ગુજરાતનો નાથ

વિકિપીડિયામાંથી
Jump to navigation Jump to search

ગુજરાતનો નાથકનૈયાલાલ મુનશી લિખિત ઐતિહાસિક નવલકથા છે. આ નવલકથા ગુજરાતી ભાષા સાહિત્યની એક ખૂબ જાણીતી કૃતિ છે. મુન્શી કૃત ચાર નવલકથાઓનાં જૂથ માંહ્યલી આ ત્રીજી નવલકથા છે. અન્યમાં, પહેલી જય સોમનાથ, બીજી પાટણની પ્રભુતા અને ચોથી રાજાધિરાજ છે. આ કથામાં સ્ત્રી પાત્રને વિદુષી, બહાદુર, વિરાંગના, બતાવ્યા છે. જેમ કે, મિનલદેવી અને કાશ્મિરા, એક શાંત અને મુત્સદી તો બીજી સુંદર અને બહાદુર સાથે ચાલાક પણ. તેમા મુંજાલ મંત્રી અને રાજા કર્ણદેવ જેવા પાત્રો પણ છે.

કથા[ફેરફાર કરો]

કથાના કેન્દ્રમાં એક કાલ્પનિક પાત્ર 'કાક' નામનો એક બ્રાહ્મણ યોદ્ધો છે. એના અને 'મંજરી', કે જેના પ્રેમમાં કાક પડે છે, સિવાયના બાકીના બધા જ મુખ્ય પાત્રો વાસ્તવિક ઐતિહાસિક પાત્રો છે. કથા પાટણના રાજા સિદ્ધરાજ જયસિંહના શરૂઆતના શાસનકાળ દરમ્યાનની છે. જેમાં કાક અનેક સાહસોમાંથી પસાર થતો તે સમયના જુદા-જુદા મહત્વના પાત્રોના સંપર્કમાં આવતો આપણને તે સમયના ઇતિહાસની સફર કરાવે છે. કાક એક બ્રાહ્મણ હોવા છતાં એક સારો લડવૈયો અને ચતુર માણસ હતો. પરંતુ તેને સંસ્કૃત આવડતું નહી. આ વાત મંજરીને ગમતી નહી. આ નવલકથામાં કનૈયાલાલ મુનશીની એક વાચકને જકડી રાખવાની પ્રતિભા છતી થાય છે.

કાક ભટ્ટ અને મંજરીને પ્રેમતાંતણે બાંધવા વારંવાર વપરાયેલું સંસ્કૃત વાક્યઃ कैलासमिव दुर्घषम् कालाग्निमिव दुःसहम् |