સ્ત્રી ધર્મ (સામયિક)

સ્ત્રી ધર્મ એ મહિલા ભારતીય સંગઠન (વુમન્સ ઇન્ડિયન એસોસિએશન)નું વસાહતવાદ વિરોધી અને રાષ્ટ્રવાદી તરફી સામયિક હતું. તે સૌપ્રથમ જાન્યુઆરી ૧૯૧૮માં બે થિયોસોફિસ્ટ નારીવાદીઓ - માર્ગારેટ કઝિન્સ અને ડોરોથી જિનરાજદાસા દ્વારા પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યું હતું અને ઓગસ્ટ ૧૯૩૬ સુધી ચાલુ રહ્યું હતું. ડોરોથી ગ્રેહામ જિનરાજદાસા, એની બેસન્ટ, માર્ગારેટ કઝિન્સ, મહાદેવ શાસ્ત્રી, શ્રીમતી પટવર્ધન અને મુથુ લક્ષ્મી રેડ્ડીએ આ સામયિકના મૂળ ટ્ર્સ્ટી મંડળની રચના કરી હતી. તેનું શીર્ષક "સ્ત્રીઓનો ધર્મ: તેમનો સાચો માર્ગ"નું સંસ્કૃત ભાષાંતર હતું.

વાચકો

આ સામાયિક એંગ્લો-ઈન્ડિયન, ભારતીય અને બ્રિટિશ મહિલા વાચકોને લક્ષ્યમાં રાખીને તૈયાર કરવામાં આવ્યું હતું.

વિષયવસ્તુ

તેમાં મહિલાઓની પ્રવૃત્તિઓના સમાચાર, મહિલા મતાધિકાર અને સમાન અધિકારો જેવા વિષયો પર નારીવાદી અભિપ્રાયો (લેખો), સંમેલનોના અહેવાલો અને ભારતમાં તેમજ વિદેશમાં મહિલાઓને અસર કરતા નવા કાયદાઓનું વિશ્લેષણ પ્રકાશિત કરવામાં આવતું હતું.

કિંમત

તે સમયના અન્ય મહિલા સામયિકોની જેમ, 'સ્ત્રી ધર્મ'નો હેતુ નફો કમાવવા કરતાં ઉત્પાદન ખર્ચ વસૂલ કરવા પર વધુ હતો અને તેનું મુખ્ય ધ્યાન મહિલા વાચકો સુધી પહોંચવા પર હતું. તેની કિંમત માત્ર ૨ આના જેટલી સસ્તી રાખવામાં આવી હતી અને તે વાચનાલયો તેમજ શૈક્ષણિક સંસ્થાઓમાં ઉપલબ્ધ હતું. શરૂઆતમાં, તેમાં કોઈ જાહેરાતો પ્રકાશિત કરવામાં આવતી નહોતી. ખર્ચને પહોંચી વળવા માટે, સામયિકે કાગળની ગુણવત્તા, કદ અને પ્રકાશન ગાળા પર વિવિધ પ્રયોગો કર્યા હતા.

સંદર્ભ

સ્રોત

• Broome, Sarah (2012), "Stri-Dharma: Voice of the Indian Women's Rights Movement 1928-1936", History Theses, archived from the original on 2024-12-06, https://web.archive.org/web/20241206112151/https://scholarworks.gsu.edu/history_theses/57/, retrieved 2026-05-24 
• Raman, Sita Anantha (2009), Women in India: A Social and Cultural History, 1, ABC-CLIO, p. 151, ISBN 9780313014406 
• Tusan, Michelle Elizabeth (2007), "Writing stri dharma: international feminism, nationalist politics, and women's press advocacy in late colonial India", Women's History Review 12 (4): 623–649, doi:10.1080/09612020300200377 

બાહ્ય કડી

• 'સ્ત્રી ધર્મ' સામયિકોનો સંગ્રહ (આર્કાઇવ)