અમૂલ

વિકિપીડિયાથી
આના પર જાવ: ભ્રમણ, શોધો
અમૂલ (Anand Milk Union Limited-આણંદ દૂધ ઉત્પાદક સંધ લિમિટેડ)
ઉદ્યોગ ડેરી
સૂત્ર અમૂલ - ધ ટેસ્ટ ઓફ ઇન્ડિયા
સ્થાપના ૧૯૪૬
મુખ્યાલય આણંદ, ગુજરાત, ભારત
મુખ્ય લોકો અધ્યક્ષ, ખેડા જિલ્લા દૂધ ઉત્પાદક સંધ લિમિટેડ (KDCMPUL)
ઉત્પાદનો દૂધ, દહીં, માખણ, ઘી, પનીર, વગેરે
આવક નફો: $૨.૧૫ અબજ(2010-11)
કર્મચારીઓની સંખ્યા 735 employees of Marketing Arm. However, real pool consist of 2.8 million milk producers


આણંદમા અમૂલ દૂધ સંગ્રહ કરવાના નળાકાર ટાવર અને પ્લાંટ

અમૂલ (સંસ્કૃત શબ્દ અમૂલ્ય પરથી ઉતરી આવેલો શબ્દ, આ નામનું સૂચન આણંદના એક ગુણવત્તા પરીક્ષકે કર્યું હતું[૧]), એક સહકારી દૂધ મંડળી છે જેની સ્થપના ૧૯૪૬માં થઈ હતી. અમૂલ એ ગુજરાત સહકારી દૂધ વિતરણ સંઘ લિ. (ગુજરાત કો-ઓપરેટિવ મિલ્ક માર્કેટિંગ ફેડરેશન લિમિટેડ) દ્વારા સંચાલિત એક બ્રાન્ડ છે. આ સંસ્થા સહકારી રીતે ૩૧ લાખ દૂધ ઉત્પાદન કરતાં લોકોની માલિકીની સંસ્થા છે.[૨]

અમૂલ ફેક્ટરીનું મુખ્ય પ્રવેશદ્વાર

અમૂલ આણંદમાં આવેલી છે અને સહકારી સંસ્થાની લાંબા ગાળાની સફળતાનું ખુબજ ઉત્તમ ઉદાહરણ છે. "Anyone who has seen … the dairy cooperatives in the state of Gujarat, especially the highly successful one known as AMUL, will naturally wonder what combination of influences and incentives is needed to multiply such a model a thousand times over in developing regions everywhere."[૩] અમૂલ ભારત ની શ્વેત ક્રાંતિ છે, જેથી ભારત વિશ્વમાં દૂધ અને દૂધ ઉત્પાદનો સૌથી મોટું ઉત્પાદક બન્યું છે.[૪] તે વિશ્વની સૌથી મોટી શાકાહારી મા઼ખણ ની બ્રાન્ડ પણ છે.[૫]

અમૂલ ભારત ની સૌથી મોટી ખાધ ઉત્પાદન બ્રાડં અને વિશ્વ ની સૌથી મોટી દુધ ના પાઉચ બનાવતી બ્રાડં છે. તેનુ વાર્ષિક ટર્નઓવર US $૨.૨ billion (2010–11) છે.[૬] Currently Unions making up GCMMF have 3.1 million producer members with milk collection average of 9.10 million litres per day. Besides India, અમૂલ વિદેશ મા જેવા કે મોરિશિયસ, યુએઇ, યુએસએ, ઓમાન, બાંગ્લાદેશ, ઑસ્ટ્રેલિયા, ચાઇના, સિંગાપુર, હોંગ કોંગ અને થોડાઘણા દક્ષિણ આફ્રિકાન દેશોમા પોતાના પ્રોડક્ટ મુક્યા. પરંતુ જાપાનીઝ બજાર મા ૧૯૯૪ મા જોઈએ એવી સફળ ન થઈ, પણ હવે ફરી નવી પ્રોડક્ટ સાથે જાપાનીઝ બજાર મા ઊતરશે.[૭] બીજા દેશો જેવા કે શ્રિલંકા ને પણ સક્ષમ બજાર તરીકે ધ્યાન મા રખેલ છે.

