ખંડગિરિ (ઑડિશા)

વિકિપીડિયામાંથી
Jump to navigation Jump to search
ખડગિરિ ગુફા (મઠ)

ભારત દશના ઓરિસ્સા રાજ્યમાં ભુવનેશ્વર શહેરથી સાત માઇલ દૂર ઉત્તર-પશ્ચિમ દિશામાં ઉદયગિરિ નજીકની ટેકરીને ખંડગિરિ કહેવામાં આવે છે. ખંડગિરિની ટોચ ૧૨૩ ફૂટ ઊંચી છે, જે આસપાસની ટેકરીઓમાં સૌથી વધુ ઊંચી છે. કલિંગના રાજા ખારવેલની પ્રસિદ્ધ હાથી ગુફા ખંડગિરિથી થોડા જ અંતરે આવેલ છે.

ખંડગીરિની ગુફાઓ જૈન સમુદાય સાથે સંબંધિત છે. આ ગુફાઓનું લગભગ પ્રથમ સદી ઈસ્વીસન પૂર્વે નિર્માણ થયું હોય તેમ જણાય છે.

ખંડગિરિ અને તેની સાથે સંલગ્ન ઉદયગિરિ ખાતે ઉત્ખનન જૈન લયણ (ગુફાઓ) છે. ખડગિરિ સ્થિત લયણોની સંખ્યા ૧૯ છે. એ જ રીતે ઉદયગિરિ ખાતે ૪૪ અને નીલગિરિ ખાતે ૩ ગુફાઓ છે. આ બધી ઈસ્વીસન પૂર્વેની બીજી-પ્રથમ સદીની જણાય છે. તેના ઘણા ભાગોમાં મૂર્તિઓનું ઉચ્ચિત્રણ કરવામાં આવેલ છે. આ ગુફાઓમાં સૌથી પ્રસિદ્ધ હાથી ગુફાઓ છે, જેની ઉપર મહામેઘવાહન ખારવેલ માટે પ્રશસ્તિ અંકિત છે, જે ઐતિહાસિક દૃષ્ટિએ અત્યંત મહત્વનું છે.

ખંડગિરિની ગુફાઓ
  • તલોવા ગુફા નંબર-૧
  • તલોવા ગુફા નંબર-૨
  • શાશ્વત ગુફા
  • તેન્તુલી ગુફા
  • ખંડગિરિ ગુફા
  • ધ્યાન ગુફા
  • નવમુનિ ગુફા
  • બડભૂજી ગુફા
  • ત્રિશૂળ ગુફા
  • અંબિકા ગુફા
  • લાલતેંદુ કેસરી ગુફા
  • અનામ
  • અનામ
  • એકાદશી ગુફા
  • અનામ

આ પણ જુઓ[ફેરફાર કરો]

  • ઉદયગિરિ અને ખંડગિરિ
  • હાથી ગુફા
  • ખારવેલ