યુનાઇટેડ કિંગડમ

વિકિપીડિયા થી

દિવાળી

ઢાંચો:Use dmy dates

{{{native_name}}}

ધ્વજ રાષ્ટ્રીય ચિહ્ન
સૂત્ર: {{{national_motto}}}
રાષ્ટ્રગીત: "God Save the Queen"[૧]
રાજધાની	London 51°30′ N 0°7′ W
સૌથી મોટું શહેર	London
સત્તાવાર ભાષા(ઓ)	English (de facto)[૨]
રાજતંત્ર {{{leader_titles}}}	Parliamentary democracy and constitutional monarchy {{{leader_names}}}
Formation {{{established_events}}}	{{{established_dates}}}
વિસ્તાર  • કુલ  • પાણી (%)	{{{area}}} km² (79th) 1.34
વસ્તી  • 2009 ના અંદાજે  • 2001 census  • ગીચતા	61,612,300[૪] (22nd) 58,789,194[૩] {{{population_density}}}/km² (48th)
GDP (PPP)  • Total  • Per capita	2008 estimate $2.230 trillion[૫] (7th) $36,523[૫] (18th)
HDI (2008)	▼ 0.947 (21st) – high
Currency	Pound sterling[૬] (GBP)
Time zone  • Summer (DST)	GMT (UTC+0) BST (UTC+1)
Internet TLD	.uk[૭] ઢાંચો:Refend
Calling code	+44
{{{footnotes}}}

યુનાઇટેડ કિંગડમ ઓફ ગ્રેટ બ્રિટન અને ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ ^[૮] (સામાન્ય રીતે યુનાઇટેડ કિંગડમ , યુકે , અથવા બ્રિટન )^[૯]તરીકે ઓળખાય છે. જે પ્રજાસત્તાક રાજ્ય છે અને યુરોપીયન ઉપખંડના ઉત્તરપૂર્વ દરિયાકિનારા સામે આવેલું છે. તે ટાપુ દેશ છે,^{[૧૦][૧૧]} જેમાં ઘણા દ્વીપસમૂહોઆવેલા છે જેમાં ગ્રેટ બ્રિટન , આયર્લેન્ડનો ઉત્તરપૂર્વ ભાગ, અને ઘણા નાના ટાપુઓ આવેલા છે. ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ એક માત્ર યુકેનો ભાગ છે જે જમીન સરહદ સાથેછે, જેમાં આયર્લેન્ડ પ્રજાસત્તાકસાથે ભાગ પડાવે છે.^{[૧૨][૧૩]}જમીન સરહદ સિવાય યુકેની આસપાસ એટલાન્ટિક સમુદ્ર , ઉત્તર સમુદ્ર, ઇંગ્લીશ ખાડી અને આઇરીશ સમુદ્ર આવેલો છે. સૌથી મોટો ટાપુ, ગ્રેટ બ્રિટન, ફ્રાંસસાથેચેનલ ટનલ દ્વારા જોડાયેલો છે.

યુનાઇટેડ કિંગડમ બંધારણીય શાસક અને એકરૂપ રાજ્ય છે જેમાં ચારદેશોનો સમાવેશ થાય છે: ઇંગ્લેડ, ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ, સ્કોટલેન્ડ વોલ્સ.^[૧૪] તેની સંસદીય પદ્ધતિ દ્વારા તેની લંડનમાં આવેલી સરકારની બેઠક દ્વારા સંભાળ રાખવામાં આવે છે. લંડન એ રાજધાની જેમાં બેલફાસ્ટ, કાર્ડિફ્ફ અને એડિનબર્ગમાં રાષ્ટ્રીય વહીવટ સોંપવામાં આવ્યો છે. આ ત્રણેય અનુક્રમે ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ, વોલ્સ અને સ્કોટલેન્ડની રાજધાનીઓ છે. જર્સી અને ગ્યુર્નસીના ખાડી ટાપુ બેઇલીવિકઅને ઇસ્લે ઓફ મેન ક્રાઉન ડેપેન્ડસીછે અને યુકેનો ભાગ નથી.^[૧૫] યુકે ચૌદ વિદશી પ્રદેશોધરાવે છે,^[૧૬] દરેકબ્રિટીશ સામ્રાજ્યનાના ભાગ છે, જે 1922ની ઊંચાઇએ આવેલું છે, અને વિશ્વની ત્રીજા ભાગની જમીનનો સમાવેશ કરે છે આમ તે ઇતિહાસમાં સૌથી મોટું સામ્રાજ્યછે. બ્રિટીશની અસર સતત રીતે ભાષા, સંસ્કૃતિ અને તેની અગાઉની ઘણી વસાહતમાં જોઇ શકાય છે.

સાધારણ જીડીપી દ્વારા છઠ્ઠા ક્રમના સૌથી મોટા અર્થતંત્ર સાથે યુકે વિકસિત દેશ છે અને ખરીદશક્તિની દ્રષ્ટિએ સાતમો સૌથી મોટો દેશ છે. ^[૫] તે વિશ્વનો ,સૌપ્રથમ ઓદ્યોગિકૃત્ત દેશ ^[૧૭]છે અને 19મી અને 20સદીના પ્રારંભ દરમિયાનમાં વિશ્વની અગ્રણી સત્તા હતો,^[૧૮] પરંતુ બે વિશ્વ યુદ્ધનો આર્થિક ખર્ચ અને 20મી સદીના ઉત્તરાર્ધમાં તેના સામ્રાજ્યમં થયેલા ઘટાડાને લીધે વૈશ્વિક બાબતોમાં તેની ભૂમિકામાં ઘટાડો થયો હતો. તેમ છતા પણ યુકે મજબૂત આર્થિક, સાસ્કૃતિક, લશ્કરી, વૈજ્ઞાનિક અને રાજકીય અસર સાથે મોટી સત્તાતરીકે ટકી રહ્યો છે.તે પરમાણુ શક્તિ અને વિશ્વમાં ચતુર્થ સૌથી મોટું સંરક્ષણ ખર્ચ ધરાવે છે. તે યુરોપીયન યુનિયનનું સભ્ય રાજ્ય છે, અને યુનાઇટેડ નેશન્સ સિક્યુરિટી કાઉન્સીલમાં કાયમી બેઠક ધરાવે છે અને તે કોમનવેલ્થ ઓફ નેશન્સ, જી૮, ઓઇસીડી, નાટો અને વર્લ્ડ ટ્રેડ ઓર્ગેનાઇઝેશનનું પણ સભ્ય છે.

અનુક્રમણિકા ૧ ઈતિહાસ ૨ સરકાર અને રાજકારણ ૨.૧ રાષ્ટ્રીય વહીવટની સોંપણી ૨.૨ સ્થાનિક સરકાર ૩ વિદેશી સંબધો અને સશસ્ત્ર દળો ૪ કાયદો અને ફોજદારી ન્યાય ૪.૧ ઇંગ્લેડ, વોલ્સ અને ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ ૪.૨ સ્કોટલેન્ડ ૫ ભૂગોળ ૫.૧ શહેરો અને નગરજૂથ ૬ ડેમોગ્રાફી (વસતીમાં જન્મ, મૃત્યુ, રોગ વગેરેનો વૈજ્ઞાનિક અભ્યાસ) ૬.૧ વસતી ૬.૨ કાયમી વસવાટ (ઇમીગ્રેશન) ૬.૩ એથનિક જૂથો ૬.૪ ભાષાઓ ૬.૫ ધર્મ ૬.૫.૧ ખ્રિસ્તી (ક્રિસ્ટીનીટી) ૬.૫.૨ અન્ય ધર્મ ૭ અર્થતંત્ર ૮ શિક્ષણ ૯ આરોગ્યસંભાળ ૧૦ રમત ૧૦.૧ ક્રિકેટ ૧૦.૨ ફૂટબોલ ૧૦.૩ રગ્બી લીગ ૧૦.૪ રગ્બી યુનિયન ૧૦.૫ અન્ય રમતો ૧૧ સંસ્કૃતિ ૧૧.૧ સિનેમા ૧૧.૨ સાહિત્ય ૧૧.૩ માધ્યમો ૧૧.૩.૧ પ્રસારણ ૧૧.૩.૨ ઇન્ટરનેટ ૧૧.૩.૩ પ્રિન્ટ ૧૧.૪ સંગીત ૧૧.૫ ફિલોસોફી ૧૧.૬ વિજ્ઞાન, એન્જિનિયરીંગ અન શોધ ૧૧.૭ વિઝ્યુઅલ આર્ટ ૧૨ પ્રતીકો ૧૨.૧ યુનાઇટેડ કિંગડમમાં ૧૩ વધુ જૂઓ ૧૪ નોંધ અને સંદર્ભો ૧૫ બ્રાહ્ય લિંક્સ

[ફેરફાર કરો] ઈતિહાસ

1 મે 1707ના રોજ કિંગડમ ઓફ ગ્રેટ બ્રિટન[૧૯][૨૦]ની રચના કિંગડમ ઓફ ઇંગ્લેંડના રાજકીય સંઘ દ્વારા કરવામાં આવી હતી.  (જેમાંવોલ્સ)અને કિંગડમ ઓફ સ્કોટલેન્ડનો સમાવેશ થાય છે.  આ ઘટના યુનિયનની સંધિનું પરિણામ હતી, જે અંગે 22 જુલાઇ 1706ના રોજ સંમતિ વ્યક્ત કરવામાં આવી હતી,[૨૧]અને ત્યાર બાદ ઇંગ્લેડની સંસદ  અને સ્કોટલેન્ડની સંસદ બન્ને દ્વારા 1707માં યુનિયનનો કાયદોપસાર કરીને મંજૂરી આપવામાં આવી હતી. 1707. આશરે એક સદી બાદ કિંગડમ ઓફ આયર્લેન્ડ, 1691માં ઇંગ્લીશના નિયંત્રણ હેઠળ હતું, તેને યુનિયન કાયદો ૧૮૦૦ પસાર કરીને યુનાઇટેડ કિંગડમની રચના માટે કિંગડમ ઓફ ગ્રેટ બ્રિટન સાથે ભેળવી દેવામાં આવ્યું હતું. [૨૨] ૧૭૦૭ પહેલા ઇંગ્લેંડ અને સ્કોટલેન્ડ અલગ રાજ્યો હોવા છતાં તેઓ 1603માં યુનિયન્સ ઓફ ક્રાઉન્સથી વ્યક્તિગત યુનિયનમાં હતા, જ્યારે જેમ્સ  VI સ્કોટના રાજાએ કિંગડ્મ ઓફ ઇંગ્લેંડ અને આયર્લેન્ડનો આનુવંશીક તાજ પહેર્યો હતો અને તેની કોર્ટ from એડિનબર્ગથી ખસેડીને લંડન લઇ ગયા હતા. [૨૩][૨૪]

તેમની પ્રથમ સદીમાં સંસદીય સમિતિના પશ્ચિમી ખ્યાલોને વિકસાવવામાં તેમજ સાહિત્ય, કલા અને વિજ્ઞાન ક્ષેત્રે મહત્વનું પ્રદાન કરીને અગત્યની ભૂમિકા ભજવી હતી.^[૨૫] યુકેની આગેવાની હેઠળની ઔદ્યોગિક ક્રાંતિએ દેશને સ્થાપિત કર્યો હતો અને બ્રિટીશ સામ્રાજ્યને આગળ ધકેલવામાં વેગ પૂરો પાડ્યો હતો. 1807માં ગુલામ વેપાર કાયદો પસાર કરવામાં આવ્યો હોવા છતાં એટલાન્ટિક ગુલામ વેપારસહિત આ સમયગાળા દરમિયાન, યુકે અન્ય મહા સત્તાની જેમ વસાહતવાદ શોષણમાં સામેલ હતું, અને ગુલામીમાં વેપારને નાથવા માટે યુકેએ અગ્રણી ભૂમિકા ભજવી હતી. ^[૨૬]

નેપોલિયોનિક યુદ્ધમાં નેપોલિયનની હાર બાદ, યુકે 19મી સદીની મુખ્ય નૌકા શક્તિ તરીકે ઉભરી આવ્યું હતું અને 20મી સદીના મધ્ય ભાગમાં અગ્રણી સત્તા તરીકે રહ્યું હતું. બ્રિટીશ સામ્રાજ્ય ૧૯૨૧ સુધી તેના મહત્તમ કદ સુધી વધ્યું હતું અને પ્રથમ વિશ્વ યુદ્ધ બાદ ભૂતપૂર્વ જર્મન અને ઓટ્ટોમન વસાહતો પર લીગ ઓફ નેશન્સ ફરજિયાત બનાવ્યું હતું. એક વર્ષ બાદ વિશ્વના પ્રથમ મોટા પાયાના આંતરરાષ્ટ્રીય બ્રોડકાસ્ટીંગ એવા બીબીસીની રચના કરવામાં આવી હતી.

1918માં સિન ફેઇનની ચુંટણીમાં વિજય થયા બાદ આયર્લેન્ડમાં સ્વતંત્રતા યુદ્ધ 1921માં ટાપુઓના ભાગલામાં પરિણમ્યુ હતું ^[૨૭]ત્યાર બાદ 1922માં ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ સાથે આઇરીશ મુક્ત રાજ્યની સ્વતંત્રતા યુકેના એક ભાગમાં પરિણમી હતી ^[૨૮]પરિણામ સ્વરૂપે, 1927માં યુકેનું ઔપચારીક નામ બદલાઇને પ્રવર્તમાન નામ યુનાઇટેડ કિંગડમ અને ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ પડ્યું હતું.

યુનાઇટેડ કિંગડમ વિશ્વ યુદ્ધ IIના અનેક રાષ્ટ્રોમાંનું એક હતું. યુદ્ધના પ્રથમ યુદ્ધમાં તેના સાથી રાષ્ટ્રી યુરોપીનની હાર થતાં યુનાઇટેડ કિંગડમે જર્મની અને સામે હવાઇ હૂમલા જારી રાખ્યા હતા, જે બ્રિટનની લડાઇતરીકે ઓળખાય છે. વિજય હાંસલ કર્યા બાદ, યુકે યુદ્ધ પછીની દુનિયાનું સર્જન કરવામાં સહાય કરવા માટે અનેક મહાસત્તામાંનું એક હતું. વિશ્વ યુદ્ધ II એ યુનાઇટેડ કિંગડમને નાણાંકીય રીતે પાયમાલ કરી નાખ્યું હતું. જોકે, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને કેનેડા પાસેથી લેવામાં આવેલી માર્શલ સહાયઅને ખર્ચાળ લોનોએ યુકેને સુધારાના માર્ગ પર પરત આવવા મદદ કરી હતી.

યુદ્ધ પછી તરત જ કલ્યાણ રાજ્યની સ્થાપના થઇ હતી, જેમાં વિશ્વની પ્રથમ અને અત્યંત વ્યાપક જાહેર આરોગ્ય સેવાનો સમાવેશ થાય છે, જ્યારે અર્થતત્રને સુધારવાની માગે સમગ્ર કોમનવેલ્થની પ્રજાને મલ્ટીએથનિક બ્રિટનની રચના કરવા માટે નજીક લાવ્યા હતા. યુદ્ધ બાદ નવી મર્યાદાઓ હોવા છતાં બ્રિટનની રાજકીયભૂમિકા 1956ની સ્યુઝ કટોકટી બાદ નક્કી થઇ ગઇ હતી, ઇંગ્લીશ ભાષાનઆંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે વ્યાપે તેના સાહિત્યઅનેસંસ્કૃતિની અસર સતત રાખી હતી, જ્યારે 1960થી તેની લોકપ્રિય સંસ્કૃતિ પર પણ વિદેશમાં અસર જોવા મળી હતી.

