ચેસ

વિકિપીડિયામાંથી
Jump to navigation Jump to search

ચેસ ને શતરંજ ના નામ થી પણ ઓળખવામાં આવે છે.કોઈ ચોક્કસ જાણતુ નથી કે ચેસનો ઉદભવ ક્યાંથી અને ક્યારે થયો. ભારતમાં આ રમત ઈ.સ પૂર્વે ૬૦૦થી રમાતી હોવાની પુરાવાઓ ઈતિહાસવિદોને મળ્યા છે. ત્યારે આ રમત “ચતુરાંગા” નામે જાણીતી હતી.

સંસ્કૃત મહાકાવ્ય મહાભારતમાં તેનો અર્થ “લશ્કર” કરેલ છે. અત્રે ચેસમાં હાથી, ઘોડા, ઊંટ અને પાયદળ હોય છે. કાળક્રમે આ રમત શતરંજ તરીકે ઓળખવામાં આવી.

શરૂઆતમાં સામાન્યત: આ રમત રાજવીઓ જ રમતા હતા. કારણ કે, આ રમતના મ્હોરાંઓ રાજા, રાણી, હાથી, ઘોડા, ઊંટ અને સૈનિકો જેવા દેખાતા હતા તથા ઓળખાતા હતા. આ રમત માનસિક યોજનાની રમત હોઈ, રાજવીઓમાં લડાઈ વખતે આક્રમણ અને બચાવના ગુણો વિકસાવવાનો મૂળભૂત હેતુ હતો.

ચેસના નિયમોની સામાન્ય જાણકારી[ફેરફાર કરો]

આરંભની ગોઠવણ

દરેક પ્લેયર 16 મ્હોરાંથી શરૂઆત કરે છે. જેમાં 1 રાજા, 1રાણી, 2 ઊંટ, 2 ઘોડા, 2 હાથી અને 8 સૈનિકો હોય છે. એક પ્લેયર સફેદ મ્હોરાં રાખે છે જ્યારે બીજો કાળાં મ્હોરાં રાખે છે. રમતની શરૂઆત હંમેશા સફેદ મ્હોરાં ધરાવનારે જ કરવાની હોય છે.

રાજા: કોઈકપણ દિશામાં એક જ ડગલું ચાલી શકે છે. કાસલીગમાં મૂળ જગ્યાએથી એક પણ ચાલ ન કરી હોય તો, ડાબે કે જમણે બે ડગલાં ચાલી શકે છે.

રાણીઃ ગમે તે દિશામાં ચોતરફ અગણિત ડગલાં ચાલી શકે છે.

હાથીઃ ફક્ત સીધી લાઈનમાં જ ચોતરફ અગણિત ડગલાં ચાલી શકે છે.

ઊંટઃ ફક્ત ત્રાંસમાં જ સફેદ/કાળા ખાનામાં ચોતરફ અગણિત ડગલાં ચાલી શકે છે

ઘોડોઃ ચોતરફ, ફક્ત અઢી ડગલાં ચાલી શકે છે. જેમાંથી પ્રથમ બે ડગલાં ફક્ત સીધાઈમાં અને ત્રીજું ડગલું પોતાની ડાબે કે જમણે લેવાનું રહે છે તે કોઈપણ ની ઉપરથી કુદકો મારીને પોતાની ચાલ કરી શકે છે.

સૈનિકઃ ફક્ત સિધાઈમાં જ એક જ ડગલું ચાલી શકે છે.

જ્યારે રાજાને ચેક આપવામાં આવ્યો હોય અને તેને ચાલવાના તમામ ખાનાંમાં ચેક મળતો હોય ત્યારે રાજા પકડાઈ ગયેલો ગણાશે અને રમત પૂરી થયેલી જાહેર થશે.

આધુનિક સમયમાં[ફેરફાર કરો]

ઇસ ૧૯૯૭ માં, 'ડીપ બ્લૂ' કોમ્પ્યુટરએ વિશ્વ વિજેતા ગેરી કસપરોવને હરાવ્યો હતો. ચેસ ની સૌથી લાંબી ટુર્નામેન્ટ ૨૬૯ ચાલની હતી. જે ૨૦ કલાક અને ૧૫ મિનિટ ચાલી હતી. ચેસ રમવા માટે નો પહેલો પ્રોગ્રામ ૧૯૫૧ માં કોમ્પ્યુટર વિજ્ઞાની એલન ટ્યુરિંગએ બનાવ્યો હતો.

ભારતીય ખિલાડી વિશ્વનાથનએ પહેલી વખત ૧૯૮૭માં વર્લ્ડ જુનિયર ચેસ ચેમ્પીયનશીપ જીતી અને આ જીતનાર તે પ્રથમ ભારતીય હતા. ૧૯૮૮માં તે ભારતનો પ્રથમ ગ્રાન્ડમાસ્તર બન્યો(આજ વર્ષે એને પદ્મશ્રીનો ખિતાબ પણ મળ્યો ત્યારે તે માત્ર ૧૮ વર્ષનો હતા). પછી ૧૯૯૬થી જ વિશ્વનાથન ટોચના ૩ ચેસ પ્લેયરમાં હતો અને ૨૦૦૦માં તેને પ્રથમ વખત FIDE વર્લ્ડ ચેસ ચેમ્પીયનશીપ જીતી ત્યારથી ૨૦૦૮ સુધી સતત વિશ્વનાથન ટોચના ૩ ચેસ પ્લેયર તરીકે રહ્યા.