ઢાંચો:ભારતનો પૌરાણિક ઇતિહાસ

તિથિ અને કાળ	રાજવંશ	મુખ્ય ઘટનાઓ
૩૧૦૦-૨૦૦૦ ઈસા પૂર્વ	પાંડવ વંશ	આ કાળમાં સર્વપ્રથમ મહાભારત યુદ્ધ થયું તથા ઇસ યુદ્ધ કે બાદ યુધિષ્ઠિર રાજા બને. યુધિષ્ઠિર સે લગભગ ૩૦ પીઢ઼િયોં તક યહ રાજવંશ ચલા. ઇસ વંશ કે અન્તિમ સમ્રાટ ક્ષેમક હુએ, જો મલેચ્છોં કે સાથ યુદ્ધ કરતે હુએ મારે ગયે. ક્ષેમક કે વેદવાન્ તથા વેદવાન્ કે સુનન્દ નામક પુત્ર હુઆ એવં સુનન્દ પુત્રહીન હી રહા, ઇસ પ્રકાર સુનન્દ કે અંત કે સાથ હી પાણ્ડવ વંશ કા અંત હો ગયા.
૩૨૦૦-૨૨૦૦ ઈસા પૂર્વ	મગધ રાજવંશ	યહ રાજવંશ મહાભારત કાલ મેં જરાસંધ કે પુત્ર બૃહદ્રથ સે આગે બઢ઼ા થા, ઇસ વંશ મેં કુલ ૨૨ રાજા હુએ, જિન્હોંને લગભગ ૧૦૦૦ વર્ષોં તક શાસન કિયા. ઇસ વંશ કા અન્તિમ રાજા રિપુઞ્જય થા જિસકી મૃત્યુ કે સાથ યહ વંશ સમાપ્ત હુઆ.
૩૦૬૭ ઈસા પૂર્વ	મહાભારત યુદ્ધ	પૌરાણિક તથા જ્યોતિષીય પ્રમાણોં કે આધાર પર યહ મહાભારત યુદ્ધ કી પ્રસિદ્ધ પરંપરાગત તિથિ હૈ, પરન્તુ અભી યહ વિવાદિત હૈ આધુનિક વિદ્વાન્ ઇસે ૧૫૦૦-૧૦૦૦ ઈસા પૂર્વ હુઆ માનતે હૈ યદ્યપિ આર્યભટ વ અન્ય પ્રાચીન વિદ્વાનોં ને ઇસે ૩૦૦૦ ઈસા પૂર્વ હી બતાયા હૈ.
૨૨૦૦-૧૬૦૦ ઈસા પૂર્વ	પ્રદ્યોત એવં શિશુનાગ રાજવંશ	યહ રાજવંશ મગધ મેં બૃહદ્રથ રાજવંશ કે સમાપન કે સાથ હી સ્થાપિત હુઆ, બૃહદ્રથ રાજવંશ કે અન્તિમ રાજા રિપુઞ્જય કે મન્ત્રી શુનક ને રિપુઞ્જય કો મારકર અપને પુત્ર પ્રદ્યોત કો રાજસિંહાસન પર બિઠાયા. પ્રદ્યોત વંશ કી સમાપ્તિ ઇનકે ૫ રાજાઓં કે ૧૩૮ વર્ષોં તક શાસન કરને કે બાદ અંતિમ રાજા નન્દિવર્ધન કી મૃત્યુ કે સાથ હુઈ. ઇસકે બાદ શિશુનાગ રાજા હુએ જિનકે વંશ મેં ૧૦ રાજાઓં ને લગભગ ૩૬૦-૪૫૦ વર્ષોં તક શાસન કિયા. ઇસ પ્રકાર કુલ ૬૦૦ વર્ષોં તક ઇસ રાજવંશ કા શાસન રહા.
૨૧૦૦ ઈસા પૂર્વ	પાણ્ડવ વંશ કા અંત એવં કાશ્યપ કી ઉત્પત્તિ	ઇસ સમય કે પ્રારમ્ભ મેં બ્રાહ્મણોં કે પૂર્વજ કાશ્યપ નામક બ્રાહ્મણ કા જન્મ હુઆ, ઇન્હોને મિશ્ર મેં જાકર મલેચ્છોં કો મોહિત કર આર્યાવર્ત આને સે રોક દિયા. ફિર કાશ્યપ ને અપને પ્રતિનિધિ માગધ કો આર્યાવર્ત કા સમ્રાટ બનાયા. માગધ ને ઇસ દેશ કો કઈ વિભાગોં મેં બાઁટ દિયા. માગધ કે પુત્ર કે પુત્ર હી શિશુનાગ થે. જિનકે નામ સે શિશુનાગ રાજવંશ ચલા. ઇસ સમય તક પાણ્ડવ વંશ ભી સમાપ્ત હો ગયા, જિસસે ભારત મેં મગધ રાજ્ય કી શક્તિ બહુત બઢ ગયી. સિન્ધુ નદી સે પશ્ચિમ કે ભાગ પર યવનોં વ મલેચ્છોં ને અધિકાર કર લિયા.