1970માં વૈશ્વિક આર્થિક મંદી અને ઔદ્યોગિક સંઘર્ષને કારણે, 1980માં નોંધપાત્ર ઉત્તર સમુદ્રઆવક પ્રવાહ અને આર્થિક વૃદ્ધિ જોવા મળી હતી. માર્ગારેટચ થેચરની આગેવાનીના કારણે યુદ્દ પછીના રાજકીય અને આર્થિક સંમતિઓને દ્રષ્ટિએ નોંધપાત્ર ફેરફાર જોવા મળ્યો હતો; તે જ ચીલો 1997થી ટોની બ્લેયર અને ગોર્ડોન બ્રાઉનની ન્યૂ લેબરસરકાર હેઠળ ચાલુ રહ્યો હતો.

યુનાઇટેડ કિંગડમ યુરોપીયન સંઘના 12 સ્થાપક સભ્યોમાંનું એક હતું, કેમ કે તેનો પ્રારંભ માસ્ટસ્ટ્રીક્ટ સંધિ પર હસ્તાક્ષર થવાથી થયો હતો. તેની પહેલા તે ઇયુના ફોરરનર યુરોપીયન ઇકોનોમિક કોમ્નોયુનિટી (ઇઇસી)1973થી સભ્ય હતો. આ સંસ્થા સાથેના વધુ સંકલનની દિશામાં પ્રવર્તમાન લેબરસરકારની વર્તણૂંક મિશ્ર છે,^[૨૯]જ્યારેસત્તાવાર વિરોધપક્ષ, કંઝર્વેટિવ પાર્ટી, થોડી સત્તાઓની અને ઇયુને તબદિલ કરેલી સ્પર્ધાત્મકતાની તરફેણ કરતી હતી.^[૩૦]20મી સદીના અંતમાં ધારાસભા પહેલા લોકમતને આધારે ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ, સ્કોટલેન્ડ અનો વોલ્સને રાષ્ટ્રીય વહીવટની સોંપણીની સ્થાપના સાથે યુકેની સંભાળમાં પણ મોટા ફેરફારો આવ્યા હતા.^[૩૧]

[ફેરફાર કરો] સરકાર અને રાજકારણ

યુનાઇટેડ કિંગડમ એ બંધારણીય શાસક છેઃ રાણી એલિઝાબેથ 2 યુકે તેમજ 15 અન્ય કોમનવેલ્થ દેશોના વડા છે જે યુકેને અન્ય રાજ્યોની સાથે પર્સોનલ યુનિયનમાં રાખી રહ્યા છે. ઇસ્લે ઓફ મેન અને જર્સીના [[મેજિસ્ટ્રેટ કે બૅલીફનું કાર્યક્ષેત્ર|બેઇલીવિક]] અને ગ્યુર્નસીના ક્રાઉન ડિપેન્ડન્સીઝ સામે ક્રાઉન સર્વોપરિતા ધરાવે છે, આ દેશો કે જે યુનાઇટેડ કિંગડમના ભાગ નથી છતાં યુકે સરકાર તેમના વિદેશી બાબતો અને સંરક્ષણનું સંચાલન કરે છે અને યુકે સંસદને તેમના વતી ધારાઓ ઘડવાની સત્તા છે.

યુનાઇટેડ કિંગડમ આજે વિશ્વમાં ત્રણ દેશોમાંનો એક દેશ છે જેની પાસે કોડીફાઇડ બંધારણ નથી^[૩૨], યુનાઇટેડ કિંગડમના બંધારણમાં મોટે ભાગે લેખિત કાયદાનો જેમ કે સ્ટેચ્યુ, જજ-મેઇડ કેસ લો અને આંતરરાષ્ટ્રીય સંધિઓનો સમાવેશ થાય છે. સામાન્ય રીતે સામાન્ય લેખિત કાયદાઓ અને બંધારણીય કાયદા વચ્ચે કોઇ ટેકનિકલ તફાવત નથી, યુકે સંસદ સરળતાથી સંસદીય કાયદાઓ પસાર કરીને બંધારણીય સુધારણા હાથ ધરી શકે છે અને આ રીતે તેની પાસે બંધારણના કોઇ પણ લેખિત કે લેખિત વિનાના કોઇ પણ ભાગનો નાશ કરવાનો કે તમાં સુધારો કરવાની સત્તા છે.જોકે, ભવિષ્યની કોઇ પણ સંસદ ફેરફાર ન કરી શકે તેવા કોઇ પણ કાયદાઓ જે તે સંસદ પસાર કરી શકે નહી. ^[૩૩]

યુકે પાસે વેસ્ટમિનીસ્ટર પદ્ધતિ પર આધારિત સંસદીય સરકાર છે જેનું આખા વિશ્વમાં અનુકરણ કરવામાં આવ્યું છે -જેને બ્રિટીશ સામ્રાજ્યનો વારસો કહી શકાય.યુનાઇટેડ કિંગડમની સંસદ કે જે વેસ્ટમિનીસ્ટરના મહેલમાં મળે છે તેને બે ગૃહ છેઃ ચુંટાયેલ હાઉસ ઓફ કોમોન્સ અને નિમાયેલ હાઉસ ઓફ લોર્ડઝ અને કોઇ પણ પસાર થયેલા ખરડાને કાયદો બનાવવા માટે રોયલની અનુમતિની જરૂર પડે છે. સ્કોટલેન્ડમાં સંસદની ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ અને વોલ્સમાં વિધાનસભાની સોંપણી કરી ત્યારથી યુનાઇટેડ કિંગડમમાં તે આખરી ધારાસભા સત્તા છે. આ તમામ સાર્વભૌમ સંસ્થાઓ નથી અને તેની રચના પ્રજાની સંમતિથી લોકમતમાં દર્શાવ્યા અનુસાર થઇ હોવા છતાં તેને યુકે સંસદ દ્વારા નાબૂદ કરી શકાય છે.

યુકેના સરકારના વડા વડાપ્રધાન સરકારના વડાનું પદ સંસદસભ્ય સાથે લેગવળગે છે, જે હાઉસ ઓફ કોમન્સમાં વિશ્વાસનો બહુમત મેળવી શકે છે, સામાન્ય રીતે તે ચેમ્બરમાં સૌથી મોટા રાજકીય પક્ષનો પ્રવર્તમાન નેતા હોય છે. ઔપચારીક રીતે શાસક દ્વારા વડાપ્રધાન અને કેબિનેટની નિમણૂંક હર મેજેસ્ટીઝ સરકારની રચના કરવા માટે થાય છે, વડાપ્રધાન કેબિનેટની પસંદગી કરતા હોવાથી એક સંમેલનમાં એચએમ રાણી વડાપ્રધાનની પસંદગીને માન આપે છે. Tકેબિનેટ પરંપરાગત રીતે બન્ને ધારાસભાઓમાં રહેલા વડાપ્રધાનના પક્ષમાંના સભ્યોમાંથી રચવામાં આવે છે અને મોટે ભાગે તે હાઉસ ઓફ કોમન્સ હોય છે જેને તેઓ જવાબદાર હોય છે.વડાપ્રધાન અને કેબિનેટ દ્વારા એક્ઝિક્યુટિવ સત્તાનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે, જે લોકોએ હર મેજેસ્ટીની અત્યંત માનવાચક વ્યક્તિગત કાઉન્સીલમાં સોગંદ લીધા હોય તે મિનીસ્ટર્સ ઓફ ક્રાઉન બને છે. એમપી, લેબર પક્ષના ના નેતા આરટી હોન ગોર્ડન બ્રાઉન૨૭ જૂન 2007થી વડાપ્રધાન હતા, તેમજ તેઓ ટ્રેઝરીના ફર્સ્ટ લોર્ડ અને સિવીલ સર્વિસ પ્રધાન હતા.^[૩૪]

હાઉસ ઓફ કોમન્સની ચુંટણી માટે, યુકે હાલમાં ૬૪૬ મતવિસ્તરોમાં વહેંચાયેલું છે, જેમાં ઇંગ્લેંડમાં ૫૨૯, ૧૮ ઉત્તરીય આયર્લેન્ડમાં અને ૫૯ સ્કોટલેન્ડમાં અે ૪૦ વોલ્સમાં છે,^[૩૫] જોકે આગામી સામાન્ય ચુંટણીમાં આ ક્રમાંક વધીને ૬૫0નો થશે.દરેક મતવિસ્તાર સરળ બહુમતીથી સંસદના એક સભ્યને ચુંટી કાઢે છે. સામાન્ય ચુંટણીની ઘોષણા શાસક દ્વારા જ્યારે વડાપ્રધાન તેવી સલાહ આપે ત્યારે કરવામાં આવે છે. સંસદની કોઇ ઓછામાં ઓછી અવધિ નહી હોવા છતાં સંસદીય કાયદા (૧૯૧૧)માં નવી ચુંટણી અગાઉની સામાન્ય ચુંટણીના પાંચ વર્ષમાં થવી જોઇએ તેવું કરવાની જરૂર છે.

યુકેના ત્રણ મોટા રાજકીય પક્ષો લેબર પાર્ટી, કંઝર્વેટિવ પાર્ટી અને લિબરલ ડેમોક્રેટ્સ છે, જેમણે 2005ની સામાન્ય ચુંટણીમાં હાઉસ ઓફ કોમન્સમાં ઉપલબ્ધ 646 બેઠકોમાંથી 616 બેઠકો જીતી લીધી હતી. મોટા ભાગની બાકીની બેઠકો એવા પક્ષો જેમ કે સ્કોટ્ટીશ નેશનલ પાર્ટી (ફક્ત સ્કોટલેન્ડ), પ્લેઇડ સાયમ્રુ (ફક્ત વોલ્સ) અને ડેમોક્રેટિક યુનિયનીસ્ટ પાર્ટી, સોશિયલ ડેમોક્રેટિક અને લેબર પાર્ટી, અલ્સ્ટર યુનીયનીસ્ટ પાર્ટી અને સિન ફેઇન (ફક્ત ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ, જોકે સિન ફેઇન આયર્લેન્ડમાં પણ ચુંટણી લડે છે)દ્વારા જીતવામાં આવી હતી કે જે યુકેના એક જ ભાગમાં ચુટણી લડતા હતા. પાર્ટીની નીતિના અનુસાર સિન ફેઇનના ચુંટાયેલા કોઇ સંસદ સભ્યએ તેમના મતવિસ્તાર વતી બોલવા માટે હાઉસ ઓફ કોમન્સમાં હાજરી આપી ન હતી, સંસદ સભ્યએ શાસક સમક્ષ રાજ્ય નિષ્ઠાના સોગંધ લેવાની જરૂર પડે છે. ^[૩૬]

યુરોપીયન સંસદની ચુંટણી માટે યુકે પાસે હાલમાં ૭૨ એમઇપી છે, જે ૧૨ એક કરતા વધુ સભ્ય મતવિસ્તારમાંથી ચુંટાઇ આવ્યા છે.^[૩૭]. યુકેના યુરોપીય સંઘના સભ્યપદને લીધે સાર્વભૌમત્વ પર પ્રશ્નો ઉભા થયા હતા. ^[૩૮]

[ફેરફાર કરો] રાષ્ટ્રીય વહીવટની સોંપણી

ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ, સ્કોટલેન્ડ અને વોલ્સ એમ દરેક પાસે તેની પોતાની સરકાર કે એક્ઝિક્યુટિવ છે, જેનું સંચાલન પ્રથમ પ્રધાન અને સોંપણી કરાયેલ એક ગૃહ ધરાવતા ધારસભા દ્વારા કરવામાં આવે છે.ઇંગ્લેંડ, યુનાઇટેડ કિંગડમનો સૌથી મોટો દેશ છે, જેની પાસે સોંપણી કરાયેલ એક્ઝિક્યુટિવ કે ધારાસભા નથી અને દરેક મુદ્દે તેનો વહીવટ અને નિયમન સીધું જ યુકે સરકાર અને સંસદ દ્વારા જ કરવામાં આવે છે. આ પરિસ્થિતિએ બહુચર્ચીત વેસ્ટ લોથીયન પ્રશ્નોમાં વધારો કર્યો છે, જેમાં ઇંગ્લેડ કે જેનું સંચાલન સોંપણી કરાયેલ તેમના પોતાના મતવિસ્તાર દ્વારા સંચાલન કરવામાં આવે છે તેને સંબંધિક બાબતો પર ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ, સ્કોટલેન્ડ અને વોલ્સના એમપી કેટલીકવાર નિર્મણયાત્મક^[૩૯] રીતે મત આપી શકે છે તે અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે.^[૪૦]

સ્કોટ્ટીશ સરકાર અને સંસદ પાસે ખાસ કરીને યુકે સંસદ સુધી સીમીત ન હોય તેવી કોઇપણ બાબત અંગેની વ્યાપક સત્તા છે, જેમાં શિક્ષણ, આરોગ્યસંભાળ, સ્કોટ કાયદો અને સ્થાનિક સરકારનો સમાવેશ થાય છે.^[૪૧] 2007ની ચુંટણીમાં થયેલા તેમના વિજયને પગલે સ્વતંત્રતા તરફી એસએનપીએ લઘુમતી સરકારની રચના તેમના નેતા એલેક્સ સાલમોન્ડ સાથે કરી હતી, જે સ્કોટલેન્ડના સૌપ્રથમ પ્રધાન બન્યા હતા. જ્યારે યુનિયન તરફી પાર્ટીઓએ એક વિકલ્પ તરીકે સ્કોટ્ટીશ સ્વતંત્રતાને બાદ કરતા વધારાની સત્તા સોંપણી માટેના કેસની ચકાસણી કરવા કમિશનની રચના કરીને એસએનપીની ચુંટણીની સફળતાને પ્રતિભાવ આપ્યો હતો.

વોલ્સ એસેમ્બલી ગવર્નમેન્ટ અને નેશનલ એસેમ્બલી ફોર વોલ્સ પાસે સ્કોટલેન્ડની ફરજ સોંપણી તુલનામાંવોલ્સ સરકાર કાયદો ૨૦૦૬ પસાર કરવામાં આવ્યો હોવા છતાં મર્યાદિત સત્તા હતી[૪૨], હવે વિધાનસભા લેજિસ્લેટિવ કોમ્પીટન્સી ઓર્ડર મારફતે કેટલાક મુદ્દે કાયદાઓ ઘડી શકે છે, જેને વિવિધ કેસને આધારે મંજૂરી આપી શકાય.^[૪૩] 2007ની ચુટણીના થોડા સપ્તાહો બાદ બાદ લઘુમતીના ટૂંકા ગાળાના વહીવટ બાદ જ્યારે પ્લેઇડ સામ્રુ પ્રથમ પ્રધાન ર્હોદ્રી મોર્ગનની સતત આગેવાની હેઠળ યુતિ સરકાર લેબર જોડાયા હતા તેના પગલે પ્રવર્તમાન વેલ્શ એસેમ્બલી સરકારની રચના થઇ હતી.

ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ એક્ઝિક્યુટિવ અને વિધાનસભા પાસે સ્કોટલેન્ડને જે સોંપણી કરાયેલ છે તેને બંધ કરવાની સત્તા છે. ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ એક્ઝિક્યુટિવ હાલમાં પ્રથમ પ્રધાન પીટર રોબિન્સન, (ડેમોક્રેટિક યુનીયનીસ્ટ પાર્ટી) અને નાયબ પ્રથમ પ્રધાન માર્ટીન મેકગિનેસ (સિન ફેઇન) દ્વારા ચલાવવામાં આવે છે.^[૪૪]

[ફેરફાર કરો] સ્થાનિક સરકાર

ઢાંચો:Seealso

યુનાઇટડે કિંગડમના દરેક દેશ પાસે અગાઉ યુનાઇટેડ કિંગડમ કેવું હતું તેની યાદી સાથે સ્થાનિક સરકારની અલગ પદ્ધતિ છે. 19મી સદી સુધી તે વ્યવસ્થાઓમાં નાનો ફેરફાર હતો પરંતુ, ત્યારથી ભૂમિકા અને કાર્યોનો સતત વિકાસ થતો આવ્યો છે.^[૪૫] ઇંગ્લેંડ, ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ, સ્કોટલેન્ડ અને વોલ્સમાં આ ફેરફારે સ્થાન એકસમાન રીતે લીધુ ન હતું અને સ્કોટલેન્ડ, વોલ્સ અને ઉત્તરીય આયર્લેન્ડમાં સ્થાનિક સરકારને સત્તાની સોંપણીનો અર્થ એવો થાય છે કે ભવિષ્યના ફેરફારો એકસમાન હશે નહી.

