લવજીભાઈ પરમાર

લવજીભાઈ પરમાર એક વણાટ કળાકાર છે જેઓ ટાંગલિયા નામની વણાટકળાના કસબી છે. ઈ. સ. ૨૦૨૫માં ભારત સરકારે કળા ક્ષેત્રે તેમના યોગદાન માટે તેમને પદ્મશ્રીનો ખિતાબ એનાયત કર્યો હતો.

જીવન

લવજીભાઈ નાગજીભાઈ પરમાર વઢવાણ ડાંગસિયા સમુદાયના કળાકર છે.

કાર્ય

લવજીભાઈ ટાંગલિયા નામની કળાના કસબી છે. ૭૦૦ વર્ષ જૂની આ પરંપરાગત વણાટ કલાને જીવંત રાખવા, પ્રોત્સાહન આપવા અને યુવા પેઢીને તેનું મહત્ત્વ સમજાવના અને તેને અપનાવવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવા માટે તેમને પદ્મશ્રી પુરસ્કાર એનાયત કરવામાં આવ્યો છે. આ વણાટકળાને આગામી પેઢીઓ સુધી પહોંચાડવા માટે તેમણે એક સહિયારું સુવિધા કેન્દ્ર (કોમન ફેસિલિટી સેન્ટર-Common Facility Centre) બનાવ્યું છે, જેમાં આ કળાની તાલીમ આપવામાં આવે છે. તેમણે તાલીમાર્થીઓને તકનીકી અને બજાર સહાય પૂરી પાડી ૨૦-૨૫ વણકરોને રોજગારી આપી અને અન્ય લોકો માટે આજીવિકાનો માર્ગ ખુલ્લો કર્યો. દેશભરમાં પ્રદર્શનો યોજી વેચાણકર્તાઓ સાથે સહયોગ કરી તેમણે આ લુપ્ત થતી વણાટ કળાને પ્રોત્સાહન આપ્યું છે.

તેમને ટાંગલિયાનો તારણહાર તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તેમણે ૪ દાયકા જેટલો સમય આ કળાને સમર્પિતકર્યો છે, જે દરમિયાન ૧૫૦ જેટલા સ્ત્રીપુરુષોને આ કળા શીખવી છે.

પહેલાનાં સમયમાં ટાંગલિયા વણાટ ઘેટાંના ઊનમાંથી કરવામાં આવતો. તેની ખપત ઘટતા લવજીભાઈની ટીમે ટાંગલિયાને કોટનમાં બનાવ્યા. જેમાં તેમણે કુશન કવર, સાડી, ડ્રેસ બનાવ્યા.

ટાંગલિયા વણાટ

પહેલાના સમયમાં ઘેટાંના ઊનમાંથી બનતાં ટાંગલિયા વણાટના વસ્ત્રો ભરવાડ, રબારી અને આહિર સમાજનાં લોકો વાપરતાં. ગુજરાતની ડાંગસિયા નામની અનુસૂચિત જનજાતિ આ કાપડ વણે છે. ૭૦૦ વર્ષ જૂની આ કળા સૌરાષ્ટ્રના સુરેન્દ્રનગર જિલ્લાની છે. આ જિલ્લામાં રામરાજ, ચારમાલિયા, ધુંસળું અને લોબડી જેવા હાથવણાટના વસ્ત્રો દેદાદરા, વસ્તડી અને વડલા ગામોના સમૂહમાં વણવામાં આવે છે.

ટાંગલિયા શાલને જીઓ ટેગ પણ મળેલો છે.

પુરસ્કાર

• ઈ.સ. ૧૯૯૦માં કળા ક્ષેત્રના યોગદાન માટે રાષ્ટ્રીય પુરસ્કાર.
• ઈ. સ. ૨૦૧૯ - સંત કબીર એવૉર્ડ
• ઈ. સ. ૨૦૨૫માં ભારત સરકારે કળા ક્ષેત્રે તેમના યોગદાન માટે તેમને પદ્મશ્રીનો ખિતાબ એનાયત કર્યો હતો.