૨૦૦૦ ઈસા પૂર્વ	સરસ્વતી નદી કા લુપ્ત હોના	ઇસ અવધિ કાલ તક સરસ્વતી નદી લુપ્ત હો ગયી, જિસકે કારણ ૮૮૦૦૦ ઋષિ-મુનિ કલિયુગ કે બઢ઼તે પ્રભાવ કો દેખકર આર્યાવર્ત છોડ઼કર હિમાલય પર ચલે ગયે, ઇસ પ્રકાર જ્ઞાન કી દેવી સરસ્વતી નદી કે લુપ્ત હો જાને પર ભારત સે વૈદિક જ્ઞાન-વિજ્ઞાન ભી લુપ્ત હો ગયા. ઇસી કાલ તક સરસ્વતી સિંધુ સભ્યતા ભી લુપ્ત હો ગયી થી. ઇસકે બાદ કાશ્યપ નામક બ્રાહ્મણ કે વંશિયોં ને વૈદિક પરમ્પરાઓં તથા જ્ઞાન કો બચાયે રખા જિસસે ઉન્હેં સમાજ મેં પ્રધાનતા દી ગયી, પરન્તુ ઉનમેં સે કુછ કલિયુગ કે પ્રભાવ સે ન બચ સકે ઔર પતિત હો ગયે જિસસે આને વાલે હિન્દૂ સમાજ મેં કઈ કુરીતિયાઁ ફૈલ ગયીં.
૧૬૦૦-૧૪૦૦ ઈસા પૂર્વ	નન્દ રાજવંશ	ઇસ અવધિ મેં મગધ પર નન્દ રાજવંશ કા શાસન રહા, ઇસકે અન્તિમ રાજા મહાપદ્મનન્દ કો ચાણક્ય નામક બ્રાહ્મણ ને મરવાકર ચન્દ્રગુપ્ત મૌર્ય કો શાસક બનાયા. ઇસી કાલ મેં ગૌતમ બુદ્ધ કી ઉત્પત્તિ ભી હુઈ.
૧૪૦૦-૧૧૦૦ ઈસા પૂર્વ	મૌર્ય વંશ	મૌર્યોં કે ૧૨ રાજાઓં ને લગભગ ૩૦૦ વર્ષોં તક મગધ પર શાસન કિયા
૧૧૦૦-૭૦૦ ઈસા પૂર્વ	શુંગ એવં કણ્વ વંશ	ઇસ વંશ મેં ૧૦ રાજા હુએ જિન્હોનેં લગભગ ૩૦૦ વર્ષોં તક શાસન કિયા ઇસકે બાદ કણ્વ વંશ મેં ૪ રાજા હુએ જિન્હોને લગભગ ૧૦૦ વર્ષોં તક શાસન કિયા, ઇસ વંશ કા અન્તિમ રાજા સુશર્મા થા.
૭૦૦-૩૦૦ ઈસા પૂર્વ	શાતવાહન આન્ધ્ર રાજવંશ	ઇસ રાજવંશ કે પ્રથમ રાજા ને સુશર્મા કો મારકર ઉસકા રાજ્ય અપને અધિકાર મેં લિયા, ઇનકે વંશ મેં કુલ ૨૨ રાજા હુએ જિન્હોનેં લગભગ ૪૦૦ વર્ષો તક શાસન કિયા.
૪૦૦-૧૦૦ ઈસા પૂર્વ	ગુપ્ત વંશ	ઇસ વંશ કા પ્રથમ રાજા ચન્દ્રગુપ્ત હુઆ જિસસે યૂનાની રાજદૂત મેગસ્થનીજ મિલા થા. ગુપ્ત વંશ મેં ૭ રાજા હુએ જિન્હોનેં ૩૦૦ વર્ષોં તક શાસન કિયા, ઇસ વંશ કી સમાપ્તિ ઉજ્જૈન કે રાજા વિક્રમાદિત્ય ને કી, જિન્હોનેં અપને નામ પર વિક્રમ સંવત્ સ્થાપિત કી.

ટીકા એવં સ્રોત

• ભવિષ્ય પુરાણ,પ્રતિસર્ગ પર્વ,પ્રથમ ખણ્ડ
• ભાગવત પુરાણ,દ્વાદશ સ્કન્ધ,પ્રથમ અધ્યાય
• મહાભારત,ગીતાપ્રેસ ગોરખપુર
• ઐજ આફ મહાભારત વાર
• ઇણ્ડિકસ્ટડી ડૉટ કૉમ,ઇતિહાસ