સત્યયુગ

વિકિપીડિયામાંથી
Jump to navigation Jump to search

ચાર પ્રસિદ્ધ યુગ માં સત્યયુગ અથવા કૃતયુગ પ્રથમ મનાય છે.[૧] પ્રાચીન વૈદિક ગ્રંથો સત્યયુગ, ત્રેત્રયુગા વગેરેના મહાકાવ્યમાં સ્પષ્ટપણે ઉપલબ્ધ નથી હોવા છતાં, સ્મૃતિયો અને ખાસ કરીને પુરાણોમાં ચાર યુગનો વિસ્તૃત પ્રતિપાદન છે.

પુરાણોમાં સત્યયુગ સંબંધિત નીચેની વિગતો આપવામાં આવી છે -

વૈશાખ શુક્લ અક્ષય તૃતીયા રવિવાર ના આ યુગ ની ઉત્પત્તિ થઈ હતી. તેનું કદ 17,28,000 વર્ષ છે. આ યુગ માં ભગવાન ના મત્સ્ય અવતાર, કૂર્મ અવતાર, વરાહાવતાર અને નરસિંહાવતાર આ ચાર અવતાર થયા હતા. આ સમયગાળા દરમિયાન સુવર્ણ પરંપરાઓની સમૃદ્ધિ હતી. મનુષ્ય અત્યંત દીર્ઘકૃત અને લાંબા આયુષ્ય વાળા હતા. આ યુગ ના પ્રધાન તીર્થ પુષ્કર હતા.

આ યુગ માં જ્ઞાન, ધ્યાન અથવા તપ ના પ્રાધાન્ય હતા. પ્રત્યેક પ્રજા પુરુષાર્થસિદ્ધિ કરી કૃતકૃત્ય થતા, એટલે જ આ "કૃતયુગ" કહેવાય છે. ધર્મ ચાર ઘણું(સૌથી સંપૂર્ણ) હતું. મનુના ધર્મશાસ્ત્ર આ યુગમાં એકમાત્ર વિશ્વસનીય ગ્રંથ છે. મહાભારત માં આ યુગ ના વિષય માં એ વિશિષ્ટ મત મળે છે કે કલિયુગ ના પછી કલ્કિ દ્વારા આ યુગ ની પુનઃ સ્થાપના થશે (વન પર્વ 191/1-14). વન પર્વ 149/11-125) માં આ યુગ ના ધર્મ નો વર્ણ દ્રષ્ટવ્ય છે.

બ્રહ્મા નો એક દિવસ ૧૦,૦૦૦ ભાગો માં વેંચાયેલો હોય છે, જેને ચરણ કહેવાય છે:[૨]

ચાર યુગ
૪ ચરણ (૧,૭૨૮,૦૦૦ સૌર વર્ષ)સત યુગ
૩ ચરણ (૧,૨૯૬,૦૦૦ સૌર વર્ષ) ત્રેતા યુગ
૨ ચરણ (૮૬૪,૦૦૦ સૌર વર્ષ)દ્વાપર યુગ
૧ ચરણ (૪૩૨,૦૦૦ સૌર વર્ષ)કલિ યુગ

સંદર્ભ[ફેરફાર કરો]

  1. "हिंदू सनातन धर्म: क्या है चार युग?". वेबदुनिया. ૨૩ ઓક્ટોબર ૨૦૧૦. Retrieved ૨૩ જૂન ૨૦૧૪. Check date values in: |accessdate=, |date= (મદદ)
  2. हिन्दू धर्म की रिडल. ગૌતમ બુક સેંટર. p. 23. ISBN 9788187733836.