નિયોફાઇટ્સ (કાવ્ય)

ઇવાન માર્ચુક દ્વારા આ કવિતાના એક પ્રસંગનું ચિત્રણ

નિયોફાઇટ્સ (યુક્રેનિયન: Неофіти) એ તારાસ શેવચેન્કો દ્વારા ૧૮૫૭માં લખાયેલી એક ઐતિહાસિક કવિતા છે. નીરોના સમયની રોમન ઇતિહાસની એક ઘટનાને સમર્પિત આ કવિતા, રશિયન સામ્રાજ્યમાં યુક્રેનિયન કાર્યકરો પર થતા અત્યાચારોના એક રૂપક તરીકે જોવામાં આવે છે.

રચના અને પ્રકાશન

આ કવિતાની રચના શેવચેન્કોએ ડિસેમ્બર ૧૮૫૭માં નિઝની નોવગોરોડમાં તેમના રોકાણ દરમિયાન કરી હતી. બીજા મહિને તેમણે આ લખાણની એક નકલ પાન્ટેલીમોન કુલીશને મોકલી અને વિનંતી કરી કે તેઓ આ નકલ મિખાઇલ શ્ચેપકિન સાથે પણ વહેંચે. શેવચેન્કો પોતે આ લખાણને અધૂરું માનતા હતા, અને તેઓ તથા કુલીશ બંનેએ તેને છાપવા માટે અયોગ્ય ગણ્યું હતું. કુલિશને મોકલવામાં આવેલ સંસ્કરણ ખોવાઈ ગયું હોવાનું માનવામાં આવે છે. ૧૮૫૯માં શેવચેન્કોએ માર્કો વોવચોકને આ કવિતાનું બીજું સંસ્કરણ મોકલ્યું.. 'નિયોફાઇટ્સ' સૌપ્રથમ ૧૮૬૨માં 'ઓસ્નોવા' સામયિકમાં પ્રકાશિત થઈ હતી. વોવચોક પાસે સચવાયેલી આ કવિતાની આવૃત્તિ ૧૮૭૬માં 'કોબ્ઝાર' ની પ્રાગ આવૃત્તિમાં છાપવામાં આવી હતી.

વિષયવસ્તુ

આ કવિતા એક રોમન સ્ત્રીના પુત્ર, એલ્સાઈડ્સની વાર્તા કહે છે, જે ધર્મપ્રચારકને મળ્યા પછી ખ્રિસ્તી ધર્મ અંગીકાર કરે છે. આના કારણે તેને કોલોસીયમમાં શહીદી વહોરવી પડે છે, જ્યાં નીરોના શાસન દરમિયાન અન્ય નિયોફાઇટ્સ (કનિષ્ઠો) સાથે તેને મૃત્યુદંડ આપવામાં આવે છે. આ લખાણમાં લેખકના સમકાલીન રશિયન વાસ્તવિકતાઓની યાદ અપાવે તેવા સંદર્ભો છે, જેમાં રોમન લીજન (સૈન્ય ટુકડીઓ) અને ઝારવાદી સૈન્ય વચ્ચેની સરખામણી, સાયબેરિયન દેશનિકાલના પ્રાચીન સમકક્ષ તરીકે સિથિયામાં દેશનિકાલનો ઉલ્લેખ, અને રોમન પેટ્રિશિયનો (ઉમરાવો) અને રશિયન ઉમરાવો વચ્ચેની સમાનતાનો સમાવેશ થાય છે.

સ્ત્રોત

• કવિતાનું મૂળ લખાણ (યુક્રેનિયનમાં)