ભારતીય ઇંડા ખાઉં સર્પ
| ભારતીય ઇંડા ખાઉં સર્પ | |
|---|---|
 | |
| ભારતીય ઇંડા ખાઉં સર્પ, અમરાવતીમાં | |
| પર્યાવરણ સંરક્ષણ સ્થિતિ | |
વૈજ્ઞાનિક વર્ગીકરણ  | |
| Unrecognized taxon (fix): | Colubrinae |
| Genus: | Boiga Reinhardt, 1863 |
| Species: | ''B. westermanni'' |
| દ્વિનામી નામ | |
| Boiga westermanni Reinhardt, 1863 | |
 | |
| સમાનાર્થી (વૈજ્ઞાનિક વર્ગીકરણ)/અન્ય નામ[૩] | |
ભારતીય ઇંડા ખાઉં સર્પ (બોઈગા વેસ્ટરમેનિ) એ કોલુબ્રિડે કુટુંબમાં ઇંડા ખાનારા સાપની એક દુર્લભ પ્રજાતિ છે. આ પ્રજાતિ ભારતીય ઉપખંડમાં સ્થાનિક છે. તેને વેસ્ટરમેનનો સાપ પણ કહેવામાં આવે છે, જે તેના વૈજ્ઞાનિક નામને આધારે છે.
વ્યુત્પત્તિશાસ્ત્ર
[ફેરફાર કરો]આ સાપને વેસ્ટરમેની તરીકે ઓળખાય છે, તેનું આ નામ એક ડચ પ્રાણીશાસ્ત્રી, ગેરાલ્ડસ ફ્રેડરિક વેસ્ટરમેનના માનમાં રાખવામાં આવેલું છે.
ભૌગોલિક વિસ્તાર
[ફેરફાર કરો]ભારતીય ઇંડા ખાનારો સાપ ભારત, બાંગ્લાદેશ અને નેપાળમાં જોવા મળે છે. આ પ્રજાતિઓની તાજેતરની શોધ મહારાષ્ટ્ર, ગુજરાત, પંજાબ, મધ્ય પ્રદેશ, તેલંગાણા અને કર્ણાટકમાં મળી છે.[૪] ગુજરાતના બોટાદ શહેરમાં પણ ૨૦૨૫માં જોવા મળ્યો હતો.[૫]
રહેઠાણ
[ફેરફાર કરો]ભારતીય ઇંડા ખાઉં સર્પના પસંદગીના કુદરતી વસવાટો જંગલ અને ઝાડીઓની જમીન છે, જ્યા તે ૪૦થી ૧,૦૦૦ મીટરની ઊંચાઈએ રહે છે.
વર્ણન
[ફેરફાર કરો]ભારતીય ઇંડા ખાઉં સર્પની પીઠ ચળકતા બદામીથી કાળા રંગની હોય છે, જેમાં પાછળની બાજુએ વાદળી રંગના સફેદ ડાઘા હોય છે અને ગરદનથી પૂંછડીની ટોચ સુધી મધ્યમ ભૂખરા રંગની પટ્ટી હોય છે. માથું કાળા તીરના નિશાન સાથે ભૂરા રંગનું હોય છે. વેંટ્રલ્સ ભૂરા બિંદુઓ સાથે સફેદ હોય છે. પુખ્ત વયનો સર્પ ૧૧ સે. મી. (૪ + ૧⁄૪ ઇંચ) લાંબી પૂંછડી સાથે કુલ ૭૮ સે. મી (૩૧ ઇંચ)ની લંબાઈ પ્રાપ્ત કરી શકે છે.
વર્તન
[ફેરફાર કરો]ભારતીય ઇંડા ખાઉં સર્પ એક દૈનિક અથવા નિશાચર, પાર્થિવ પ્રજાતિ છે જે વનસ્પતિના માપનમાં નોંધપાત્ર નિપુણતા દર્શાવે છે. જ્યારે ઉશ્કેરવામાં આવે છે ત્યારે તે શરીરના અગ્રવર્તી ભાગને ઉઠાવે છે, જે રક્ષણાત્મક વ્યૂહરચના તરીકે ગુજરાતી અક્ષર ડ આકારનું ગુંચળું બનાવે છે.[૪]
આહાર
[ફેરફાર કરો]ભારતીય ઇંડા ખાઉં સર્પ ખાસ કરીને જેમાં ગર્ભ વૃદ્ધિ થઈ ન હોય તેવા (પક્ષીઓનાં) ઇંડાં ખાય છે . તેમાં વર્ટેબ્રલ હાયપોફિઝીસ, સર્વાઇકલ કરોડરજ્જુના પ્રક્ષેપણો, જે અન્નનળીમાં પ્રવેશ કરે છે, દંતવલ્કથી ઢંકાયેલ હોય છે અને ઇંડાને તોડવામાં મદદ કરે છે જેવા વિશેષ રૂપાંતરણો છે. આ ઇંડા ખાવાના અનુકૂલનને ધરાવતા અન્ય સાપો આફ્રિકામાં જોવા મળતા 'ડેસીપેલ્ટિસ' પ્રજાતિના છે.[૬]
પ્રજનન
[ફેરફાર કરો]ભારતીય ઇંડા ખાઉં સર્પ ઇંડા મારફતે બચ્ચાંઓને જન્મ આપે છે.
સંદર્ભ
[ફેરફાર કરો]- ↑ Srinivasulu, C.; Srinivasulu, B.; Vyas, R.; Thakur, S.; Mohapatra, P.; Giri, V. (2013). "Elachistodon westermanni". IUCN Red List of Threatened Species. 2013: e.T7091A3136878. doi:10.2305/IUCN.UK.2013-1.RLTS.T7091A3136878.en. મેળવેલ 20 November 2021.
{{cite journal}}: Check date values in:|access-date=(મદદ) - ↑ "Appendices | CITES". cites.org. મેળવેલ 2022-01-14.
{{cite web}}: Check date values in:|access-date=(મદદ) - ↑ Boiga westermanni at the Reptarium.cz Reptile Database. Accessed 13 April 2017.
- 1 2 Visvanathan A (2015). "Natural history notes on Elachistodon westermanni Reinhardt, 1863". Hamadryad. 37 (1–2): 132–136.
- ↑ "બોટાદ શહેરમા પહેલી વાર દુર્લભ ગણાતો ઈંડા ખાઉં સાપ જોવા મળ્યો" (ભાવનગર આવૃત્તિ). ૨૦૨૫-૦૭-૦૯. p. ૧૧. મૂળ માંથી ૨૦૨૫-૦૭-૧૦ પર સંગ્રહિત. મેળવેલ ૨૦૨૫-૦૭-૧૦ – સંદેશ દ્વારા.
{{cite news}}: Check date values in:|access-date=,|date=, and|archive-date=(મદદ) - ↑ Gans, Carl; Oshima, Masamitsu (1952). "Adaptations for egg eating in the snake Elaphe climacophora (Boie)". American Museum Novitates (1571): 1–16.
