શતાનંદ સ્વામી

શતાનંદ સ્વામી સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાયના એક સંત હતા, જેઓ ‘સત્સંગિજીવન' નામના ગ્રંથના રચયિતા છે. સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાયમાં તેઓને સદ્ગુરુની ઉપાધિ પ્રાપ્ત થયેલ છે અને મહામુનિ તરીકે ઓળખાય છે. શતાનંદ સ્વામી માટે સ્વામિનારાયણ ભગવાન ‘સંતદાસજી’ એવો શબ્દ વાપરતા અને તે કોઈ પૂર્વજન્મના સિદ્ધપુરુષ યોગી હતા એમ કહેતા. તેમનો જન્મ મિથિલા પ્રદેશમાં બ્રાહ્મણ પરિવારમાં થયો હતો. તેમના પિતાનું નામ વિષ્ણુદત્ત હતું. ઘરનો ત્યાગ કરી તેઓ તીર્થાટન કરતા માંગરોળ બંદરે આવીને સ્વામીનારાયણ ભગવાનને મળ્યા હતા.

સ્વામિનારાયણે તેમને દીક્ષા આપી શતાનંદ નામ આપ્યું હતું, પણ તેઓ પોતે તેમને સંતદાસજી એવા નામથી જ બોલાવતા હતા. સ્વામીનારાયણ સંપ્રદાયની માન્યતા અનુસાર તેમને નિરાવરણ સિદ્ધિ પ્રાપ્ત થઈ હતી અને તેઓ એક સ્થળમાં હોવા છતાં દિવ્યધામો અને અન્ય સ્થળોને જોઈ શકતા હતા. સત્સંગનો પ્રચાર કરવા માટે વિચરણ કરવા જતા હતા. સ્વામીનારાયણે તેમને હિમાલય પ્રદેશમાં દલુજી નામે સંત અવતર્યા હતા સ્વામીણારાયણ પાસે તેડી લાવવા આજ્ઞા કરી તેથી તેઓ ચાલી નીકળ્યા હતા.