ઇંગ્લેંડમાં સ્થાનિક સરકારનું ઓર્ગેનાઇઝેશન જટિલ છે, કેમ કે કાર્યોની વહેંચણી સ્થાનિક વ્યવસ્થાઓને આધારે અલગ પડે છે. ઇંગ્લેંડમાં સ્થાનિક સરકારને લાગેવળગતા કાયદાઓ યુકે સંસદ અને યુનાઇટેડ કિંગડમની સરકાર દ્વારા નક્કી થાય છે કેમ કે ઇંગ્લેંડ પાસે પોતાની અલાયદી સંસદ નથી.અપર ટાયર ઇંગ્લેંડના પેટાવિભાગો નવ સરકારી ઓફિસ પ્રદેશો અથવા યુરોપીયન સંઘ સરકારી ઓફિસ પ્રદેશો છે.^[૪૬] એક પ્રદેશ ગ્રેટર લંડન લોકમતમાં દરખાસ્ત માટે લોકપ્રિય ટેકા માટે સીધી રીતે ચુંટાયેલ વિધાનસભા અને મેયર 2000ની સાલથી ધરાવે છે.^[૪૭] એવો ઇરાદો રાખવામાં આવ્યો હતો કે અન્ય રાજ્યોને પણ તેમી પોતાની ચુંટાયેલ પ્રાદેશિક વિધાનસભા આપવામાં આવશે પરંતુ 2004માં લોકમતમાં ઉત્તર પૂર્વ પ્રદેશમાં સૂચિત વિધાનસભા તેનો અસ્વીકાર કરવામાં આવતા તે ખ્યાલ આગળ ધપતા અટકી ગયો હતો.^[૪૮] પ્રાદેશિક સ્તરથી નીચે લંડનમાં ૩૨ જેટલા લંડન બોરોઘનો સમાવેશ થાય છે અને બાકીના ઇંગ્લેંડમાં ક્યાં તો કાઉન્ટી કાઉન્સીલ્સ અને જિલ્લા કાઉન્સીલ્સ અથવા એકરૂપ સત્તાઓનો સમાવેશ થાય છે. એક જ સભ્યના વોર્ડમાં ફર્સ્ટ પા્ટ ધી પોસ્ટ અથવા એક કરતા વધુ સભ્યોના વોર્ડમાં એક કરતા વધુ સભ્યની બહુમતી પદ્ધતિથી સલાહકારોની ચુંટણી થાય છે. ^[૪૯]

ઉત્તરીય આયર્લેન્ડમાં 1973થી સ્થાનિક સરકાર ૨૬ જિલ્લા કાઉન્સીલમાં સમાયેલી છે, દરેકની ચુંટણી એકમાત્ર તબદિલ થઇ શકે તેવા મત દ્વારા કરવામાં આવી છે જેમની સત્તા કચરો ભેગો કરવો, કૂતરાઓને અંકુશમાં રાખવા અને બગીચાઓ અને સ્મશાનની જાળવણી જેવી સેવાઓ સુધી સીમીત છે.^[૫૦]જોકે, ૧૩ માર્ચ 2008ના રોજ એક્ઝિક્યુટિવ પ્રવર્તમાન વ્યવસ્થાને બદલાવવા માટે ૧૧ નવી કાઉન્સીલની રચના કરવાની દરખાસ્ત પર ^[૫૧]અને હવે પછીની સ્થાનિક ચુંટણી આ બાબતને ટેકો મળી રહે તે માટે ૨૦૧૧ સુધી મુલતવી રખાશે તેની પર સંમત થયા હતા. ^[૫૨]

સ્કોટલેન્ડમાં રહેલી સ્થાનિક સરકારને ૩૨ કાઉન્સીલ વિસ્તારો કે જેમાં કદ અને વસતી એમ બન્ને રીતે બહોળો ફરક છે તેના આધારે વહેંચવામાં આવી છે. ગ્લાસગો, એડિનબર્ગ, એબર્ડન અને ડૂંડીના શહેરો હાઇલેન્ડ કાઉન્સીલની જેમ અલગ કાઉન્સીલ વિસ્તારો છે, જેમાં સ્કોટલેન્ડનો ત્રીજા ભાગના વિસ્તારનો સમાવેશ થાય છે, પરંતુ તેમાં ફક્ત ૨૦૦,000થી વધુ માણસો છે.ઓથોરિટીમાં જે સત્તા આપવામાં આવી છે તેનું સંચાલન ચુંટાયેલ સલાહકારો દ્વારા થાય છે, જેમાંથી તેઓ હાલમાં ૧,૨૨૨^[૫૩] છે, તેમાંના દરેકને અલ્પ કાલીન વેતન ચૂકવવામાં આવે છે.ચુંટણીઓ એક કરતા વધુ સભ્યો ધરાવતા વોર્ડમાં એકમાત્ર તબદિલ થઇ શકે તેવા મત દ્વારા હાથ ધરવામાં આવે છે, જે ક્યાંતો ત્રણ અથવા ચાર સલાહકારોને ચુંટી કાઢે છે.દરેક કાઉન્સીલ પ્રોવોસ્ટ અથવા કન્વીનરની કાઉન્સીલની ખુરશી સંભાળવા માટે અને જે તે વિસ્તારના અગ્રણી તરીકે કાર્ય કરવા ચુંટી કાઢે છે. સલાહકારોને સ્ટાન્ડર્ડઝ કમિશન ફોર સ્કોટલેન્ડ દ્વારા લાગુ પાડવામાં આવેલી આચાર સંહિતાને અનુસરવાની હોય છે. ^[૫૪]સ્કોટલેન્ડની સ્થાનિક સત્તાનું પ્રતિનિધિઓનું એસોસિયેશન કોન્વેન્શન ઓફ સ્કોટ્ટીશ લોકલ ઓથોરિટીઝ (કોલસા) હોય છે.

વોલ્સ સ્થિત સ્થાનિક સરકારમાં ૨૨ સમાન સત્તાઓનો સમાવેશ થાય છે, જેમાં કાર્ડિફ્ફ, સ્વાનસી અને ન્યુપોર્ટ શહેરોનો સમાવેશ થાય છે, જે તેમના પોતાના અધિકારની રુએ અલગ સમાન સત્તા છે.^[૫૫] ચુંટણીઓ દર વર્ષે ફર્સ્ટ પાસ્ટ ધી પોસ્ટ^[૫૬] દ્વારા યોજવામાં આવે છે, જેમાંની તાજેતરમાં જ મે 2008મા યોજાઇ હતી. વેલ્સ લોકલ ગવર્નમેન્ટ એસોસિયેશન વોલ્સ સ્થિત સ્થાનિક સત્તાના હિતો પ્રદર્શિત કરે છે.^[૫૭]

[ફેરફાર કરો] વિદેશી સંબધો અને સશસ્ત્ર દળો

યુનાઇટેડ કિંગડમ યુનાઇટેડ નેશન્સ સિક્યુરિટી કાઉન્સીલનું કામયી સભ્ય છે, તેમજ જી૮, નાટો, ઓઇસીડી, ડબ્લ્યુટીઓ, કોમનવેલ્થ ઓફ નેશન્સનું સભ્ય છે અને યુરોપીયન સંઘનું સભ્ય રાજ્ય છે. યુકેનું મહત્વનું નોંધપાત્ર જોડાણ તેના યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ સાથેના ખાસ સંબંધ છે.યુએસ અને યુરોપ સિવાય બ્રિટનના ગાઢ જોડાણમાં કોમનવેલ્થ નેશન્સ અને અન્ય જેમ કે જાપાનનો સમાવેશ થાય છે.બ્રિટનની વૈશ્વિક હાજરી અને તેનો પ્રભાવ તેના વ્યાપારી સંબંધો અને તેના સશસ્ત્ર દળો દ્વારા વધુ વિશાળ બન્યો છે, જે આશરે એંસી લશ્કરી ઇન્સ્ટોલેશન્સ અને વિશ્વમાં અન્ય ડિપ્લોયમેન્ટ કરે છે.^[૫૮]

લશ્કર, નેવી અને એર ફોર્સ સામૂહિક રીતે બ્રિટીશ સશસ્ત્ર દળો તરીકે ઓળખાય છે. ત્રણ દળોનું સંચાલનસંરક્ષણ મંત્રાલય દ્વારા થાય છે અને સંરક્ષણ કાઉન્સીલ દ્વારા તેની પર અંકુશ રાખવામાં આવે છે તેમજ તેના અધ્યક્ષપદે સંરક્ષણના રાજ્ય સચિવ હોય છે.

યુનાઇટેડ કિંગડમ અનેક ટેકનોલોજીકલી એડવાન્સ ક્ષેત્રોમાંનું એક ધરાવે ચે અને વિશ્વમાં શ્રેષ્ઠ તાલીમ પામેલ સશસ્ત્ર દળ ધરાવે છે. યુકે માનવશક્તિની દ્રષ્ટિએ 27મું સૌથી મોટું લશ્કર ધરાવવા છતાં સંરક્ષણ મંત્રાલય સહિતના સ્ત્રોતો અનુસાર યુકે વિશ્વમાં ત્રીજું સૌથી વધુ લશ્કરી ખર્ચ ધરાવે છે. હાલમાં કુલ સંરક્ષણ ખર્ચ કુલરાષ્ટ્રીય જીડીપીના ૨.૫ ટકા જેટલું છેGDP.^[૫૯] ધ રોયલ નેવી બ્લ્યુ વોટર નેવી છે, જે ફ્રેંચ નેવી અને યુનાઇટેડ સ્ટેટસ નેવીની સાથે હાલમાં અનેક થોડામાંનું એક છે.^[૬૦]બે નવા સુપરકેરિયર કદના એરક્રાફ્ટ કેરિયર્સ ખરીદવા માટે ૩ જુલાઇ 2008ના રોજ સંરક્ષણ મંત્રાલયે ૩.૨ અબજ ડોલરના કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા. ^[૬૧]

યુનાઇટેડ કિંગડમ પાંચ ઓળખી કઢાયેલા દેશોમાંનો એક દેશ છે, જેની પાસે પરમાણુ શસ્ત્રો છે, તેમજ વાનગાર્ડ ક્લાસ સબમરીન આધારિત ટ્રાઇડન્ટ ૨ બોલેસ્ટિક મિસાઇલ સિસ્ટમ ધરાવે છે.

બ્રિટીશ સશસ્ત્ર દળો પર યુનાઇટેડ કિંગડમ અને તેના વિદેશી પ્રદેશોના રક્ષણની જવાબદારી છે, જે યુનાઇટડ કિંગડમની વૈશ્વિક સલામતી હિતોને પ્રોત્સાહન આપે છે અને આંતરરાષ્ટ્રીય શાંતિ રાખવાના પ્રયત્નોને ટેકો આપે છે. તેઓ એલાઇડ રાપીડ રિયેક્શન કોર્પસ તેમજ ફાઇવ પાવર ડિફેન્સ એરેન્જમેન્ટસ રિમપેક અને અન્ય વૈશ્વિક યુતિ કાર્યો સહિત નાટોમાં સક્રિય અને નિયમિત ભાગીદાર છે. વિદેશી રક્ષક લશ્કર અને સવલતો એસે્સન આઇલેન્ડ, બેલિઝ, બ્રુનેલ, કેનેડા, ડિગો ગ્રેસીયા, ધી ફાકલેન્ડ આઇલેન્ડઝ, જર્મની, જિબ્રાલ્ટર, કેન્યા, સાયપ્રસ અને કતાર રાખવામાં આવે છે. ^[૬૨]

2005માં બ્રિટીશ લશ્કરે 102,440, એર ફોર્સની 49,210 અને નેવીની 36,320ની તાકાત દર્શાવી હતી. ^[૬૩]

યુનાઇટેડ કિંગડમ ખાસ દળો જમીન અને સમુદ્રના આંતકવાદ નાથવા અને ઉભયચર પ્રવૃત્તિઓ નાથવા માટે ઝડપી, મોબાઇલ અને લશ્કરી પ્રતિભાવ માટે તાલીમ પામેલી ટુકડીઓ પણ પૂરી પાડે છે અને ઘણી વાર ગુપ્ત અને વેશપલ્ટા જેવા કાર્યોની પણ જરૂર પડે છે.

તદુપરાંત કાયમી લશ્કરને ટેકા માટે અનામત દળો પણ ઉપલબ્ધ છે. તેમાં ટેરિટોરીયલ આર્મી, રોયલ નેવલ રિઝર્વ, રોયલ મરિન્સ રિઝર્વ અને રોયલ ઓક્ઝીલરી એર ફોર્સનો સમાવેશ થાય છે.આમ કુલ સક્રિય અને અનામત ફરજ પરની લશ્કરી વ્યક્તિઓની કુલ સંખ્યા આશરે ૪૨૯,500ને એંસી જેટલા દેશોમાં મૂકવામાં આવે છે.

યુનાઇટેડ કિંગડમની લશ્કરી ક્ષમતા હોવા છતાં, તાજેતરની વ્યવહારીક સંરક્ષણ નીતિએ એવી ધારણા વ્યક્ત કરી છે કે અત્યંત જરૂર હોય તેવા ઓપરેશન યુતિના એક ભાગની જે હાથ ધરવામાં આવશે.^[૬૪] સિયેરા લિયોનમાં દરમિયાનગીરી, બોસ્નીયા, કોસોવો, અફઘાનિસ્તાન અને ઇરાકમાં ઓપરેશનને એક બાજુ રાખીને આ તમામ બાબતને એક આધાર તરીકે લેવામાં આવશે. ખરેખર છેલ્લું યુદ્ધ કે જેમાં બ્રિટીશ લશ્કર એકલા હાથે લડ્યં હતું તે 1982નું ફાકલેન્ડ યુદ્ધ હતું, જેમાં તેનો વિજય થયો હતો.

[ફેરફાર કરો] કાયદો અને ફોજદારી ન્યાય

યુનિયન સંધિના આર્ટિકલ ૧૯ સાથે અગાઉના સ્વતંત્ર દેશોના રાજકીય યુનિયન દ્વારા સર્જવામાં આવેલી હોવાથી યુનાઇટેડ કિંગડમ એકમાત્ર કાનૂની વ્યવસ્થા ધરાવતો નથી, જે સ્કોટલેન્ડની અલગ કાનૂની વ્યવસ્થા અસ્તિત્વમા હોવાની બાંયધરી આપે છે.^[૬૫] આજે યુકે પાસે ત્રણ સ્પષ્ટ કાનૂની પદ્ધતિ છેઃ ઇંગ્લીશ કાયદો, ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ કાયદો અને સ્કોટ્સ કાયદો. તાજેતરના બંધરણીય ફેરફારને કારણે સુપ્રીમ કોર્ટ ઓફ યુનાઇટેડ કિંગડમ જોઇ શકાશે જે ઓક્ટોબર 2009માં અસ્તિત્વમાં આવે જે હાઉસ ઓફ લોર્ડઝની એપેલેટ કમિટીના અપીલ કાર્યો હાથ પર લેશે.^[૬૬] જ્યુડિશીયલ કમિટી ઓફ પ્રિવી કાઉન્સીલ કે જેમાં હાઉસ ઓફ લોર્ડઝ જેવા સમાન સભ્યોનો સમાવેશ થાય છે તે વિવિધ કોમનવેલ્થ દેશો, યુકે ઓવરસીઝ અને બ્રિટીશ ક્રાઉન ડિપેન્ડસીઝ માટે સૌથી વધુ અપીલ ધરાવતી કોર્ટ છે.

