હરિચરિત્રામૃત સાગર

વિકિપીડિયામાંથી
Jump to navigation Jump to search

ભગવાન શ્રી સ્વામિનારાયણના જીવન - કવન અને ઉપદેશામ્રુતનું આ ગ્રંથમાં ગૂંફન થયું છે. હિન્દી સાહિત્યના ઇતિહાસમાં આ હરિચરિત્રામૃત સાગર અત્યાર સુધીના કાવ્ય ગ્રન્થોમાં બધાથી મોટો ગ્રન્થ છે.આ ગ્રન્થના લેખક કવિ બિન હિન્દી સંત આધારાનંદ સ્વામી છે. હિન્દુગ્રન્થોમાં જેમ મહાભારતવિરાટ છે તેમ ભગવાન શ્રી સ્વામિનારાયણના જીવન્ પર આલેખાયેલા તમામ ગ્રંથોમા આ વિરાટ ગ્રંથ છે . સંસ્ક્રુતમાં જેમ " બાણોત્સ્રુષ્ટં જગત્સર્વમ્ કહેવાય છે તેમ ભગવાન શ્રી સ્વામિનારાયણના જીવન પર આલેખાયેલા ગ્રંથોમા આ ગ્રંથની બહાર કંઇ જ નથી એમ કહેવુ અતિશયોક્તિ નથી. આ ગ્રન્થમાં ૯૮,૩૮૯ થી વધુ દોહા- ચોપાઇ છે ,૨૯ પુર છે અને ૩૦૦ થી વધુ તરંગો છે.ભાષા હિન્દી છે છતા ગુજરાતિ ભાષાની છાંટ જણાય આવે છે.રસ,છંદ,અલંકાર,શબ્દમાધુર્ય,ભાવગાંભીર્ય ,વર્ણનચાતુર્ય અને કલ્પના વૈશિષ્ટ્યની દ્રષ્ટીએ આ ગ્રંથ હિન્દીભાષાના ગૌરવ રુપ છે.રાષ્ટ્ર્ભાષામાં આલેખાયેલા આ ગ્રંથનું મુલરુપમાં પ્રકાશન થયુ છે. પણ સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાયનો વ્યાપ ગુજરાતમાં વધુ હોવાથી ગુજરાતી ભાષાન્તર ૧૨ ભાગમાં પ્રકાશીત થયેલ છે.આ ગ્રંથ પ્રકાશનનો શ્રમ ગાંધીનગર ગુરુકુલના વયોવ્રુધ્ધ વિદ્વાન સંત શાસ્ત્રી સ્વામી શ્રી જ્ઞાનપ્રકાશદાસજી સ્વામીએ કર્યો છે.અને પ્રચાર સ્વામી શ્રી જ્ઞાનજીવનદાસજી સ્વામી કુંડળ થી કરી રહયા છે. આ ગ્રંથના પ્રારંભના પાંચ પૂર મુલહિન્દીમાં આચાર્ય હજારીપ્રસાદ દ્વીવેદી અને કાકા કાલેલકરના અગ્રલેખ સાથે પ્રસિદ્ધ થયેલા છે.