અમૂલ ની સફળતા પાછળ ડો. વાર્ગીસ કુરિયન કેજે, GCMMF ના માન્યતાપ્રાપ્ત ભૂતપૂર્વ ચેરમેન હતા તેમનો ફાળૉ અભુતપુર્વ છે. ૧૦ ઓગષ્ટ ૨૦૦૬ મા પાર્થિ ભાટોલ, બનાસકાંઠા સંઘ ના ચેરમેન, GCMMF ચેરમેન તરીકે ચુંટાયા.

ઇતિહાસ[ફેરફાર કરો]

The Kaira District Co-operative Milk Producers' Union was registered on December 14, 1946 as a response to exploitation of marginal milk producers by traders or agents of existing dairies in the small town named Anand (in Kaira District of Gujarat).[૮] Milk Producers had to travel long distances to deliver milk to the only dairy, the Polson Dairy in Anand. Often milk went sour as producers had to physically carry the milk in individual containers, especially in the summer season. These agents arbitrarily decided the prices depending on the production and the season. Milk is a commodity that has to be collected twice a day from each cow/buffalo. In winter, the producer was either left with surplus / unsold milk or had to sell it at very low prices. Moreover, the government at that time had given monopoly rights to Polson Dairy (around that time Polson was the most well known butter brand in the country) to collect milk from Anand and supply it to Bombay city in turn. India ranked nowhere amongst milk producing countries in the world because of its limitations in 1946 British Raj.

આ અન્યાયી અને ખોટી વેપાર વ્યવહાર દ્વારા નારાજ થયું હતું, ખેડા જિલ્લા ના ખેડૂતો એ સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ નો સંપર્ક કર્યો (કે જેઓ ત્યારબાદ સ્વતંત્ર ભારત ના પ્રથમ નાયબ વડાપ્રધાન અને ગૃહ મંત્રી બન્યા) under the leadership of the local farmer leader ત્રિભુવનદાસ પટેલ. Sardar Patel advised the farmers to form a Cooperative and supply milk directly to the Bombay Milk Scheme instead of selling it to Polson (who did the same but gave low prices to the producers).[૯] He sent મોરારજી દેસાઈ (કે જેઓ ભારત ના વડાપ્રધાન બન્યા) to organize the farmers. In 1946, the farmers of the area went on a milk strike refusing to be further oppressed. Thus the Kaira District Cooperative was established to collect and process milk in the District of Kaira in 1946. Milk collection was also decentralized, as most producers were marginal farmers who were in a position to deliver 1-2 litres of milk per day. Village level cooperatives were established to organize the marginal milk producers in each of these villages.

The Cooperative was further developed and managed by Dr. V Kurien along with Shri H M Dalaya. The first modern dairy of the Kaira Union was established at Anand. Indigenous research and development and technology development at the Cooperative had led to the successful production of skimmed milk powder from buffalo milk – the first time on a commercial scale anywhere in the world.(સંદર્ભ આપો)

The success of the dairy co-operative movement spread rapidly in Gujarat. Within a short span five other district unions – મેહસાણા, બનાસકાંઠા, વડોદરા, સાબરકાંઠા અને સુરત were organized. In order to combine forces and expand the market while saving on advertising and avoid a situation where milk cooperatives would compete against each other it was decided to set up an apex marketing body of dairy cooperative unions in Gujarat. Thus, in 1973, the Gujarat Co-operative Milk Marketing Federation was established. The Kaira District Co-operative Milk Producers’ Union Ltd. which had established the brand name Amul in 1955 decided to hand over the brand name to GCMMF (AMUL).

Dr. Verghese Kurien, the World Food Prize and the Magsaysay Award winner, was the architect of India’s White Revolution, which helped India emerge as the largest milk producer in the world.

