શરણાઈ

વિકિપીડિયાથી
આના પર જાવ: ભ્રમણ, શોધો
શરણાઈ
Shehnai.jpg
અન્ય નામ શરણાઈ
વર્ગીકરણ

.

સંબંધીત વાદ્યો



શરણાઈ એક વાયુ વાદ્ય છે તેને શુકનવંતુ વાદ્ય ગણાય છે. ભારતમાં તે લગ્ન અને અન્ય શુભ પ્રસંગે વપરાયક છે.

આ એક નળી આકારનું વાદ્ય છે છેડા તરફ જતાં જેનો વ્યાસ ધીરે ધીરે વધતો જાય છે. તેમાં મોટે ભાગે ૬ કે ૯ કાણાં હોય છે. આ મે બેજોડી નળી વપરાય છે. આમ તે ચાર બરુ વાળો પાવો બને છે. શ્વાશને રોકીને વિવિધ પ્રકારની ધ્વનિ કાઢી શકાય છે.


ઉસ્તાદ બિસમિલ્લા ખાન જાણીતા શરણાઈ વાદક હતાં. શરણાઈ વગાડનાર એક અન્ય વિખ્યાત વિદ્વાન કલાકાર છે અહેમદી શ્યામ અમેરીકન જાઝ સંગીતકાર, યુસેફ લતીફ. ડેવ મેસનએ રોલીંગસ્ટોંસ માં શરણાઈનો ઉઅપ્યોગ કર્યો'૧૯૬૮ના મશહૂર ગીત "સ્ટ્રીટ ફાઈટીંગ મેન".

શરણાઈનું ઉદગમ[ફેરફાર કરો]

કહે છે કે શરણાઈનું ઉદગમ કાશ્મીર ઘાટીમાં થયું, જ્યાં લોકો આ વાદ્યને બેંડ-એ-પેંથર. શરણાઈને પૂંગીનું સુધારીત સંસ્કરણ મનાય છે. પૂંગી જે લાકડાંનું વાયુ વાદ્ય જે મદારી વાપરતાં.

શરણાઈના ઉદગમ બદ્દલ ઘણી કથાઓ પ્રચલીત છે. તેમાંની એક કથા અનુસાર એક શાહ એ પોતાના દરબારમાં પૂંગીના તીવ્ર ધ્વનિ કારણે તેના વાદન પર બંદી મુકી. તેમાં સંગીતકાર કુટુંબીના એક હજામે તેમાં સુધારા કર્યાં અને શરણાઈ બનાવી. આને શાહ ના દરબારમાં વગાડાઈ અને તેને હજામ (નાઈ) દ્વારા બનાવાઈ તેની યાદ ગિરીમાં તેનું નામ શહેનાઈ (શરણાઈ) પડ્યું.

અમુક અન્ય કથા અનુસાર શરણાઈ (શહેનાઈ)

  • આ નામ શરણાઈ વાદક સૈના ના નામ પર પડ્યું,
  • આ નામ શેહ (શ્વાસ) અને નાઈ (વાંસળી), કે
  • આ નામ પર્શિયન શબ્દો શાહ (રાજા), અને નાઈ (વાંસળી) રાજાની વાંસળી તેવા અર્થે પડ્યું

એક અન્ય કથા અનુસાર શરણાઈ એ "સુર-નલ"એ શબ્દનું અપભ્રંશ છે. શબ્દ નલ/નલી/નાદ એ ઘણી ભારતીય ભાષામાં નળી કે ભૂંગળી માટે વપ્રાઅતો શબ્દ છે. આમ સૂર-નાલ શબ્દ બની શરણાઈ બન્યો. આજ શબ્દ પરથી સુર્ના/ ઝુર્ના શબ્દ બન્યો છે જે નામે મધ્ય પૂર્વી અને પૂર્વે યુરોપમાં આને મળતું વાદ્ય ઓળખાય છે. શરણાઈને પારંપારીક ઉત્તર ભારતીય લગ્નમાં વગાડવામાં આવે છે. ખાસ કરીને વિદાયની વેળાએ. [૧] Sometimes, two shehnais can be tied together, making it a double shawm similar to the ancient Greek aulos. [૨]

આ પણ જુઓ[ફેરફાર કરો]

સંદર્ભ[ફેરફાર કરો]

બાહ્ય કડીઓ[ફેરફાર કરો]

ઢાંચો:Doublereed ઢાંચો:Woodwind-instrument-stub