રણગોધલો

રણગોધલો
ભીગવાન, મહારાસ્ટ્રમાં રણગોધલો
પર્યાવરણ સંરક્ષણ સ્થિતિ
ડરામણી સ્થિતિ આસપાસ  (IUCN 3.1)
વૈજ્ઞાનિક વર્ગીકરણ
Unrecognized taxon (fix):	રણગોધલો
Species:	Template:Taxonomy/રણગોધલોર. ''
દ્વિનામી નામ
રણગ
Range of C. coromandelicus

રણગોધલો ભુમીવાસી પક્ષી છે. રણગોધલો નાના જૂથોમાં વસતું જોવા મળી શકે છે. તેમનો સમુહ સૂકા ખુલ્લા અર્ધ-રણના પ્રદેશોના જંતુઓ ને ભોજનમાં લે છે.

વર્ગીકરણ

ભારતીય રણગોધલાનું ઔપચારિક વર્ણન ૧૭૮૯માં જર્મન પ્રકૃતિવાદી જોહાન ફ્રેડરિક જિમેલિન દ્વારા કાર્લ લિનાયસ સિસ્ટેમા નેચુરાએની સુધારેલી અને વિસ્તૃત આવૃત્તિમાં કર્યુ હતું. તેણે તેને ચારાદ્રિયસ જાતિ પ્લોવર્સ સાથે મૂક્યું અને દ્વિપદી નામ ચારાદ્રિયુસ કોરોમેન્ડેલિકસ બનાવ્યું. જિમેલિનનું વર્ણન "કોરોમંડલ પ્લોવર" પર આધારિત હતું, જેનું વર્ણન ૧૭૮૫માં અંગ્રેજ પક્ષીવિજ્ઞાની જ્હોન લેથમ દ્વારા તેમના એ જનરલ સિનોપ્સિસ ઓફ બર્ડ્સમાં કરવામાં આવ્યું હતું. લેથમે બદલામાં કોમેટે દ બફનની હિસ્ટોઇર નેચરલે ડેસ ઓઇસેઓક્સ સાથેની હાથની રંગીન છાપ પર પોતાનું વર્ણન આધારિત કર્યું હતું. ભારતીય રણગોધલાને હવે કુર્સોરિયસ જાતિમાં મૂકવામાં આવે છે જે ૧૭૯૦ માં લેથમ દ્વારા રજૂ કરવામાં આવી હતી. જીનસનું નામ લેટિન કર્સર પરથી આવ્યું છે જેનો અર્થ "કર્રે" ના અર્થ "દોડવું" પરથી "દોડવીર" થાય છે. આ પ્રજાતિ એકવિધ છેઃ કોઈ પેટાજાતિને માન્યતા આપવામાં આવી નથી.

વર્ણન

આ રણગોધલો દક્ષિણ એશિયામાં વ્યાપક રીતે જોવા મળે છે અને કેટલીક અન્ય પ્રજાતિઓ જેમ કે સમાન દેખાતાા રેતાળ રણગોધલા સાથે ઓવરલેપ થાય છે. જોકે આ પ્રજાતિ રેતાળ રણગોધલા કરતાં વધુ તેજસ્વી રંગની હોય છે અને ચાંચના તળિયેથી શરૂ થતી કાળી આંખની પટ્ટી ધરાવે છે. માથું ચેસ્ટનટ છે અને છાતી રૂફસ છે. ગળામાં ઘેરા કાળા રંગનો પટ્ટો હોય છે જ્યાં સફેદ પટ્ટાની રચના કરતા લાંબા લાંબા પીંછા મળે છે. ઉડાન દરમિયાન, ઢાળ સફેદ દેખાય છે અને પાંખની ટોચ ક્રીમ રંગના કોર્સરની જેમ વિપરીત કાળા રંગની હોતી નથી. નર અને માદા રંગે અને કદમાં એકસરખા હોય છે.

લાંબા પગ સફેદ હોય છે અને અન્ય રણગોધલાની જેમ માત્ર ત્રણ આગળના પોઇન્ટિંગ અંગૂઠા હોય છે.

આ પ્રજાતિ આ પ્રદેશના અન્ય રણગોધલા સાથે ગાઢ રીતે સંબંધિત છે અને તેને કર્સોરિયસ કર્સર, કર્સોરીયસ રુફસ અને કર્સોરિયસે ટેમિન્કી સાથે સુપરસ્પેશિસ રચતી હોવાનું માનવામાં આવે છે.

વિતરણ અને નિવાસસ્થાન

કેવલાદેવ રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન માં રણગોધલો

આ રણગોધલા સૂકા પથ્થરો, ઝાડીવાળા અથવા ખડકાળ દેશમાં જોવા મળે છે પરંતુ ભાગ્યે જ બાંગ્લાદેશ પૂર્વમાં અને દક્ષિણમાં દ્વીપકલ્પીય ભારત ટોચ સુધી સિંધુ ખીણ રેતાળ ભૂપ્રદેશ પર જોવા મળે છે. તે ક્યારેક ઉત્તર શ્રીલંકા શુષ્ક ક્ષેત્રમાં જોવા મળે છે. ભીના જંગલ વિસ્તારો ટાળવામાં આવે છે. દક્ષિણ ભારતમાં, પૂર્વીય દરિયાકાંઠાનો સૂકો વિસ્તાર, કોરોમંડલ પ્રદેશ, જ્યાં તે અસામાન્ય નથી, તેને પ્રજાતિનું નામ આપે છે. તે દ્વીપકલ્પના અન્ય ભાગોમાં પણ અસ્પષ્ટ રીતે ફેલાયેલું જોવા મળે છે. અન્ય વિસ્તારો જ્યાં તેઓ સામાન્ય રીતે જોવા મળે છે તેમાં દખ્ખણના ઉચ્ચપ્રદેશ અને રાજસ્થાન અને ગુજરાતના ઉત્તરપશ્ચિમ ભારતના શુષ્ક પ્રદેશોનો સમાવેશ થાય છે. તે કેટલાક વિસ્તારોમાં રહે છે પરંતુ સ્થાનિક હિલચાલ કરે છે.

ગેલેરી

• 
  મયુરેસ્વરમાં રણગોધલો
• 
  કોશીટાપ્પુ વન્યજીવ અભયારણ્યમાં ઉડતો રણગોધલો