Impressed with the development of dairy cooperatives in Kaira District and its success, Shri Lal Bahadur Shastri, the then Prime Minister of India during his visit to Anand in 1964, asked Dr. V Kurien to replicate the Anand type dairy cooperatives all over India. Thus, the National Dairy Developed Board was formed and Operation Flood Programme was launched for replication of the Amul Model all over India.[૧૦]

આજે જીસીએમએમએફ[ફેરફાર કરો]

જીસીએમએમએફ ભારતની સૌથી મોટી ખોરાક ઉત્પાદનો માર્કેટિંગ સંસ્થા છે .તે ગુજરાત રાજ્ય સ્તર દૂધ સહકારી ની સર્વોચ્ચ શાખા છે, જે ખેડૂતો માટે લાભપ્રદ વળતર પૂરું પાડે છે અને એ પણ ઉત્પાદનો દ્વારા ગ્રાહકો ને પોસાય અને તેમના હિતમાં ગુણવત્તા પૂરી પાડવા નો ધ્યેય રાખે છે. જીસીએમએમએફ અમૂલ બ્રાન્ડ અને બજારો ની વ્યવસ્થા કરે છે.

"અમૂલ મોડેલ" ની અસર[ફેરફાર કરો]

The effects of Operation Flood Programme are more appraised by the World Bank in its recent evaluation report. It has been proved that an investment of Rs. 20 billion over 20 years under Operation Flood Programme in 70s & 80s has contributed in increase of India’s milk production by 40 Million Metric Tonne (MMT) i.e. from about 20 MMT in pre- Operation Flood period to more than 60 MMT at the end of Operation flood Programme. Thus, an incremental return of Rs. 400 billion annually have been generated by an investment of Rs. 20 billion over a period of 20 years. This has been the most beneficial project funded by the World Bank anywhere in the World. One can continue to see the effect of these efforts as India’s milk production continues to increase and now stands at 90 MMT. Despite this fourfold increase in milk production, there has not been drop in the prices of milk during the period and has continued to grow.

Due to this movement, the country’s milk production tripled between the years 1971 to 1996. Similarly, the per capita milk consumption doubled from 111 gms per day in 1973 to 222 gms per day in 2000. Thus, these cooperatives have not just been instrumental in economic development of the rural society of India but it also has provided vital ingredient for improving health & nutritional requirement of the Indian society. Very few industries of India have such parallels of development encompassing such a large population.

These dairy cooperatives have been responsible in uplifting the social & economic status of the women folk in particular as women are basically involved in dairying while the men are busy with their agriculture. This has also provided a definite source of income to the women leading to their economic emancipation.

The three-tier ‘Amul Model’ has been instrumental in bringing about the White Revolution in the country. As per the assessment report of the World Bank on the Impact of Dairy Development in India, the ‘Anand Pattern’ has demonstrated the following benefits:

  • have multi-dimensional impacts
  • The importance of getting government out of commercial enterprises
  • The importance of market failure in agriculture
  • The power & problems of participatory organisations
  • The importance of policy

"અમૂલ ચળવળ" ની સિદ્ધિ[ફેરફાર કરો]

  1. The dairy cooperatives have been able to maintain democratic structure at least at the grass-root level with the management committee of the village level unit elected from among the members in majority of the villages.
  1. The dairy cooperatives have also been instrumental in bridging the social divide of caste, creed, race, religion & language at the villages, by offering open and voluntary membership.

Achievements of GCMMF[ફેરફાર કરો]

  • 3.1 million milk producer member families
  • 15,760 village societies
  • 15 District Unions
  • 9.4 million liters of milk procured per day
  • Rs. 150 million disbursed in cash daily
  • GCMMF is the largest cooperative business of small producers with an annual turnover of Rs. 53 billion
  • The Govt. of India has honoured Amul with the “Best of all categories Rajiv Gandhi National Quality Award”.
  • Largest milk handling capacity in Asia
  • Largest Cold Chain Network
  • 48 Sales offices, 5000 Wholesale Distributors, 7 lakh retail outlets
  • Export to 37 countries worth Rs. 150 crores
  • Winner of APEDA award for nine consecutive years

Amul Brand Building[ફેરફાર કરો]

GCMMF (AMUL) has the largest distribution network for any FMCG company. It has nearly 50 sales offices spread all over the country, more than 5,000 wholesale dealers and more than 7,00,000 retailers.

