ભૃગુ

વિકિપીડિયાથી
આના પર જાવ: ભ્રમણ, શોધો
ચિત્ર:Sage Bhrigu.jpg
Sage Bhrigu approached by other sages, as part of Sri Venkatachala Mahatyam

Maharishi Bhrigu was one of the seven great sages, one of the Saptarshis in ancient India, one of many Prajapatis (the facilitators of Creation) created by Brahma (The God of Creation) [૧], the first compiler of predictive astrology [૨], and also the author of Bhrigu Samhita, the astrological (Jyotish) classic written during the Vedic period, Treta yuga[૩], most probably around 3000 BC [૪]

Bhrigu is a ManasaPutra (wish-born-son) of Lord Brahma, who simply wished him into existence, to assist in the process of creation, for this reason he is also considered one of the Prajapatis.

He is married to Khyati, the daughter of Daksha. He has two sons by her, named Dhata and Vidhata [૫] His daughter Shri, was married Lord Vishnu (Narayana). Thus in some traditions, Laxmi, the consort of Lord Vishnu is said to be his daughter.

He had one more son, who is better known than Bhrigu himself - Shukra. The sage Chyavana is also said to be his son. [Maha:1.5]

સાહિત્યમાં[ફેરફાર કરો]

Sage Bhrigu finds mention in the Vayu Purana, where he shown present during the great Yagna of Daksha Prajapati (his father-in-law) [૬]

ભૃગુ વંશ[ફેરફાર કરો]

The Bhrigus, also known as Bhargavas, are a clan of sages descending from the ancient fire-priest Bhrigu. They instituted the ritual of offering the juice of the Soma plant to the old deities. Some of them were also warriors in addition to being priests. The Bhrigus are intimately linked with the composition of the Atharva-Veda.

ભૃગુ સંહિતા[ફેરફાર કરો]

Bhrigu is credited as the father of Hindu astrology and the first astrological treatise Bhrigu Samhita is attributed to his authorship. This treatise is said to contain over 5 million horoscopes, in which he wrote down the fate of every being in the universe. According to popular tradition, only about a hundredth of these horoscopes have survived to this age.


કથા[ફેરફાર કરો]

એકવાર ભૃગુ ઋષિને દેવોની પરીક્ષા લેવાનું મન થયું. તેમને થયું કે સૌથી મહાન કોણ છે ? ભૃગુ ઋષિ સૌપ્રથમ બ્રહ્માજી પાસે ગયા અને જેમતેમ બોલવા લાગ્યા. બ્રહ્માજી ગુસ્સે થઈ ગયા અને ઋષિને શાપ આપવા તૈયાર થયા. ઋષિએ માફી માગી લીધી અને ત્યાંથી કૈલાસ જવા નીકળ્યા. કૈલાસ પર્વત પર સદાશિવ પાર્વતી સાથે બેઠા હતા. ત્યાં જઈને ભૃગુ ઋષિ એલફેલ બોલવા માંડ્યા. શંકર ગુસ્સે થઈ ગયા અને ત્રિશુલ લઈને મારવા દોડ્યા. ઋષિએ માફી માગી અને પાર્વતીએ સમજાવ્યા ત્યારે શિવજી શાંત થયા. ત્યાંથી નીકળીને ઋષિ વૈકુંઠમાં જઈ પહોંચ્યા. વૈકુંઠમાં વિષ્ણુ ભગવાન શેષશૈય્યા પર સૂતા હતા. ભૃગુ ઋષિએ જઈને વિષ્ણુને છાતીમાં લાત મારી અને કહ્યું, ‘એક ઋષિ આવે ત્યારે આમ પડ્યા રહેતાં શરમ નથી આવતી ?’

વિષ્ણુ ભગવાન ઊભા થઈ ગયા. તેમણે ઋષિના પગ દબાવ્યા કે મારી વજ્ર જેવી છાતી પર પ્રહાર કરવાથી તમને ક્યાંક વાગ્યું તો નથી ને ? ક્રોધને જીતનાર વિષ્ણુને મહાન જાહેર કરતાં ભૃગુ ઋષિએ કહ્યું, ‘લક્ષ્મી તમને વરે એ જ યોગ્ય છે.’ આમ, ક્રોધને જીતનાર સૌથી મોટો વિજેતા છે.

References[ફેરફાર કરો]

  1. Narada said.. The Mahabharata translated by Kisari Mohan Ganguli (1883 -1896), Book 2: Sabha Parva: Lokapala Sabhakhayana Parva, section:XI. p. 25 And Daksha, Prachetas, Pulaha, Marichi, the master Kasyapa, Bhrigu, Atri, and Vasistha and Gautama, and also Angiras, and Pulastya, Kraut, Prahlada, and Kardama, these Prajapatis, and Angirasa of the Atharvan Veda, the Valikhilyas, the Marichipas; Intelligence, Space, Knowledge, Air, Heat, Water, Earth, Sound, Touch, Form, Taste, Scent; Nature, and the Modes (of Nature), and the elemental and prime causes of the world,--all stay in that mansion beside the lord Brahma. And Agastya of great energy, and Markandeya, of great ascetic power, and Jamadagni and Bharadwaja, and Samvarta, and Chyavana, and exalted Durvasa, and the virtuous Rishyasringa, the illustrious 'Sanatkumara' of great ascetic merit and the preceptor in all matters affecting Yoga..."
  2. Bhrigu Samhita
  3. What is Bhrighu Samhita ?
  4. [http://www.iisc.ernet.in/currsci/oct102001/735.pdf circa 3000 B.C.– Bhrigu Rishi] CURRENT SCIENCE, VOL. 81, NO. 7, 10 OCTOBER 2001.
  5. Brigu www.urday.in.
  6. Vishnu Purana SACRIFICE OF DAKSHA (From the Vayu Purana.) The Vishnu Purana, translated by Horace Hayman Wilson, 1840. 67:6.

See also[ફેરફાર કરો]

ઢાંચો:HinduMythology