[ફેરફાર કરો] ઇંગ્લેડ, વોલ્સ અને ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ

ઇંગ્લીશ કાયદો અને ઇંગ્લેંડ અને વોલ્સ અને ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ કાયદો એમ બન્નેમાં લાગુ પડે તે જે સમાન કાયદાના સિદ્ધાંતને આધારે છે. સમાન કાયદાનો હેતુ એ છે કે કાયદો કોર્ટમાં બેસનાર જજ દ્વારા બનાવવામાં આવે છે, જેઓ તેમની સામે રહેલી બાબત પર તેમની સામાન્ય બુદ્ધિ અને પ્રિસીડન્ટ (સ્ટેર ડિસીસીસ )ની જાણકારી લાગુ પાડે છે. કોર્ટ ઓફ ઇંગ્લેંડ અને વોલ્સનું સંચાલન સુપ્રીમ કોર્ટ ઓફ જ્યુડીકેચર ઓફ ઇંગ્લેંડ અને વોલ્સ દ્વારા કરવામાં આવે છે, જેમાં કોર્ટ ઓફ અપીલ, હાઇ કો્ટ ઓફ જસ્ટીસ (સિવીલ કેસ માટે) અને ક્રાઉન કોર્ટ (ફોજદારી કેસો માટે)નો સમાવેશ થાય છે. [[હાઉસ ઓફ લોર્ડઝ |હાઉસ ઓફ લોર્ડઝ]] (સામાન્ય રીતે ફક્ત ધી હાઉસ ઓપ લોર્ડઝ તરીક ઓળખવામાં આવે છે) એપેલેટ કમિટી હાલમાં ઇંગ્લેંડ, વોલ્સ અને ઉત્તરીય આયર્લેન્ડમાં ફોજદારી અને સિવીલ એમ બન્ને કેસો માટેની ઉચ્ચતમ કોર્ટ છે અને જે કોઇ પણ તે નિર્ણય લે તે અન્ય સ્થળોએ આવેલી ઉપલી નીચલી કોર્ટને બંધનકર્તા રહેશે.

ઇંગ્લેડ અને વોલ્સમાં 1981અને 1995ના ગાળામાં ગુન્હાખોરીમાં વધારો થયો હતો, એટલા ઊંચા દરથી 1995થી ૨૦૦૭/8માં એકંદરે ૪૮ ટકાનો ઘટાડો થયો હતો.^[૬૭] ગુન્હાખોરીના દરમાં ઘટાડો થયો હોવા છતા ઇંગ્લેંડ અને વોલ્સમાં જેલની વસતી સમાન ગાળા દરમિયાનમાં લગભગ બમણી એટલે કે ૮૦,૦૦૦ કરતા વધુ હતી જે ઇંગ્લંડ અને વોલ્સને પશ્ચિમ યુરોપમાં જેલમાં પુરવાની સંખ્યા દર ૧૦૦,૦૦૦એ 147નો ઊંચા દર થઇ ગયો હતો.^[૬૮] હર મેજેસ્ટીઝ પ્રિઝન સર્વિસ કે જે ન્યાય મંત્રાલયને અહેવાલ આપે છે તે ઇંગ્લેંડ અને વોલ્સમા આવેલી તમામ જેલોનું સંચાલન કરે છે.

[ફેરફાર કરો] સ્કોટલેન્ડ

સ્કોટ્સ કાયદો, વર્ણસંકર પદ્ધતિ કે જે સમાન કાયદો અને સિવીલ કાયદાના સિદ્ધાંતો એમ બન્ને પર આધારિત છે, જે સ્કોટલેન્ડમાં લાગુ પડે છે. સિવીલ કેસ માટે મુખ્ય કોર્ટ કોર્ટ ઓફ સેશન ^[૬૯]અને ફોજદારી કેસો માટે હાઇ કોર્ટ ઓફ જ્યુડિશિયરી છે.^[૭૦] હાઉસ ઓફ લોર્ડઝ (સામાન્ય રીતે ફર્ત ધી હાઉસ ઓફ લોર્ડઝ તરીકે ઉલ્લેખ થાય છે)એપેલેટ કમિટી હાલમાં સ્કોટ્સ કાયદા હેઠળ અપીલ માટેની ઉચ્ચતમ કોર્ટ તરીકે સેવા આપે છે, જેમાં કોર્ટ ઓફ સેશનથી અપીલ માટેની રજા સામાન્ય નિયમમાં જરૂરી નથી.^[૭૧] શેરિફ્ફ કોર્ટ મોટા ભાગના સિવીલ અને ફોજદારી કેસો ચલાવે છે જેમાં જ્યુરી સાથે ફોજદારી કેસો ચલાવવાનો સમાવેશ થાય છે, જે શેરિફ્ફ સોલમ કોર્ટ અથવા શેરિફ્ફ સાથે અને જ્યુરી વિના (શેરિફ્ફ સમરી કોર્ટ)તરીકે ઓળખાય છે.શેરિફ્ફ કોર્ટ છ શેરિફ્ફડોમમાં પથરાયેલી ૪૦ શેરિફ્ફ કોર્ટસ સાથે સ્થાનિક કોર્ટ સેવા પૂરી પાડે છે.^[૭૨] સ્કોટની કાનૂની પદ્ધતિ ફોજદારી કેસ માટે ત્રણ શક્ય ચૂકાદાઓ લેવામાં વિશિષ્ટ પ્રકારની છેઃ જેમ કે ગુનેહગાર, ગુનેહગાર નહી અને સાબિત નહી થયેલા .ગુનેહગાર નહી અને સાબિત નહી થયેલા એમ બન્ને પુનઃકેસ ચલાવવાની શક્યતા નહી હોવાથી નિર્દોષ છૂટકારામાં પરિણમે છે.^[૭૩]

ન્યાયના કેબિનેટ સચિવ સ્કોટ્ટીશ સરકારના સભ્ય છે અને પોલીસ, કોર્ટસ અને ફોજદારી ન્યાય માટે જવાબદાર છે, અને સ્કોટ્ટીશ પ્રિઝન સર્વિસ કે જે સ્કોટલેન્ડમાં આવેલી જેલનું સંચાલન કરે છે.^[૭૪] 2007/8માં નોંધાયેલા ગુન્હાઓ ઘટીને 25 વર્ષમાં સૌથી ઓછા ગુન્હાના સ્તરે આવી ગયા હોવા છતા^[૭૫] જેલની સંખ્યા 8,000થી^[૭૬] વધુ છે જે વિક્રમી મથાળે સ્પર્શી રહી છે અને તે જે ક્ષમતાનું નિર્માણ કરવામાં આવ્યું તેના કરતા વધુ છે.^[૭૭]

[ફેરફાર કરો] ભૂગોળ

યુનાઇટેડ કિંગડમના કુલ વિસ્તારમાં આશરેઢાંચો:Convert ગ્રેટ બ્રિટનના ટાપુઓ, આયર્લેન્ડ (ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ) ટાપુઓ અને નાના ટાપુઓનો એક છઠ્ઠમાંશ ભાગનો સમાવશ થાય છે.^[૭૮]તે ઉત્તર એટલાન્ટિક સમુદ્ર અને ઉત્તર સમુદ્રની વચ્ચે ઢાંચો:Convertઆવેલો છે, તેમજ ફ્રાંસના ઉત્તર દરિયાકિનારાની હદમાં પણ છે, જ્યાંથી ઇંગ્લીશ ખાડી દ્વારા તે અલગ પડે છે. ^[૭૮]ગ્રેટ બ્રિટન 49 અને 59 એન અક્ષાંશ (શીતલેન્ડ ટાપુ આશરે 61 અંશ એન)અને 8 અંશ ડબ્લ્યુ થી 2 અંશ ઇ રેખાંશ વચ્ચે આવેલો છે.લંડનમાં આવેલા રોયલ ગ્રીનવિચ ઓબ્ઝર્વેટરી પ્રાઇમ મેરિડીયનને નક્કી કરતો પોઇન્ટ છે.ઉત્તર-દક્ષિણને સીધી રીતે માપતા ગ્રેટ બ્રિટનઢાંચો:Convert લંબાઇમાં થોડો નાનો અને તેની પહોળાઇઢાંચો:Convertમાં ભાગ ધરાવે છે, પરંતુ બન્ને પોઇન્ટ વચ્ચેનું સૌથી વધુ અંતર જમીનના અંતઢાંચો:Convert વચ્ચે કોર્નવોલ કેઇથનેસ (થ્રુસો પાસે)માં પેન્ઝાન્સ અને જોહ્ન ઓ ગ્રોટ્સ પાસે)છે. ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ ઢાંચો:Convertરિપલ્બિક ઓફ આયર્લેન્ડ સાથે જમીનની સહદમાં ભાગ પડાવે છે.^[૭૮]

યુનાઇટેડ કિંગડમ સમશીતોષ્મ હવામાન ધરાવે છે, જેમાં આખા વર્ષમાં પુષ્કળ વરસાદ રહે છે.^[૭૮] તાપમાન સીઝનની સાથે બદલાય છે પરંતુ ભાગ્યે જ અત્યત નીચુઢાંચો:Convert કે અત્યંત ઉપરઢાંચો:Convert જાય છે.ત્યાં નૈઋત્યનો પવન વાય છે, તેમજ એટલાન્ટિક સમુદ્ર પરથી સતત હળવા અને ભીના સતત વાયરાઓ વાય છે.^[૭૮] પૂર્વના ભાગ મોટે ભાગે આ પવનથી આચ્છાદિત રહે છે અને તેથી સૌથી સૂકા હોય છે. એટલાન્ટિકના પ્રવાહોને અખાતી ખાડી ગરમ રાખે છે, તેથી ખાસ કરીને પશ્ચિમમાં હળવો શિયાળો લઇ આવે છે, જ્યાં શિયાળો ખાસ કરીને ઊંચી ટેકરી પરના વિસ્તારમાં ભેજવાળો હોય છે.યુરોપની મુખ્ય જમીનથી નજીક હોવાથી અને ઉત્તરમાં સૌથી ઠવધુ ઠંડી હોવાથી ઇંગ્લેંડના દક્ષિણ પૂર્વમાં ઉનાળો સૌથી ગરમ હોય છે.શિયાળામાં અને વસતઋતુના પ્રારંભમાં બરફવર્ષા થઇ શકે છે, જોકે ઊંચી ટેકરીથી ભાગ્યે જ વધુ પડતી ઊંડાઇએ સ્થાપિત થાય છે.

ઇંગ્લેંડનો ભાગ યુકેના આવરણના કુલ વિસ્તારથી અર્ધા જેટલો જ છે. ઢાંચો:Convert. મોટા ભાગના દેશ નીચીજમીનવાળો ભૂપ્રદેશ ધરાવે છે, ટીઝ એક્સ લાઇનની ઉત્તર પશ્ચિમમાં પર્વતીય ભૂપ્રદેશ આવેલો છે, જેમાં લેઇક જિલ્લાના કમ્બ્રીયન પર્વતો, પેનિન્સ અને પીક જિલ્લાના ચૂનાના પર્વતો, એક્સમૂર અને ડાર્ટમૂરનો સમાવેશ થાય છે. થેમ્સ, સેવર્ન અને હંબર એ મુખ્ય નદીઓ અને નદીમુખ છે. ઇંગ્લેંડનો સૌથી ઊંચો પર્વત સ્કાફેલ પાઇક છે, જે લેઇક જિલ્લાઢાંચો:Convertમાં આવેલો છે. ઇંગ્લેંડ અસંખ્ય મોટા શહેરો ધરાવે છે, જેમાં યુરોપીય સંઘમાં ટોચના 50 મોટા શહેરી વિસ્તારોમાંના છનો સમાવેશ થાય છે.

સ્કોટલેન્ડ યુકેના કુલ વિસ્તારના ત્રીજા ભાગમાં સમાયેલું છે, ઢાંચો:Convert,^[૭૯]જેમાં આશરે ૮૦૦ જેટલા ટાપુઓ,^[૮૦] મુખ્યત્વે પશ્ચિમ અને મુખ્ય જમીનની ઉત્તરે આવેલા વિખ્યાત હબ્રિજ, ઓર્કની ટાપુઓ અને શીટલેન્ડ ટાપુઓનો સમાવેશ થાય છે.સ્કોટલેન્ડની સ્થાનિક ભૂગોળ જિયોલોજિકલ રોક ફ્રેક્ચરઢાંચો:Ndash એવા હાઇલેન્ડ બાઉન્ડ્રી ફોલ્ટઢાંચો:Ndashથી અલગ પડે છે, જે સ્કોટ્ટીશ મુખ્ય જમીનને વાંકીચૂંકી બનાવે છે અને હેલેન્સબર્ગથી સ્ટોનહેવન સુધી જાય છે. દોષરેખા બન્નેને અલગ અલગ પ્રદેશ તરીકે જુદા પાડે છે; જેમાં ઉત્તર અને પશ્ચિમમાં હાઇલેન્ડઝ અને લોલેન્ડ દક્ષિણથી પૂર્વનો સમાવેશ થાય છે. વધુ ખાડાટેકરા વાળા હાઇલેન્ડ પ્રદેશમાં બેન નેવિસ કે જે બ્રિટીશ ટાપુમાં ઢાંચો:Convertસર્વોચ્ચ પોઇન્ટ છે તેના સહિત સ્કોટલેન્ડના પર્વતીય પ્રદેશનો સમાવેશ થાય છે. નીચીજમીનવાળા પ્રદેશો ખાસ કરીને ફિર્થ ઓફ ક્લાઇડ અને ફિર્થ ઓફ ફોર્થની વચ્ચે જમીનનો સાંકડો ભાગ સેન્ટ્ર્લ બેલ્ટ તરીકે ઓળખાય છે, જે સુંદર છે અને સ્કોટલેન્ડના સૌથી મોટા શહેર એવા ગ્લાસગો અને દેશની રાજધાની અને રાજકીય કેન્દ્ર એવા એડિનબર્ગ સહિતની મોટાભાગની વસતીનું ઘર છે.

વોલ્સ કુલ યુકેના આવરણઢાંચો:Convertના દશમા ભાગ કરતા ઓછો ભાગ ધરાવે છે. વોલ્સ મોટે ભાગે પર્વતીય વિસ્તાર છે, જોકે દક્ષિણ વોલ્સમાં ઉત્તર અને મધ્ય વોલ્સની તુલનામાં ઓછા પર્વતો છે. મુખ્ય વસતી અને ઔદ્યોગિક વિસ્તારો દક્ષિણ વોલ્સમાં છે, જેમાં દરિયાકિનારાના શહેર કાર્ડિફ્ફ (રાજધાની, રાજકીય અને આર્થિક કેન્દ્ર), સ્વાનસી અને ન્યુપોર્ટ અને દક્ષિણ વોલ્સ વેલીઝ તેના ઉત્તરમાં સમાવેશ કરે છે.વોલ્સમાં સૌથી ઊંચા પર્વતોમાં સ્નોડોનીયા અને સ્નોડાઉન (ઢાંચો:Lang-cy)નો સમાવેશ થાય છે, જે 1,085 મી (3,560 ફૂટ)સૌથી ઊંચો વોલ્સનો પર્વત છે.14 (કદાચ શક્યતઃ 15)વેલ્શ પર્વતો 3,000(914 મી)ફૂટથી વધુ ઊંચાઇના છે અને તે સામૂહિક રીતે વેલ્શ 3000તરીકે ઓળખાય છે.વોલ્સ ૧,200કીમી (૭૫૦ માઇલ્સ)નો દરિયાકિનારો ધરાવે છે.વેલ્શની મુખ્યજમીનની સામે વિવિધ ટાપુઓ આવેલા છે, જેમાંનો સૌથી ઊંચો એન્જલસે (વીનીઝ મોન ) ઉત્તરપૂર્વમાં આવેલા છે.

ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ ફ્કત(1/} ધરાવે છે અને મોટે ભાગે ટેકરીવાળો છે.તેમાં લૌફ નિયાઘ,(1/} યુકેમાં સૌથી મોટું સ્થળ અને આયર્લેન્ડનો સમાવેશ થાય છે.^[૮૧] ઉત્તરીય આયર્લેન્ડમાં સૌથી ઊંચો પર્વત સ્લિવ ડોનાર્ડ ઢાંચો:Convertમૌર્ન પર્વતોમાં આવેલો છે.

[ફેરફાર કરો] શહેરો અને નગરજૂથ

યુકેના વ્યક્તિગત દશોની રાજધાની આ પ્રમાણે છેઃ બેલફાસ્ટ (ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ),કાર્ડિફ્ફ, એડિનબર્ગ (સ્કોટલેન્ડ)અને લંડન (ઇંગ્લેંડ); છેલ્લું એકંદરે યુકેની રાજધાની પણ છે. ^[૭૮]

સૌથી મોટા નગરજૂથો આ પ્રમાણે છે:

• ગ્રેટર લંડન શહેરી વિસ્તાર - 8.5 મિલીયન
• પશ્ચિમ મિડલેન્ડઝ નગજરૂથ - 2.3 મિલીયન
• ગ્રટર માન્ચેસ્ટર શહેરી વિસ્તાર - 2.2 મિલીયન
• પશ્ચિમ યોર્શાયર શહેરી વિસ્તાર - 1.5 મિલીયન
• ગ્રેટર ગ્લાસગો - 1.2 મિલીયન

ઢાંચો:Largest cities of the United Kingdom

[ફેરફાર કરો] ડેમોગ્રાફી (વસતીમાં જન્મ, મૃત્યુ, રોગ વગેરેનો વૈજ્ઞાનિક અભ્યાસ)

દર દશ વર્ષે યુકેના સમગ્ર ભાગમાં  વસતી ગણતરીહાથ ધરવામા આવે   છે. [૮૨]ઓફિસ ફોર નેશનલ સ્ટેટિસ્ટિક્સ ઇંગ્જલેડ અને વોલ્સમાં માહિતી એકત્ર કરવા માટે જવાબદાર છે. જનરલ રજિસ્ટર ઓફિસ ફોર સ્કટલેન્ડ અને નોર્ધન આયર્લેન્ડ સ્ટેટિસ્ટિક્સ એન્ડ રિસર્ચ એજન્સી બન્ને પોતપોતાના દેશોમાં વતી ગણતરી માટે જવાબદાર છે. [૮૩]

[ફેરફાર કરો] વસતી

તાજેતરની 2001માં વસતીઅનુસાર, યુનાઇટેડ કિંગડમની કુલ વસતી 58,789,194, હતી જે યુરોપીય સંઘમાં ત્રીજા ક્રમની સૌથી મોટી છે,અને કોમનવેલ્થમાં પાંચમા ક્રમની સૌથી મોટી અને વિશ્વમાં સૌથી મોટી વસતીમાં 21માં ક્રમે આવે છે. 2007ના મધ્યમાં એવું મનાતું હતું કે વસતી વધીને 60,975,000થઇ છે.^[૮૪] પ્રવર્તમાન વસતી વધારો કુલઇમીગ્રેશનને કારણે છે, પરંતુ વધતો જતો જન્મ દરઅને વધી રહેલી આવરદાએ પણ તેમાં ફાળો આપ્યો છે. ^[૮૫]૨૦૦૭ મધ્યની વસતી એવું પણ દર્શાવે છે કે સૌપ્રથમ વાર યુકે ૧૬ વર્ષથી નીચેની વયના બાળકોને બદલે વધુ નિવૃત્ત લોકોનું ઘર બની ગયું છે. ^[૮૬]

ઇંગ્લેંડની વસતી 2007ના મધ્યમાં 51.1 મિલીયન હોવાનું મનાતું હતું. ^[૮૭] વિશ્વમાં આ દેશ સૌથી વસતી ગીચતા ધરાવતો દેશ છે જેમાં 2003ના મધ્યમાં દર ચોરસ કિલોમીટરે ૩૮૩ લોકો રહેતા હતા,^[૮૮]જેમાં ખાસ કરીને લંડન અને દક્ષિણ પૂર્વમાં ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું છે. 2007ના મધ્યના અંદાજ અનુસાર સ્કોટલેન્ડની વસતી ૫.૧ મિલીયન હોવાનું મનાતું હતું, વોલ્સની ૩ મિલીયન અને ઉત્તરીય આયર્લેન્ડની ૧.૮ મિલીયન હોવાનું મનાતુ હતું. ^[૮૭]જે ઇંગ્લેંગડની તુલનામાં ઓછી વસતી ગીચતા ધરાવે છે. ઇંગ્લેડની તુલનામાં ઢાંચો:Convert, અગાઉના વર્ષના સમાન ગાળાના આંકડાઓઢાંચો:Convert વોલ્સ ઢાંચો:Convertઅને ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ માટે અને ઢાંચો:Convert સ્કોટલેન્ડ માટે 2003ના મધ્યમાં અત્યંત નાના હતા. ^[૮૮]

2007માં, આખા યુકેમાં સરેરાશ કુલ જન્મદર (ટીએફઆર) સ્ત્રીદીઠ ૧.૯૦ બાળકોનો હતો. ^[૮૯] એવું મનાય છે કે 2008માં ઇંગ્લેંડ અન વોલ્સનો જન્મદર વધીને સ્ત્રીદીઠ 1.95નો થઇ ગયો હતો. ^[૯૦]કેમ કે 709,000 બાળકો તે વર્ષે જન્મ્યા હતા જે ત્રિમાસિક ગાળા દરમિયાનમાં વિદેશી માતાની કૂખે જન્મદર સ્ત્રી દીઠ 2.2 બાળકોનો હતો, જ્યારે બ્રિટીશમાં જન્મેલ માતાનો જન્મદર સરેરાશ 1.6 બાળકનો રહ્યો હતો. વધી રહેલો જન્મ દર પ્રવર્તમાન વસતી વૃદ્ધિમાં ફાળો આપી રહ્યો છે, ત્યારે 1964માં બાળક જન્મ દર ્ત્રીદીઠ ૨.૯૫ બાળકોના સ્તેર રહ્યો હતો^[૮૯]જે રિપ્લેસમેન્ટ દર 2.1 કરતા નીચો છે, પરંતુ 2001ના રેકોર્ડ નીચા દર 1.63 કરતા વધુ છે. ^[૮૯] સ્કોટલેન્ડમાં સૌથી નીચો જન્મ દર સ્ત્રીદીઠ 1.73 બાળકોનો અને ઉત્તરીય આયર્લેન્ડમાં સૌથી વધુ 2.02 બાળકોનો રહ્યો હતો.

[ફેરફાર કરો] કાયમી વસવાટ (ઇમીગ્રેશન)

અન્ય કેટલાક યુરોપીય દેશોની વિરુદ્ધમાં ઇમીગ્રેશન વસતી વધારામાં ફાળો આપી રહ્યું છે,^[૯૧]જે ૧૯૯૧ અને 2001ની વચ્ચે વસતી વધારા માટે અર્ધો અડધ જેટલું જવાબદાર છે. યુરોરીયન સંઘના નાગરિકોને રહેવાનો અને સભ્ય રાજયમાં કામ કરવાનો અધિકાર છે^[૯૨] અને છ ઇમીગ્રન્ટમાંથી એક પૂર્વ યુરોપહતો આ એ દેશો છે જે 2004માં ઇયુમાં જોડાયા હતા, જેમાં મોટા ભાગના લોકો ન્યૂ કોમનવેલ્શદેશોમાંથી આવતા હતા. ^[૯૩] સંક્રતિ વ્યવસ્થાઓ રોમન્સ અને બલ્ગેરીયન્સને લાગે વળગે છે જેમના દેશો જાન્યુઆરી 2007માં ઇયુમાં જોડાયા હતા.^[૯૪] સત્તાવાર આંકડાઓ દર્શાવે છે કે ૨,૩ મિલીયન કુલ માઇગ્રન્ટ (સ્થળાંતર થયેલા)^[૯૫]લોકો 1997થી બ્રિટન જતા રહ્યા હતા,^[૯૬]તેમાંના 84% યુરોપની બહારના હતા,^[૯૭]અને વધુ 7મિલીયન લોકો 2031સુધીમાં જશે તેવું મનાય છે,^[૯૮]જોકે આ આંકડાઓ વિવાદાસ્પદ છે. ^[૯૯] છેલ્લા સત્તાવાર આંકડાઓ દર્શાવે છે કે 2007માં યુકેમાં કુલ ઇમીગ્રેશન આંક 237,000હતો જે, પાછલા વર્ષના 191,000 કરતા વધુ છે. ^[૧૦૦] યુકેમાં વિદેશી જન્મેલા લોકોનું પ્રમાણ અન્ય યુરોપીયન દેશોની તુલનામાં થોડું નીચે છે,^[૧૦૧]જ્યારે ખરેખર આંક આગામી બે દાયકામાં કદાચ બમણો થઇને ૯.1મિલીયનથી વધુના આંકે સ્પર્શી જશે. ^[૧૦૨] તેજ સમયે ઇમીગ્રેશનને કારણે ઓછામાં ઓછા 5.5 મિલીયન બ્રિટીશમાં જન્મેલા લોકો વિદેશમાં રહે છે,^{[૧૦૩][૧૦૪][૧૦૫]}જેમાં ટોચના ત્રણ સ્થળો જેમ કે ઓસ્ટ્રેલીયા, સ્પેઇન, અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સનો સમાવેશ થાય છે. ^[૧૦૩]

2006માં ૧૪૯,૦૩૫ બ્રીટશ નાગરિકત્વ માટેની હતી, જે ૨૦૦૫ કરતા ૩૨ ટકા ઓછી છે. 2006માં જેટલા લકોને નાગરિકત્વ અપાયું તેનો આંક 154,૦૯૫ હતો, જે 2005ની તુલનામાં 5% ઓછો છે. સૌથી વધુ જૂથોને બ્રિટીશ નાગરિકત્વ અપાયું હતું તેમાં ભારત, પાકિસ્તાન, સોમાલીયા અને ફિલીપીન્સના લોકોનો માવેશ થાય છે. ^[૧૦૬] 21.9% કુલ બાળખો ઇંગ્લેડ અને વોલ્સમાં 2006માં જન્મ્યા હતા, જેમની માતાઓ યુકેની બહારની હતી(669,601માંથી 146,956), એમ 2007માં પ્રસિદ્ધ કરવામાં આવેલી સત્તાવાર સ્ટેટિસ્ટિક્સ યાદીમાં જણાવ્યુ્ હતું. ^[૧૦૭]

ઓગસ્ટ 2007માં પ્રકાશિત થયેલા આંકડાઓ એવો નિર્દેશ આપે છે કે 682,940 લોકોએ વર્કર રજિસ્ટ્રેશન સ્કીમ (મધ્ય અને પૂર્વીય યુરોપીયન રાજ્યો કે જે ઇયુમાં 2004માં જોડાયા હતા)માં ૧ મે ૨૦૦૪ અને ૩૦ જૂન 2007ની વચ્ચે અરજી કરી હતી, જેમાંથી 656,395 ને મંજૂરી આપવામાં આવી હતી. ^[૧૦૮] સ્વ-રોજગાર કામદારો અને લોકો કે જે કામ કરતા નથી (વિદ્યાર્થીઓ સહિત)તેમને આ યોજના હેઠળ નોંધણી કરાવવાની જરૂર નથી, તેથી આ આંકડાઓ ઇમીગ્રેશન પ્રવાહ પર નીચલી મર્યાદા સુચવે છે. આ આંકડાઓ એવું દર્શાવતા નથી કે કેટલા ઇમીગ્રન્ટસ ઘરે પરત ફર્યા છે, પરંતુ ૩૦ જૂન 2007ના રોજ પૂરા થતાં ૧૨ મહિનામાં અરજી કરનારાઓમાંથી 56% જેટલા લોકો વધુમાં વધુ ત્રણ મહિના સુધી રહેવાનું આયોજન કરતા હતા તેવું જાણવા મળ્યું છે, જેની સાથે નવા ઇયુ રાજ્યોમાંથી 2005માં કુલ માઇગ્રેશન આંક 64,000છે. ^[૧૦૯]સંશોધન સુચવે છે કે આશરે ૧ મિલીયન લોકો નવા ઇયુથી સભ્ય રાજ્યોમાંથી યુકેમાં એપ્રિલ 2008માં જતા રહ્યા હતા, પરંતુ તેમાંના અર્ધા લોકો ક્યાં તો ઘરે પરત ફરી ગયા છે અથવા તો કોઇ ત્રીજા દશમા ચાલ્યા ગયા છે. ^{[૧૧૦][૧૧૧]}યુકેમાં દર ચારમાથી એક પોલે(પોલેન્ડનો વતની)ત્યાં આજીવન રહેવાનું આયોજન કર્યું હતું એમ સર્વે જણાવે છે.^[૧૧૨] યુકેમાં 2008ની આર્થિક કટોકટીઅને પોલેન્ડમાં વૃદ્ધિ પામતા જતા અર્થતંત્રએ પોલ્સથી લઇને યુકેમાં માઇગ્રન્ટ થતા લોકો માટે આર્થિક પ્રોત્સાહનોમાં ઘટાડો કર્યો હતો. ^[૧૧૩]

નેશનલ ઇન્સ્યોરન્સ માહિતી સુચવે છે કે 2.5 મિલીયન વિદેશી કામદારો કામ માટે યુકેમાં ચાલ્યા ગયા હતા(જે લોકો ઓઠા સમય માયે જાય છે તેમના સહિત), જેમાં મોટા ભાગના લોકો ૨૦૦૨ અને 2007ની મધ્યમાં ઇયુ દેશોના હતા. ^[૧૧૪]

યુકેની સરકાર હાલમાં યુરોપીયન ઇકોનોમિક એરિયાથી બહારના લોકો માટેપોઇન્ટસ આધારિત ઇમીગ્રેશન પદ્ધતિઅમલમાં લાવી રહી છે જે પ્રવર્તમાન યોજનાને બદલાવશે, જેમાં સ્કોટ્ટીશ સરકારનાફ્રેશ ટેલેન્ટ ઇનીશિયેટિવનો પણ સમાવેશ થાય છે.

[ફેરફાર કરો] એથનિક જૂથો

યુકેની આજના દિવસની વસતી વિવિઝ એથનિક સ્ટોક્સથી ઉતરતી, જેમાં મુખ્યત્વે પ્રિ-સેલ્ટીક, સેલ્ટીક, રોમન, એંગ્લો-સેક્સોન અને નોર્મનનો સમાવેશ થાય છે. 1945થી આફ્રિકા, કેરિબીયન અને દક્ષિણ એશિયામાંથી થયેલા નોંધપાત્ર ઇમીગ્રેશનને બ્રિટીશ સામ્રાજ્યદ્વારા રચવામાં આવેલા કાનૂનનુ રક્ષણ છે. Migration from new EU member states in મધ્યઅને પૂર્વ યુરોપમાં 2004થી નવા ઇયુ સભ્ય રાજ્યોમાથી થયેલું માઇગ્રેશન આ વસતી જૂથોની વૃદ્ધિમાં પરિણમ્યુ છે, પરંતુ ૨૦૦૮ અનુસાર આ વલણ વિપરીત બન્યુ છે અને આમાંના મોટા ભાગના માઇગ્રન્ટ ઘરે પરત ફરી રહ્યા છે, જેના કારણે આ જૂથોનું કદ અજાણ રહ્યું છે. ^[૧૧૫] 2001અનુસાર, વસતીના 92.1% તેમની જાતને ગોરા તરીકે ઓલખી કાઢી હતી, જેના લીધે યુકેની વસતીના 7.9%^[૧૧૬]લોકોએ મિશ્ર જાતિ અથવા તો [[લઘુમતિ જૂથ |એથનિક લઘુમતી ]]તરીકે ઓળખાવી હતી.

