેલ 2020-05-27. {{cite web}}: Check date values in: |accessdate= (મદદ)

[2] Mu, Weixue; Darian, Joshua Casey; Sung, Wing-Kin; Guo, Xing; Yang, Tuo; Tang, Mandy Wai Man; Chen, Ziqiang; Tong, Steve Kwan Hok; Chik, Irene Wing Shan; Davidson, Robert L; Edmunds, Scott C (2025-01-01). "The haplotype-resolved T2T genome for Bauhinia × blakeana sheds light on the genetic basis of flower heterosis". GigaScience. 14. doi:10.1093/gigascience/giaf044. ISSN 2047-217X. PMC 12012898. PMID 40276955. {{cite journal}}: Check date values in: |date= (મદદ)

[3] Seidemann, Johannes (2005). World Spice Plants. Berlin, Heidelberg: Springer-Verlag Berlin Heidelberg. p. 64. ISBN 9783540279082.

[wac-4] 1 2 "Bauhinia purpurea" (PDF). Agroforestree database. World Agroforestry Centre. મેળવેલ 26 November 2019. {{cite web}}: Check date values in: |access-date= (મદદ)

[૧]

[૨]

[૩]

[૪]