હિપોપોટેમસ

આફ્રિકાનું વિશાળ પ્રાણી- જળ ઘોડો

હિપોપોટેમસને ભારતીય અન્ય ભાષાઓમાં દરિયાઈ ઘોડો અથવા જળઘોડો (અંગ્રેજી:Hippopotamus) પણ કહેવામાં આવે છે. તે એક વિશાળ તથા ગોળમટોળ સસ્તન પ્રાણી છે જે આફ્રિકા ખંડનું મૂળ નિવાસી પ્રાણી છે. દરિયાઈ ઘોડો નામ સાથે ઘોડો શબ્દ જોડાયેલ છે તેમજ "હિપ્પોપોટેમસ" શબ્દનો અર્થ "વાટર હોર્સ" એટલે કે "જળમાં રહેતો ઘોડો" એવો થાય છે પરંતુ એનો ઘોડા સાથે કોઈ સંબંધ નથી. પ્રાણીવિજ્ઞાનની દૃષ્ટિએ જોતાં તે સૂવરનું દૂરનું રિશ્તેદાર છે. તે શાકાહારી પ્રાણી છે અને નદીઓ તેમજ સરોવર (ઝીલ)ના કિનારે તથા એના મીઠા જળમાં સમૂહમાં રહેવાનું પસંદ કરતું હોય છે.

તેને સહેલાઇથી વિશ્વનું બીજા ક્રમે આવતું સૌથી ભારે સ્થૂળજીવી સસ્તન પ્રાણી કહી શકાય છે. તે ૧૪ ફુટ જેટલી લંબાઇ, ૫ ફુટ જેટલી ઊંચાઇ અને ૪ ટન જેટલું વજન ધરાવતું હોય છે. તેનું વિશાળ શરીર થાંભલા જેવા અને ઠિંગણા કદના પગ પર ટકેલું હોય છે. પગના છેડા પર હાથીના પગમાં હોય છે તેવાં પહોળાં નખ હોય છે. આંખો સપાટ માથા પર ઊપરની તરફ અને ઉભરેલી રહેતી હોય છે. કાન નાના હોય છે. શરીર પર વાળ ખુબજ ઓછા પ્રમાણમાં હોય છે, કેવળ પૂંછડીના છેડા પર અને હોંઠો અને કાનની આસપાસ વાળ ઉગેલા હોય છે. તેની ચામડી નીચે ચરબીનું એક મોટું સ્તર હોય છે જે ચામડી પર મૌજૂદ રંધ્રોથી ગુલાબી રંગના વસાયુક્ત તરલ રૂપે ઝમતી રહેતી હોય છે. આને કારણે તેની ચામડી ભીની તેમજ સ્વસ્થ રહેતી હોય છે. દરિયાઈ ઘોડાની ચામડી ખૂબજ સખ્ત હોય છે. પારંપરિક વિધિઓ વડે આ ચામડાંને કમાવવા માટેને છ વર્ષ જેટલો લાંબો સમય લાગતો હોય છે. સારી રીતે તૈયાર કરવામાં આવ્યા પછી આ ચામડું ૨ ઇંચ જેટલું જાડું અને ચટ્ટાન (પથ્થર)ની જેમ મજબૂત થઇ જાય છે. હીરાને ચમકાવવા માટે આ ચામડાંનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.