એથનિક જૂથ	વસતી	કુલની % *
શ્વેત	ઢાંચો:Commas	92.1%	કાળા	ઢાંચો:Commas	2.0%	મિશ્ર જાતિ	ઢાંચો:Commas	1.2%	ભારતીય	ઢાંચો:Commas	1.8%	પાકિસ્તાની	ઢાંચો:Commas	1.3%	બાંગ્લાદશી	ઢાંચો:Commas	0.5	અન્ય એશિયન (ચાઇનીઝ સિવાયના)	ઢાંચો:Commas	0.4%	ચીની	ઢાંચો:Commas	0.4%	અન્યઃ	ઢાંચો:Commas	0.4%
ઢાંચો:Smaller

એથનિક વૈવિધ્યતા આખા યુકેમાં નોંધપાત્ર રીતે પથરાયેલી છે. લંડનની વસતીના 30.4% ^[૧૧૭] and લિસેસ્ટરની 's^[૧૧૮]વસતીના 37.4% જૂન ૨૦૦૫ અનુસાર શ્વેત સિવાયના હોવાનું મનાતુ હતું, જ્યારે 5% કરતા ઓછી ઉત્તર પૂર્વ ઇંગ્લેંડ /3}, વોલ્સ દક્ષિણ પશ્ચિમની વસતી 2001ની વસતી ગણતરી અનુસાર એથનિક લઘુમતીઓની હતી. ^[૧૧૯] 2007ના અનુસાર પ્રાથમિક ના ૨૨% અને સેકંડરીના ૧૭.૭% વિદ્યાર્થીઓ કે જે ઇંગ્લેંડમાં શાળામાં ભણતા હતાતે એથનિક લઘુમતી પરિવારોના હતા. ^{[૧૨૦][૧૨૧]}

[ફેરફાર કરો] ભાષાઓ

યુકેકાયદેસરની કોઇ સત્તાવાર ભાષા ધરાવતું નથી પરંતુ મોટે ભાગે બોલાતી ભાષાઇંગ્લીશછે, પશ્ચિમની જર્મનીક ભાષા જૂના ઇંગ્લીંશકરતા ઉતરતી છે, જે જૂની નર્સ, નોર્મન ફ્રેંચ અને લેટિનપાસેથી મોટા પ્રમાણમાં ઋણ લીધું હતું. મોટે ભાગે બ્રિટીશ સામ્રાજ્યને કારણે, ઇંગ્લીશ ભાષા આશા વિશ્વમાં પથરાયેલી છે, અને કારોબારની આંતરરાષ્ટ્રીય ભાષા બની ગઇ છે તેમજ મોટા પ્રમાણમાં શીખાયેલી દ્વિતીય ભાષા છે. ^[૧૨૨] સ્કોટ્સ,પ્રારંભના ઉત્તરીય મધ્ય ઇંગ્લીશકરતા ઉતરતી ભાષા છે,જેને યુરોપીયન સ્તરે માન્યતા આપવામાં આવી છે ^[૧૨૩] અને તે ફક્ત ઇંગ્લીશનો ઉચ્ચાર નથી.તદુપરાંત ચાર સેલ્ટિક ભાષાઓ યુકેમાં વપરાશમાં છે: વેલ્શ, આઇરીશ ગાલિક (સામાન્ય રીતે ફક્ત આઇરીશતરીકે ઓળખાય છે), સ્કોટ્ટીશ ગાલિકઅને કોર્નિશ. 2001માં વોલ્સની વસતીના પાંચ(21%)મા ભાગની વસતી કહેવાય છે કે તે વેલ્શ બોલી શકતી હતી,^[૧૨૪]જે 1991ની વસતીના પ્રમાણમાં વધારો દર્શાવે છે (18%).^[૧૨૫] વધુમાં, એવું મનાય છે કે આશરે ૨૦૦,૦૦૦ વેલ્શ બોલનારાઓ ઇંગ્લેંડમાં રહે છે. ^[૧૨૬] ઉત્તરીય આયાર્લેન્ડમાં 2001ની વસતી દર્શાવે છે કે 167,487 (10.4%) લોકોને કેટલુંક આઇરીશની જાણકારી હતી (જુઓ ઉત્તરીય આયર્લેન્ડમાં આઇરીશ ભાષા), જે કેથોલિક/નેશનાલિસ્ટ વસતીમાં જ જોવા મળે છે. સ્કોટલેન્ડમાં 92,000 થી વધુ લોકો (વસતીના 2% કરતા ઓછા)પાસે કેટલીક ગાલિક ભાષા ક્ષમતા હતી, જેમાં એઇલીન સિયરરહેતા ૭૨ ટકા લોકોનો પણ સમાવેશ થાય છે.^[૧૨૭] વેલ્શ અને સ્કોટ્ટીશ ગાલિક ભાષા વિશ્વમાં નાના જૂથો દ્વારા બોલવામાં આવે છે તેમજ કેટલાક ગાલિક હજુ પણ નોવા સ્કોટીયા , કેનેડા,અને પેટાગોનીયામાં વેલ્સ, આર્જેન્ટિનામાં બોલવામાં આવે છે.

આખા યુનાઇટેડ કિંગડમમાં, કેટલાક અંશે વિદ્યાર્થીઓ માટે બીજી ભાષામાં અભ્યાસ કરવો ફરજિયાત છે: ઇંગ્લેંડમાં ૧૪ વર્ષની ઉંમર સુધી,^[૧૨૮]અને સ્કોટલેન્ડમાં ૧૬ વર્ષની ઉંમર સુધી. ફ્રેંચ અનેજર્મન ભાષાઓ ઇંગ્લેંડ અને સ્કોટલેન્ડમાં સામાન્ય રીતે શીખવવામાં આવતી બીજી ભાષા છે. વોલ્સમાં, દરેક ૧૬ વર્ષની ઉંમરના દરેક વિદ્યાર્થીઓને વેલ્શમાં અથવા બીજી ભાષા તરીકે વેલ્શમાં ભણાવવામાં આવે છે. ^[૧૨૯]

[ફેરફાર કરો] ધર્મ

યુનિયનની સંધિકે જે યુનાઇટેડ કિંગડમની રચનામાં પરિણમી હતી તે એ વાતની ખાતરી રાખે છે કે પ્રોટેસ્ટન્ટ (સુધારાવાદી સંપ્રદાયનો માણસ) અનુયાયી તેમજ ચર્ચ અને રાજ્ય વચ્ચેની કડી હજુ પણ અસ્તિત્વમાં છે. પોતના ધર્મને વળગી રહેનાર તરીકે ખ્રિસ્તીએ મોટો ધર્મ છે, તેના પછી ઇસ્લામ, હિન્દુત્વ, શીખ અને ત્યાર બાદયહૂદીનો ક્રમ આવે છે. 2007નો ટિયરફંડ સર્વે ^[૧૩૦]જણાવે છે કે 53% લોકોએ પોતાની જાતને ખ્રિસ્તી તરીકે ઓળખાવી હતી, જે 2004ના બ્રિટીશ સોશિયલ એટ્ટીટ્ટીટ્યૂડ્ઝ સર્વે અનુસારનો હતો,^[૧૩૧] અને 2001ની વસતી ગણતરીમાં 71.6% લોકોએ જણાવ્યું હતું કે ખ્રિસ્તત્વ તેમનો ધર્મ હતો,^[૧૩૨] (જોકે બાદમાં તેનો "સહેલા પ્રશ્ન"તરીકે ઉપયોગ થયો હતો.) આમ છતાં, ટિયરફંડ સર્વેએ દર્શાવ્યું હતું કે બ્રિટનમાં દશમાંથી એક વ્યક્તિએ સપ્તાહમાં ખરેખર મૂલાકાત લીધી હતી. ^[૧૩૩]

તેમજ નાસ્તિક અને અજ્ઞેયવાદીઓની વસતી મોટી છે અને તેમાં વધારો થઇ રહ્યો છે. 2001ની વસતી ગણતરીમાં 9.1 મિલીયન (યુકેની વસતીના ૧૫ ટકા)એ દાવો કર્યો હતો કે તેઓકોઇ ધર્મધરાવતા નથી, તેમજ વધુ ૪.3મિલીયન (યુકેની વસતીના ૭ ટકા)તેમની ક્યા ધર્મમાં રૂચિ છે તે દર્શાવતા નથી. ^[૧૩૪]જે લોકો પોતાની જાતને કોઇ ચોક્કસ ધર્મના હોવાનું ઓળખાવે છે અને જે લોકો ખુલ્લેઆમ કહે છે કે તેઓ ભગવાનમાં મનાે છે તેમના વચ્ચે અસમાનતા છેઃ 2005માં હાથ ધરાયેલો યૂરોબેરોમીટરપોલ દર્શાવે છે કે 38 ટકા પ્રતિવાદીઓ માને છે કે ભગવાન છે, 40 ટકા લોકો માને છે કે એવું કોઇ અલૌકિક તત્વ છે અથવા જીવનસ્ત્રોત છે અને ૨૦ ટકા લોકોએ જણાવ્યું હતું કે કોઇક અલૌકિક તત્વ, ભગવાન અથવા જીવન સ્ત્રોત છે. ^[૧૩૫]

[ફેરફાર કરો] ખ્રિસ્તી (ક્રિસ્ટીનીટી)

ક્રિસ્ટીનીટી એ ઇંગેલેડમાં મુખય ધર્મછે, તેમજ ચર્ચ ઓફ ઇંગ્લેડ (એન્ગીકન) એસ્ટાબ્લીશ્ડ ચર્ચ:^[૧૩૬] ચર્ચ યુકે સંસદમાં અધિકાર ધરાવે છે અને બ્રિટીશ શાસકચર્ચનો સભ્ય છે (યુનિયન સંધિ)તેમજસુપ્રીમ ગવર્નરના આર્ટિકલ ૨ હેઠળ જરૂરી). ચર્ચ ઓફ ઇંગ્લેંડ (ધાર્મિક વહીવટને લાગેવળગતા) જનરલ સાયનોડમારફતે કાયદા ઘડવા અંગેનો અધિકાર ધરાવે છે, જેને સંસદના કાયદા દ્વારા પસાર કરી શકાય. ઇંગ્લેંડ અન વોલ્સમાં આવેલો રોમન કેથોલિક ચર્ચ સૌથી મોટો બીજા ક્રમનો ક્રિશ્ચીયન ચર્ચ છે, જે મુખ્યત્વે ઇંગ્લેંડમાં આશરે પાંચ મિલીયન સભ્યો ધરાવે છે.^[૧૩૭]તેમજ ઇંગ્લેંડમાં રૂઢીગત, ઇવાન્ગેલિકલ અનેપેન્ટેકોસ્ટલ ચર્ચો, હાલમાં ચર્ચ ઓફ ઇંગ્લેંડ અને રોમન કેથોલિક બાદ ચર્ચમાં હાજરીની દ્રષ્ટિએ ત્રીજા ક્રમે આવે છે. ^[૧૩૮] અન્ય મોટા ક્રિશ્ચિયન જૂથોમાં મેથોડિસ્ટ અને બેપ્ટીષ્ટનો સમાવેશ થાય છે.

પ્રિસ્બીટેરીયન ચર્ચ ઓફ સ્કોટલેન્ડ (ધી કિર્કતરીકે જાણીતો), નેશનલ ચર્ચ ઓફ સ્કોટલેન્ડ અને રાજ્યના અંકુશ હેઠળ નહી તેવી રીતે જાણીતો છે. બિર્ટીશ શાસક સામાન્ય સભ્ય છે અને તેણે કે તેણીએ રાજપ્રાપ્તિ સમયે ચર્ચની સલામતી રક્ષક તરીકેના સોગંદ લેવાની જરૂરિયાત છે. સ્કોટલેન્મડમાં આવેલો રોમન કેથોલિક ચર્ચસ્કોટલેન્ડનો બીજા ક્રમનો સૌથી મોટો ક્રિશ્ચિયન ચર્ચ છે, જે કુસ વસતીનો છઠ્ઠો ભાગ પ્રદર્શિત કરે છે. ^[૧૩૯] સ્કોટ્ટીશ એપિસ્કોપલ ચર્ચ ,કે જે એન્ગ્લિકોન કોમ્યુનિયનનો એક ભાગ છે, અને સ્કોટલેન્ડમાં 1690માં પ્રિસ્બીટેરીયનની સ્થાપનાની ઝાંખી પૂરાવે છે, જયારે તે ચર્ચ ઓફ સ્કોટલેન્ડથી છૂટું પડ્યું હતું અને તે ચર્ચ ઓફ ઇંગ્લેડનું ડોટર ચર્ચ નથી. ખાસ કરીને ઓગણીસમી સદીમાં ચર્ચ ઓફ સ્કોટલેન્ડમાં વધુ ભાગલા પડ્યા હતા, જે સ્ક્ટોલેન્ડમાં વિવિધ અન્ય પ્રિ્બીટેરિયન ચર્ચોના સર્જનમાં પરિણમ્યા હતા, જેમાં ફ્રી ચર્ચ ઓફ સ્કોટલેન્ડનો પણ સમાવેશ થાય છે.

1920માં વોલ્સમાં આવેલો ચર્ચ ચર્ચ ઓફ ઇંગ્લેડથી સ્વતત્ર થયો હતો અને 'બિનસ્થાપિત'બન્યો હતો, પરંતુ તે એન્ગ્લિકન કોમ્યુનિયનમાં જ રહ્યો હતો. વોલ્સમાં મેથોડિઝમ અને અન્ય વધુ સ્વતંત્ર ચર્ચ પરંપરાગત રીતે મજબૂત છે.

ઉત્તરીય આયર્લેન્ડમાં ધાર્મિક જૂથો ઓલ આયર્લેન્ડ ધોરણે સંગઠિત થયેલા છે. પ્રોટેસ્ટન્ટસ અને એન્ગ્લિકનની બહુમતી હોવા છતાં,^[૧૪૦]રોમન કેથોલિક ચર્ચ ઓફ આયર્લેન્ડસૌથી મોટો એકમાત્ર ચર્ચ છે. આયર્લેન્ડમાં પ્રિસ્બીટેરિયન ચર્ચ , આસ્થાતંત્ર અને ઇતીહાસની દ્રષ્ટિએ ચર્ચ ઓફ સ્કોટલેન્ડ સાથે ગાઢ રીતે સંકળાયેલું છે, જે ચર્ચ ઓફ આયર્લેન્ડ (એન્ગ્લિકન)કે જેનું 19મી સદીમાં વિસ્થાપન થયું હતુ તેના પછી બીજા ક્રમનું સૌથી મોટું ચર્ચ છે.

