સિયોત શૈલ ગુફાઓ

વિકિપીડિયામાંથી
આના પર જાવ: ભ્રમણ, શોધો

Coordinates: 23°44′23.7″N 68°46′26.02″E / 23.739917°N 68.7738944°E / 23.739917; 68.7738944

સિયોત પાસે આવેલી પ્રાચીન બૌદ્ધ ગુફાઓ

સિયોત શૈલ ગુફાઓ, જે ક્યારેક કટેશ્વર બૌદ્ધ ગુફાઓ તરીકે પણ ઓળખાય છે, એ કચ્છ જિલ્લાના લખપત તાલુકાના સિયોત ગામ પાસે આવેલી પાંચ શૈલ ગુફાઓ છે. આ સમૂહ પૈકીની મુખ્ય ગુફામાં પૂર્વાભિમુખ ગર્ભગૃહ, પ્રદક્ષિણાપથ અને પરસાળ છે જે પ્રથમ કે બીજી સદીનું શૈવ મંદિર હોવાનો પુરાવો આપે છે. આ ગુફાઓ પછીથી બૌદ્ધો દ્વારા વાપરવામાં આવી હશે. અહીં મળેલા બ્રાહ્મી લિપિના લખાણો અને બૌદ્ધ મુદ્રાઓ પરથી આ જાણી શકાયું છે. આ સમૂહની અન્ય ગુફાઓ એક જ ખંડની અને સાદી છે. આ ગુફાઓ હ્યુ એન સંગના સાતમી સદીના પ્રવાસ વર્ણનોમાં નિર્દેશિત, સિંધુ નદીના મુખ પાસેના પાંચ માઈલ વિસ્તારમાં આવેલી, ૮૦ ગુફાઓ પૈકીની એક હોવાની સંભાવના છે.[૧][૨][૩][૪][૫][૬][૭][૮][૯]

૧૯૮૮-૮૯માં કરવામાં આવેલા પુરાતત્વ વિભાગના ખોદકામમાં બૌદ્ધ મુદ્રાઓ, બ્રાહ્મી અને દેવનાગરી લિપિના લખાણો, તાંબાની વીંટીઓ, ગઢિયા સિક્કા, ટેરાકોટાનો નંદી અને ઘંટ-સાંકળ તથા વિવિધ માટીના વાસણો મળી આવ્યા હતા. માટીના પડથી સમયના અંદાજ લગાવતી પદ્ધતિ વડે એમ જણાય છે કે આ જગ્યા બૌદ્ધોના વપરાશમાં હતી અને ત્યાર બાદ બારમી અથવા તેરમી સદીમાં ફરી શિવ મંદિરના તરીકેના વપરાશમાં આવી ગઈ.[૧૦][૧૧] ૨૦૦૧નાં ભુકંપ પછી અહીં સમારકામ કરવામાં આવ્યું હતું.[૧૨][૧૩]

નજીકમાં પ્રાથમિક કક્ષાની વાવ આવેલી છે.[૩]

આ સ્થળે ઘડુલી થી ગુનેરી જતાં માર્ગ પર આવેલ સિયોત ગામ થઈ જવાય છે, જિલ્લા મથક ભૂજ થી સિયોત ગામ 130 કિલોમીટર જેટલા અંતરે આવેલ છે. આ ગામની નજીકમાં ઉત્તર દિશામાં અટડા ગામ તરફ ગુફાઓ આવેલી છે, જેનું અંતર સિયોત થી પાંચ કિલોમીટર જેટલું છે.

સંદર્ભ[ફેરફાર કરો]

  1. Aruna Deshpande (૧ નવેમ્બર ૨૦૧૩). Buddhist India Rediscovered. Jaico Publishing House. p. ૧૩૩. ISBN 978-81-8495-247-6. 
  2. "Siyot Caves". Gujarat Tourism. Retrieved ૧ નવેમ્બર ૨૦૧૫. 
  3. ૩.૦ ૩.૧ "Siot caves, Lakhpat taluka". Megalithic Portal Gallery. ૨૮ ઓક્ટોબર ૨૦૦૭. Retrieved ૧ નવેમ્બર ૨૦૧૫. 
  4. "Siot caves, Lakhpat taluka". The Megalithic Portal. ૨૮ ઓક્ટોબર ૨૦૦૭. Retrieved ૧ નવેમ્બર ૨૦૧૫. 
  5. "On Modi website, a piece on Gujarat’s Buddhist link". The Indian Express. ૧૫ સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૪. Retrieved ૧ નવેમ્બર ૨૦૧૫. 
  6. "Mausam to link 10 Gujarat sites to Indian Ocean world". The Times of India. ૨૪ જુલાઇ ૨૦૧૪. Retrieved ૧ નવેમ્બર ૨૦૧૫. 
  7. "Gujarat to be projected as Buddhist pilgrimage destination". The Times of India. ૧૧ જાન્યુઆરી ૨૦૧૦. Retrieved ૧ નવેમ્બર ૨૦૧૫. 
  8. "India plans to preserve Buddhist caves". Buddhist Channel. ૩૦ માર્ચ ૨૦૧૧. Retrieved ૧ નવેમ્બર ૨૦૧૫. 
  9. "A Virtual Tour, Gujarat Govt Preserving Rich Buddhist Heritage". India Behind The Lens (News Centre) IBTL. ૨૦ એપ્રિલ ૨૦૧૨. Retrieved ૧ નવેમ્બર ૨૦૧૫. 
  10. Joshi, M. C. "Indian Archaeology 1988–89: A Review."
  11. Indian Archaeology, a Review. Archaeological Survey of India. ૧૯૯૩. p. 10. 
  12. "સ્થાપત્યોની જાળવણી માટે અઢી કરોડ... પણ!". www.divyabhaskar.co.in. ૨૪ જાન્યુઆરી ૨૦૧૧. Retrieved ૧ નવેમ્બર ૨૦૧૫. 
  13. "સિયોત ગુફા". Ha Ame Gujarati. Retrieved ૧ નવેમ્બર ૨૦૧૫.