સૌથી વધુ ડેરી પેદાશ ની નિકાશ માટે અમૂલ દેશ મા અગ્રેસર છે. અત્યારે અમૂલ ની બનાવટો વિશ્વ ના ૪૦ દેશો મા ઉપલબ્ધ છે. હાલ મા અમૂલ વિવિધ પ્રકાર ની પેદાશો જેવી કે દુધ નો પાવડર, પનીર, યુ.એચ.ટી. દુધ, ઘી, અને દેશી મિઠાઇ વગેરે ની નિકાશ કરેછે. વિશ્વ ના મુખ્ય બજારો મા અમેરીકા, વેસ્ટ ઇન્ડિઝ અને આફ્રિકા, ગલ્ફ પ્રાંત, [SAARC] SAARC અને પાડોશી દેશો, સિંગાપોર, ફિલિપિન્સ, થાઇલેન્ડ, જાપાન, અને ચાઈના નો સમાવેશ કરી શકાય.

સપ્ટેમ્બર 2007 માં, અમૂલ માટે એશિયા બહાર ટોપ 1000 બ્રાન્ડ્સ શોધવા Synovate દ્વારા એક સર્વેક્ષણ અનુસાર અગ્રણી ભારતીય બ્રાન્ડ તરીકે ઉભરી Brands.[૧૧]

In 2011, Amul was named the Most Trusted brand in the Food and Beverages sector in The Brand Trust Report,[૧૨] published by Trust Research Advisory.

India's top 20 brands: Amul is No. 1 : Rediff.com

ઉત્પાદનો[ફેરફાર કરો]

દૂધ, દૂધનો પાવડર, ઘી, માખણ, મસ્તી દહી, દહી, છાશ ચોક્લેટ, આઇસ્ક્રીમ, ક્રીમ, શ્રીખંડ, પનીર, ગુલાબ જાંબુ, લહેજતદાર દૂધ, બાંસુદી, Nutramul brand and others. In January 2006, Amul plans to launch India's first sports drink Stamina, which will be competing with Coca Cola's Powerade and PepsiCo's Gatorade.[૧૩] Amul's sugar-free Pro-Biotic Ice-cream won The International Dairy Federation Marketing Award for 2007.(સંદર્ભ આપો)

સંદર્ભો[ફેરફાર કરો]

  1. અમૂલ - ધ ટેસ્ટ ઓફ ઇન્ડિયા. "Welcome to અમૂલ - ધ ટેસ્ટ ઓફ ઇન્ડિયા". Amul.com. Retrieved 2010-07-12. 
  2. The Amul Story - General Management Review
  3. Alexander Fraser Laidlaw. Cooperatives and the Poor. A development study prepared for the International Cooperative Alliance and the Canadian International Development Agency, 1977.
  4. [૧]
  5. Economic Times
  6. Amul's sales turnover
  7. Amul hopes to flow into Japanese market
  8. Ramachandran, Narayan (August 29, 2010). "Corporate or cooperate?". LiveMint. http://www.livemint.com/2010/08/29205709/Corporate-or-cooperate.html?d=2. પુનર્પ્રાપ્ત 2 February 2011.
  9. Suhrud, Tridip (April 08 , 2006). "The magic of manthan". Tehelka. http://www.tehelka.com/story_main17.asp?filename=op040806the_magic.asp. પુનર્પ્રાપ્ત 2 February 2011.
  10. TNN (February 9, 2003). "Kurien loses 'anand' over fracas in NDDB". Times of India. http://timesofindia.indiatimes.com/india/Kurien-loses-anand-over-fracas-in-NDDB/articleshow/36915490.cms. પુનર્પ્રાપ્ત 2 February 2011.
  11. http://www.synovate.com/news/article/extra/20070824/Asia's%20Top%201000%20brands%20fact%20sheet.pdf
  12. India Infoline News Service (January 29, 2011). "AMUL Most Trusted among India’s Food & Beverage Brands". India Infoline. http://www.indiainfoline.com/Markets/News/AMUL-Most-Trusted-among-Indias-Food-and-Beverage-Brands/5068333116. પુનર્પ્રાપ્ત 1 March 2011.
  13. Amul ready to take on Pepsi, Coke in sports drink segment

બાહ્ય કડીઓ[ફેરફાર કરો]