[ફેરફાર કરો] અન્ય ધર્મ

2001ની વસતી ગણતરીમાં 1,536,015 જેટલાઇંગ્લેંડમાં અને વોલ્સમાં મુસ્લિમો હતા,^[૧૪૧]જે કુલ વસતીનો 3% હિસ્સો ધરાવે છે. સ્કોટલેન્ડમાં રહેલા 42,557 મુસ્લિમો કુલ વસતીના 0.84% હિસ્સો ધરાવે છે. ^[૧૪૨] તેમજ વધુમાં ઉત્તરીય આયર્લેન્ડમાં 1,943 મુસ્લિમો હતા. ^[૧૪૩] મુસ્લિમોના સૌથી મોટા જૂથપાકિસ્તાની, બાંગ્લાદશીઅને ભારતીયમૂળના છે. ઓફિસ ફોર નેશનલ સ્ટેટિસ્ટિક્સ ના અનુસાર 2008માં યુકેમાં મુસ્લિમોની સંખ્યા 2,422,૦૦૦ હતી. ^[૧૪૪]

1 મિલીયનથી વધુ લોકોભારતીય ધર્મઅનુસરે છે:જેમાં 560,000 હિન્દુઓ, 340,000 શીખો તેમજ આશરે 150,000 બુધ્ધધર્મ પાળનારાઓ છે.[૧૪૫] એક બિન સરકારી સંસ્થાના અંદાજ અનુસાર 800,000 જેટલા યુકેમાં હિન્દુઓ છે.[૧૪૬] લિસેસ્ટર વિશ્વમાં ભારત બહારના થોડા જૈન મંદિરો ધરાવે છે.[૧૪૭]

2001ની વસતી ગણતરી અનુસાર આશરે 270,000 જેટલા યહૂદીઓબ્રિટનમાં છે.^[૧૪૮]

[ફેરફાર કરો] અર્થતંત્ર

યુકેનું અર્થતંત્ર ઇંગ્લેંડ, વોલ્સ અને ઉત્તરીય આયર્લેન્ડના અર્થતંત્રની તુલનામાં (કદ અનુસાર ઉતરતા ક્રમમાં) બનાવવામાં આવ્યું છે. બજાર વિનિમય દરને આધારે, યુનાઇટેડ કિંગડમ આજે વિશ્વમાં છઠ્ઠા ક્રમનું અને યુરોપમાં જર્મની અને ફ્રાંસ બાદ ત્રીજા ક્રમનું સૌથી મોટું અર્થતંત્ર છે.^[૫]

યુનાઇટેડ કિંગડમમાં ઔદ્યોગિક ક્રાંતિ ની શરૂઆત પ્રારંભિક રીતે ભારે ઉદ્યોગો જેમ કે શિપબિલ્ડીંગ, કોલ માઇનીંગ, સ્ટીલ ઉત્પાદન અને કાપડઉદ્યોગપર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાની સાથે થયો હતો. સામ્રાજ્યએ બ્રિટીશ પેદાશો માટે વિદેશી બજાર તૈયાર કર્યં હતું, જે યુકેને 19મી સદીમાં આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર પર પ્રભુત્વ ધરાવવાની મંજૂરી આપતું હતું. જોકે, અન્ય રાષ્ટ્રોએ પણ ઔદ્યોગિકરણ પ્રાપ્ત કરતા, તેમજ અર્થતંત્રમાં બે વિશ્વ યુદ્ધ પછી પીછેહઠ થતાં યુનાઇટેડ કિંગડમે તેનો સ્પર્ધાત્મક ફાયદો ગુમાવવાનું શરૂ કર્યું હતું અને ભારે ભારે ઉદ્યોગોએ આખી 20મી સદીમાં પાછી પાની કરી હતી. ઉત્પાદન પ્રક્રિયા અર્થતંત્રનો નોંધપાત્ર હિસ્સો રહ્યો છે, પરંતુ 2003માં કુલ રાષ્ટ્રીય ઉત્પાદનમાં તેનો હિસ્સો ફક્ત એક છઠ્ઠમાંશ જેટલો જ હતો. ^[૧૪૯] બ્રિટીશ મોટર ઉદ્યોગ આ ક્ષેત્રનો મહત્વનો ભાગ છે, તેમ છતાં એમજી રોવર જૂથપડી ભાંગતા અને મોટા ભાગના ુદ્યોગો વિદેશની માલિકીના હોવાથી તેના કદમાં ઘટાડો થયો હતો.સિવીલ અને એરક્રાફ્ટ ઉત્પાદન, વિશ્વમાં બીજા ક્રમના સૌથી મોટા ડિફેન્સ કોન્ટ્રાક્ટર બીએઇ સિસ્ટમ્સ,^[૧૫૦]અને યુરોપીય ખંડની કંપની ઇએડીએસ, એરબસના માલિક દ્વારા કરવામાં આવે છે. રોલ્સ રોયસીવૈશ્વિક એરોસ્પેસ એન્જિન્સ બજારનો મહત્તમ હિસ્સો ધરાવે છે. યુકેમાં કેમિકલ અને ફાર્માસ્યુટિકલ ઉદ્યોગ મજબૂત છે, તેમજ વિશ્વની બીજા અને છઠ્ઠા ક્રમની ફાર્માસ્યુટિકલ કંપનીઓ અનુક્રમે (ગ્લેક્સોસ્મિથક્લાઇન અને એસ્ટ્રાઝેનેકા,^[૧૫૧]યુકેની છે.

યુકેનું સર્વિસ ક્ષેત્રનો નોંધપાત્ર રીતે વિકાસ થયો છે અને હાલમાં જીડીપીમાં આશરે 73% નો હિસ્સો ધરાવે છે.^[૧૫૨] સર્વિસ ક્ષેત્ર પર નાણાંકીય સેવા નુ્, ખાસ કરીને બેન્કિંગ અને વીમા ક્ષેત્રની પ્રભુત્વ છે. લંડન લંડન સ્ટોક એક્સચેંજહોવાની સાથે વિશ્વનું સૌથી મોટું નાણાંકીય કેન્દ્ર છે, તેમજ લંડન ઇન્ટરનેશનલ ફાયનાન્સિયલ ફ્યુચર્સ એન્ડ ઓપ્શન્સ એક્સચેંજ , અને લ્લોયડઝ ઓફ લંડન વીમા બજાર એ તમામ લંડન શહેરમાં આવેલા છે. આંતરરાષ્ટ્રીય કારોબાર અને વાણિજ્ય માટે લંડન મોટું કેન્દ્ર છે અને વૈશ્વિક અર્થતંત્ર(ન્યુ યોર્ક શહેર અને ટોક્યોસહિત )માટે ત્રણ કમાન્ડ સેન્ટરોનું અગ્રણી છે..^[૧૫૩] વિશ્વમાં આવેલી વિદેશી બેન્કોની શાખા પર ભારે પ્રભુત્વ ધરાવે છે. ભૂતકાળના દાયકાઓમાં લંડનમાં રાઇવલ નાણાંકીય કેન્દ્રનો ડોકલેન્ડઝ વિસ્તારમાં, વિશ્વની સૌથી મોટી બેન્ક એચએસબીસી, ^{[૧૫૪][૧૫૫]} અને બર્કલેઝ બેન્કસાથે વિકાસ થયો છે, જેમણે પોતાની મુખ્ય ઓફિસ ત્યાં પુનઃખસેડી હતી. જે મુખ્તવે યુકેની ન હોય તેવી અસંખ્ય બહુરાષ્ટ્રીય કંપનીઓએ તેમના યુરોપીયન અથવા વિશ્વમાં અન્ય સ્થળ તરીકે લંડનમાં ઓફિસ રાખવાનું પસંદ કર્યું છે. તેનું ઉદાહરણ છ અમેરિકન નાણાંકીય કંપની સિટીગ્રુપ. સ્કોટ્ટીશ રાજધાની એડિનબર્ગ યુરોપના અનેક મોટા નાણાંકીય કેન્દ્રોમાંનું એક ધરાવે છે ^[૧૫૬] અને રોયલ બેન્ક ઓફ સ્ટોટલેન્ડ ગ્રુપવિશ્વની અનેક મોટી બેન્કોમાંની એકનું વડુમથક ધરાવે છે.

પ્રવાસન બ્રિટીશ અર્થતંત્ર માટે અત્યંત અગત્યનું છે. 2004માં 27મિલીયનથી વધુ પ્રવાસીઓ આવતા, યુનાઇટેડ કિંગડમ વિશ્વમાં છઠ્ઠા ક્રમનું સૌથી મોટું પ્રવાસી સ્થળ બની ગયું છે. ^[૧૫૭] નોંધપાત્ર માર્જિન સાથે લંડન એવું શહેર છે જ્યાં વિશ્વના મોટા ભાગના પ્રવાસીઓએ મૂલાકાત લીધી હતી જેમાં 2006માં 15.6 મિલીયન પ્રવાસીઓ લંડન આવ્યા હતા, જે બેંગકોકની તુલનામાં બીજા ક્રમનું મોટું સ્થળ છે (બેંગકોકમાં 10.4 મિલીયન મૂલાકાતીઓ) and ત્રીજા ક્રમે પેરિસ (9.7 મિલીયન)આવે છે.^[૧૫૮]

સર્જનાત્મક ઉદ્યોગોનો 2005માં જીવીએના 7% હતો અને સરારેશ વાર્ષિક 6% ના દરે ૧૯૯૭ અને 2005ની મધ્યમાં તેમાં વૃદ્ધિ થઇ હતી. ^[૧૫૯]

યુનાઇટેડ કિંગડમનું કૃષિ ક્ષેત્ર દેશની જીડીપીમાં ફક્ત ૦.૯ ટકા હિસ્સો ધરાવે છે. ^[૭૮]

યુકે પાસે કોલસાની નાની અનામત છે, જે હજુ સુધી નોંધપાત્ર સ્તરે છે, તેમજ ^[૧૬૦] નેચરલ ગેસ અને ઓઇલ અનામતમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થઇ રહ્યો છે. 400 મિલીયન ટનથી વધુ પ્રૂવન કોલની અનામતો યુકેમાં ઓળખી કાઢવામાં આવી છે. ^[૧૬૧]2004માં કુલ યુકેનો કોલ વપરાશ (આયાતો સહિત)61 મિલીયન ટનના સ્તરે હતો,^[૧૬૨] જે યુકેને ૬.૫ વર્ષો માટે કોલની બાબતમાં સ્વનિર્ભર બનાવે છે, તેમ છતાં કોલસો કાઢવાનો સમય હજુ ૨૦ વર્ષ જેટલો લાગશે. ^[૧૬૧] કોલસા આધારિતના વિકલ્પ રૂપે વીજ ઉત્પાદન અંડરગ્રાઉન્ડ કોલ ગેસિફિકેશન(યુસીજી)છે. . યુજીસીમાં ઇન્જેક્ટીંગ સ્ટીમ અને ઓક્સીજન ડાઉન બોરહોલનો સમાવેશ થાય છે, જે કોલસામાંથી ગેસ ઉત્પન્ન કરે છે અને તેનું મિક્ચર સરફેસ પર નાખે છે-આમ કોલસાનો દુરુપયોગ કરવાની અત્યંત નીચી કાર્બન પદ્ધતિ છે. ઓળખી કઢાયેલા ઓનશોર વિસ્તારો કે જેમાં યુજીસીનો 7 અબજ અને 16 અબજ ટનનો જથ્થો હોવાનું મનાય છે. ^[૧૬૩] યુકેના પ્રવર્તમાન કોલસાના આધારે, આ વોલ્યુમો એ અનામત દર્શાવે છે જે યુકેમાં આગામી ૨૦૦ અને ૪૦૦ વર્ષ સુધી ટકી શકશે.^[૧૬૪]

અર્થતંત્રમાં સરકારની સામેલગીરીનું સંચાલન ચાન્સેલર ઓફ ધ એક્સચેકર (હાલમાં અલીસ્ટેઇર ડાર્લિંગ)છે, જે એચએમ ટ્રેઝરીના વડા છે, પરંતુ વડાપ્રધાન (હાલમાં માન્ય ગોર્ડોન બ્રાઉન એમપી), ટ્રેઝરીના પ્રથમ લોર્ડ છે; જ્યારેન્સેલર ઓફ ધી એક્સચેંક ટ્રેઝરીના બીજા લોર્ડ છે. તાજેતરના વર્ષોમાં, યુકે અર્થતંત્રનું સંચાલન બજાર ઉદારીકરણ અને ઓછા કરવેરા અને નિયમનો દ્વારા કરવામાં આવી રહ્યુ છે. 1997થી , બેંક ઓફ ઇંગ્લેડની મોનેટરી પોલિસી કમિટીકે જેના વડા બેન્ક ઓફ ઇંગ્લેડના ગવર્નર છે,તે દર વર્ષે ચાન્સેલર દ્વારા અર્થતંત્રમાં ફૂગાવાનો દર નક્કી કરવામાં આવે છે તેને જરૂરી સ્તર સુધી લાવવા માટે વ્યાજ દરનક્કી કરે છે. ^[૧૬૫] સ્કોટ્ટીશ સરકાર, સ્કોટ્ટીશ સંસદની મંજૂરીની શરતે સ્કોટલેન્ડમાં જે આવક વેરો ચૂકવવામાં આવે છે તેમાં ૩ પેન્સના વધારા કે ઘટાડા દ્વારા આવકવેરાનો મૂળ દર નક્કી કરવાની સત્તા ધરાવે છે, જોકે, આ સત્તાનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો નથી.

માર્ચ 2009ના અનુસાર યુકેનું સરકારી ઋણ જીડીપીના 49 ટકા જેટલું હતું. ^[૧૬૬]

યુકેનું ચલણ પાઉન્ડ સ્ટર્લિંગછે, જેને [[પાઉન્ડનું પ્રતીક |£]] ના પ્રતીકરૂપે દર્શાવવામાં આવે છે. બેન્ક ઓફ ઇંગ્લેંડ મધ્યસ્થ બેન્કછે, જે ચલણ બજારમાં મૂકવા માટે જવાબદાર છે. સ્કોટલેન્ડ અને ઉત્તરીય આયર્લેન્ડમાં આવેલી બેન્કો, જે તે મુદ્દાને પહોંચી વળવા માટે બેન્ક ઓફ ઇંગ્લેંડ પાસેથી પૂરતી નોટો મેળવવાની શરતે તેમની પોતાની નોટો બહાર પાડવાનો અધિકાર ધરાવે છે. ચલણને બજારમાં તરતું મૂકતી વખતે યુકેએ યૂરોની સાથે જોડાવાનું પસંદ કર્યું ન હતુ અને બ્રિટીશ વડાપ્રધાન માનનીય ગોર્ડોન બ્રાઉન એમપીએ નજીકના ભવિષ્યમાં સભ્યપદ માટે એમ કહીને ઇનકાર કર્યો હતો કે નહી જોડાવાનો નિર્ણય લેવાનો બ્રિટન અને યુરોપ પાસે અધિકાર છે.^[૧૬૭] ભૂતપૂર્વ વડાપ્રધાન ટોની બ્લેયરની સરકારે પાંચ આર્થિક પરીક્ષણમાં ખરા ઉતરી શકાય છે કે કેમ તે માટે લોકમત લેવાની અરજી કરી હતી.2005માં યુકેમાંથી અર્ધા કરતા વધુ (55%)ચલણને અપનાવવાની વિરુદ્ધમાં હતા, જ્યારે ૩૦ ટકા લોકો તેની તરફેણમાં હતા. ^[૧૬૮]

23 જાન્યુઆરી 2009ના રોજ ઓફિસ ફોર નેશનલ સ્ટેટિસ્ટિક્સ પાસેથી ઉપલબ્ધ થયેલા સરકારી આંકડાઓ દર્શાવે છે કે 1991થી અત્યાર સુધીમાં સૌપ્રથમ વખત સત્તાવાર રીતે મંદીમાં હતું. ^[૧૬૯]

[ફેરફાર કરો] શિક્ષણ

ઢાંચો:Seealso

યુનાઇટેડ કિંગડમના દરેક દેશો અલગ પ્રકારની શિક્ષણ વ્યવસ્થા ધરાવે છે તેમજ ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ, સ્કોટલેન્ડ અને વોલ્સને શિક્ષણ સોંપણી અંગેની સત્તા આપી દીધી છે.

ઇંગ્લેંડમાં શિક્ષણ એ ચિલ્ડ્રનસ સ્કુલ્સ એન્ડ ફેમિલીઝના રાજ્ય કક્ષાના સચિવની અને ઇનોવેશન, યુનિવર્સિટીઝ એન્ડ સ્કીલ્સના રાજ્ય કક્ષાના સચિવ ની જવાબદારી છે,જોકે રાજ્યની દૈનિક વહીવટ અને ભંડોળ એ સ્થાનિક સત્તા (અગાઉ સ્થાનિક શિક્ષણ ઓથોરિટી તરીકે જાણીતી)ની જવાબદારી છે. ^[૧૭૦] ઇંગ્લેંડ અને વોલ્સમાં યુનિવર્સલ સ્ટેટ એજ્યુકેશન 1870માં અને 1900માં સેકંડરી ધોરણનું શિક્ષણ પ્રાથમિક ધોરણે લાગુ પાડવામાં આવ્યું હતું. ^[૧૭૧] પાંચથી ૧૬ વર્ષની વયના માટે શિક્ષણ ફરજિયાત છે. (જો જુલાઇ અથવા ઓગસ્ટના અંતમાં જન્મ થયો હોય તો ૧૫ વર્ષ)સ્ટેટ સેકરચ શાળાઓમાં મોટા ભાગના બાળકો શિક્ષીત છે, ફક્ત નાનો ભાગ કે શૈક્ષણિક લાયકાતના ધોરણે પસંદગી કરે છે. ખરેખર આંકડાઓમાં ઘટાડો થયો હોવા છતાં, ઇંગ્લેંડમાં ખાનગી શાળાઓજતા બાળકોનું પ્રમાણ 7%થી ઉપર વધ્યું છે. ^[૧૭૨] કેમ્બ્રિજ અને ઓક્ફોર્ડયુનિવર્સિટીના અર્ધા ઉપરાંતના વિદ્યાર્થીઓએ શાળામાં હાજરી આપી હતી. ^[૧૭૩] રાજ્યની શાળાઓ કે જે વિદ્યાર્થીઓની બુદ્ધિમતા અને શૈક્ષણિક લાયકાતની દ્રષ્ટિએ પસદગી કરે છે તે મોટા ભાગની પસદગીયુક્ત શાળાની તુલનામાં તુલનાત્મક પરિણામો હાંસલ કરી શકે છે: જીસીએસઇના 2006ના પરિણામની દ્રષ્ટિએ ટોચની દશ શાળાઓમાંથી બે શાળાઓરાજ્યસંચાલિત ગ્રામર શાળાઓ હતી. . ઇંગ્લેંડ વિશ્વમાં કેટલીક ટોચની યુનિવર્સિટીઓ ધરાવે છે; યુનિવર્સિટી ઓફ કેમ્બ્રિજ, યુનિવર્સિટી ઓફ ઓક્સફોર્ડ, ઇમ્પીરીયલ કોલેજ લંડન અને યુનિવર્સિટી કોલેજ લંડનન સમાવેશ 2008માં વૈશ્વિક ધોરણે ટોચની 10માં થતો હતો. ટીએચઇએ - ક્યૂએસ વર્લ્ડ યુનિવર્સિટી વર્લ્ડ યુનિવર્સિટી રેન્કીંગ્સ.^[૧૭૪] ટ્રેન્ડઝ ઇન ઇન્ટરનેશનલ મેથેમેટિક્સ એન્ડ સાયંસ સ્ટડી (ટીઆઇએમએસએસ)ના રેટિંગવાળા ઇંગ્લેડના વિદ્યાર્થીઓ વિશ્વમાં ગણિતમાં 7મા અને વિજ્ઞાનમાં 6ઠ્ઠા ક્રમે છે. પરિણામો ઇંગ્લેંડના વિદ્યાર્થીઓને જર્મનીઅનેસ્કેન્ડીનેવીયાસહિતના યુરોપીયન દેશોની આગળ લઇ જાય છે.^[૧૭૫]

સ્કોટલેન્ડમાં શિક્ષણએ કેબિનેટ સેક્રેટરી ફોર એજ્યુકેશન એન્ડ લાઇફલોંગ લર્નીંગની જવાબદારી છે, જ્યારે રાજ્યની શાળાઓના દૈનિક વહીવટ અને ભંડોળ સ્થાનિક સત્તાની જવાબદારી છે.બિન-ડિપાર્ટમેન્ટ જાહેર સંસ્થાઓની સ્કોટ્ટીશ શિક્ષણમાં મહત્વની ભૂમિકા છે: સ્કોટ્ટીશ ક્વોલિફિકેશન્સ ઓથોરિટી સેકડરી શાળાઓમાં આપવામાં આવતી ડિગ્રીઓ સિવાય વિકાસ, is responsible for the development, અધિકારપત્ર, મૂલ્યાંકન અને લાયકાતનું પ્રમાણીકરણ કરવા માટે જવાબદાર છે, વધુ અભ્યાસ માટે સેકંડરી પછીની કોલેજો અને અન્ય કેન્દ્રોઃ ^[૧૭૬] અનેલર્નીંગ એન્ડ ટીચીંગ સ્કોટલેન્ડ શૈક્સ્ત્રોષણિક સમાજને અભ્યાસક્રમના વિકાસ અને સંશોધનની સંસ્કૃત્તિ, મહત્વાકાંક્ષા અને શ્રેષ્ઠતાના સર્જન માટે સલાહ, સ્ત્રોતો અને સ્ટાફ વિકાસ પૂરા પાડે છે. ^[૧૭૭] સ્કોટલેન્ડમાં 1496માં ફરજિયાત શિક્ષણનો કાયદો બનાવવામાં આવ્યો હતો. ^[૧૭૮] સ્કોટલેન્ડમાં ખાનગી શાળાઓમાં જતા બાળકોનું પ્રમાણ ફક્ત 4% છે, જોકે તાજેતરના વર્ષોમાં તેમાં ધીમો વધારો જોવાયો છે. ^[૧૭૯] સ્કોટ્ટીશ વિદ્યાર્થીઓ કે જે સ્કોટ્ટીશ યુનિવર્સિટીમાં હાજરી આપે છે તેઓ ક્યાં તો ટ્યુશન ફી અથવા તો કાયમી સ્નાતક દરો ચૂકવતા નથી કેમ કે 2001માં ફી નાબૂદ કરવામાં આવી હતી અને ગ્રેજ્યુએટ એન્ડોવમેન્ટ યોજના 2008માં નાબૂદ કરવામાં આવી હતી. ^[૧૮૦]

ઉત્તરીય આયર્લેન્ડમાં શિક્ષણ એ શિક્ષણ પ્રધાન અનેરોજોગારી અને ભણતર પ્રધાનની જવાબદારી છે, આમ છથાં સ્થાનિક ધોરણે જવાબદારીનું સંચાલન પાંચ શિક્ષણ અને ગ્રાંથાલય બોર્ડ દ્વારા કરવામાં આવે છે, જે વિવિધ ભૌગોલિક વિસ્તારોને આવરી લે છે. 'કાઉન્સીલ ફોર ધ ક્યુરિક્યુલમ, એક્ઝામિનેશન્સ એન્ડ એસેસમેન્ટ (સીસીઇએ) એવી સંસ્થા છે જે સરકારને ઉત્તરીય આયર્લેન્ડની શાળાઓમાં શુ શીખવવું જોઇએ, દેખરેખના ધોરણો અને લાયકાત આપવા અંગે સલાહ પૂરી પાડે છે. ^[૧૮૧]

વોલ્સની રાષ્ટ્રીય વિધાનસભા ની જવાબદારી વોલ્સમાં શિક્ષણની છે. વેલ્શના મોટા ભાગના વિદ્યાર્થીઓને સંપૂર્ણ અથવા મોટે ભાગે વેલ્શ ભાષાશીખવવામાં આવે છે; વેલ્શમાં દરેક માટે ૧૬ વર્ષના ન થાય ત્યાં સુધી ફરજિયાત છે. સંપૂર્ણ દ્વિભાષી વોલ્સ અપનાવવાની નીતિના ભાગરૂપે વેલ્શ મિડીયમ શાળાઓ વધારવાનું આયોજન છે.

[ફેરફાર કરો] આરોગ્યસંભાળ

ઢાંચો:Seealso

યુનાઇટેડ કિંગડમમાં આરોગ્સંભાળ એ સોંપાયેલ બાબતછે અને ઇંગ્લેંડ, ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ, સ્કોટલેન્ડ અને વોલ્સમાં વિવિધ નીતિઓ અને અગ્રિમતા સાથે અલગ વ્યવસ્થા છે ^{[૧૮૨][૧૮૩]}જોકે સહકારનનું સ્તર સામાન્ય રીતે સેવાઓના વપરાશ કરતા સરહદી વપરાશકારોની તુલનામાં સામાન્ય રીતે ગુપ્ત તફાવત રહેલો છે. ચાર વ્યવસ્થાઓ જાહેર આરોગ્યસંભાળ તમામયુકેના કાયમી નિવાસીઓને પૂરી પાડે છે, તે જરૂરિયાતના મુદ્દે તદ્દન વિનામૂલ્યે છે અને તેની ચૂકવણી સામાન્ય કરવેરાદ્વારા કરવામાં આવે છે. ઘણી નાની ખાનગી તબીબી વ્યવસ્થા પણ અસ્તિત્વમાં છે. યુકેમાં મોટા પાયે વિવિધ નિયમનકારી સંસ્થાઓ પથરાયેલી છે જેમ કે જનરલ મેડિકલ કાઉન્સીલ , નર્સીંગ એન્ડ મિડવાઇફરી કાઉન્સીલ અને બિન સરકારી આધારિત (ઉદા.રોયલ કોલેજs). આખા યુકેમાં મોટી સંખ્યામાંમેડિકલ શાળાઓ અને ડે્ટલ શાળાછે, અને તાલીમ નર્સઅને દવા સાથે સંકળાયેલા વ્યવસાયો માટે નોંધપાત્ર સંસ્થાઓ છે.

ઇંગ્લેંડમાં આરોગ્યસંભાળમુખ્યત્વેનેશનલ હેલ્થ સર્વિસદ્વારા પૂરી પાડવામાં આવે છે, જે આજે ફક્ત ઇંગ્લેંડને આવરે છે, જ્યારે મૂળભૂત રીતે તે ઇંગ્લેંડ અને વોલ્સને આવરી લેતી હતી. તેની સ્થાપના નેશનલ હેલ્થ સર્વિસ કાયદો 1946દ્વારા કરવામાં આવી હતી જે 5જુલાઇ 1948ના રોજ અસરમાં આવ્યો હતો. ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ હેલ્થઇંગ્લેંડની પ્રજાના આરોગ્યમાં સુધારો કરવા માટે સુખાકારી માટે અસ્તિત્વમાં છે,^[૧૮૪]અને સેક્રેટરી ઓફ સ્ટેટ ફોર હેલ્થ તેના કામ માટે અને એનએચએસના કામ માટે યુકેની સંસદને જવાબ આપવા બંધાયેલી છે. ઇંગ્લેડની એનએચએસ વિશ્વમાં અનેક મોટા સખત સંસ્થાઓમાંની એક છે, જે 1.3 મિલીયન લોકોથી વધુને રોજગારી પૂરી પાડે છે.^[૧૮૫] જાહેર ક્ષેત્રની આરોગ્ય સંભાળ આપતી સંસ્થાઓના સેવા સ્તરમાં પ્રાથમિક (જનરલ પ્રેક્ટિસ), સેકંડરી (જિલ્લા જનરલ હોસ્પિટલ)અને ટેરિટરી (ટીચીંગ હોસ્પિટલ)નો સમાવેશ થાય છે. વિવધ સ્તરો વચ્ચ નોંધપાત્રલ ક્રિયાપ્રતિક્રિયા અને આપલે છે. ેનેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યુટ ફોર હેલ્થ એન્ડ ક્લિનીકલ એક્સેલન્સ,અથવા એનઆઇસીઇ, ઇંગ્લેડ અન વોલ્સમાં એનએચએસ દ્વારા દવા કે સારવાર પૂરી પડશે કે કેમ તે અંગેની સલાહ આપે છે.

સ્કોટલેન્ડમાં આરોગ્યસંભાળ એ મુખ્યત્વે એનએચએસ સ્કોટલેન્ડ,સ્કોટલેન્ડની જાહર આરોગ્યસંભાળ વ્યવસ્થા દ્વારા પૂરી પાડવામાં આવે છે. આ સર્વિસની સ્થાપના નેશનલ હેલ્થ સર્વિસ (સ્કોટલેન્ડ)કાયદો ૧૯૪૭ દ્વારા કરવામાં આવી હતી (બાદમાં નેશનલ હેલ્થ સર્વિસ (સ્કોટલેન્ડ)કાયદો ૧૯૭૮ દ્વારા પાછો ખેંચી લેવામાં આવ્યો હતો)જે ૫ જુલાઇ 1948ના રોજ અસરમાં આવ્યો હતો, તેની સાથે ઇંગ્લેંડ અન વોલ્સમાં એનએચએસ સર્વિસનો પ્રારંભ થયો હતો. જોકે,૧૯૪૮ પહેલા, સ્કોટલેન્ડની અર્ધા ભાગની વસતીને રાજ્ય દ્વારા ભંડોળ પૂરિુ પડાયેલ હેલ્થકેર દ્વારા આવરી લેવામા આવ્યા હતા, જેને હાઇલેન્ડઝ એન્ડ આઇલેન્ડ મેડિકલ સર્વિસદ્વારા સેવા પૂરી પડાતી હતી. ^[૧૮૬] 2006માં એનએચએસ સ્કોટલેન્ડે 158,000 કર્મચારીઓને રોજગારીએ રાખ્યા હતા, જેમાં 47,500 થી વધુ નર્સ, દાઇ, હેલ્થ વિઝીટર અને 3,800 થી વધુ કન્સલટન્ટને રોજગારીએ રાખ્યા હતા. વધુમાં, 12,000 થી વધુ ડોકટરો, ફેમિલી પ્રેકિસનરો અને ડેન્ટીસ્ટ, ઓપ્ટીશિયન અને કોમ્યુનિટી ફાર્માસિસ્ટ સહિતના સંબંધિત આરોગ્ય વ્યાવસાયિકો હતા, જેઓ સ્વતંત્ર કોન્ટ્રક્ટરોની જેમ કામ કરતા હબતા અને એનએચએસના પરિપ્રેક્ષ્યમાં અસંખ્ય સેવાઓ પૂરી પાડતા હતા તેની સામે તેમને ફી અને ભથ્થાઓ મળતા હતા. ^[૧૮૭] કેબિનેટ સેક્રેટરી ફોર હેલ્થ એન્જ વેલબીઇંગ એનએચએસના સ્કોટલેન્ડમાં કામ માટે સ્કોટ્ટીશ સંસદને જવાબદાર હતા.

વોલ્સમાં આરોગ્યસંભાળ મુખ્યત્વે એનએચએસ વોલ્સદ્વારા પૂરી પાડવામાં આવે છે. એનએચએસ જેવા જ સમાન માળખા તરીકે મૂળભૂત રીતે સ્થપાયેલી અને નેશનલ હેલ્થ સર્વિસ એક્ટ 1946દ્વારા સ્થાપવામાં આવેલી,વોલ્સની એનએચએસ કરતા વધુ સત્તા ધરાવતી સંસ્થાને 1969માં સેક્રેટરી ઓફ સ્ટેટ ફોર વોલ્સને તબદિલ કરવામાં આવી હતી. ^[૧૮૮] તેની સામે, એનએચએસ વોલ્સની જવાબદારી વેલ્શ એસેમ્બલી અને એક્ઝિક્યુટિવને 1999ની ફરજ સોંપણી અંતર્ગત આપવામાં આવી હતી. એનએચએસ વોલ્સ વોલ્સમાં જાહેર આરોગ્યસંભાળ પૂરી પાડે છે અને આશરે 90,000 જેટલા કર્મચારીઓને રોજગારી પૂરી પાડે છે, જે તેને વોલ્સનો સૌથી મોટો રોજગારદાતા બનાવે છે. ^[૧૮૯]વેલ્શ એસેમ્બલી સરકારમાં આર્ગોય અને સામાજિક સેવાના પ્રધાન એવા વ્યક્તિ છે જે કેબિનેટની જવાબદારી ધરાવે છે જેમાં વોલ્સમાં આરોગ્ય અને સામાજિક સેવાનો સમાવેશ થાય છે.

ઉત્તરીય આયર્લેન્ડમાં આરોગ્યસંભાળ મુખ્યત્વે ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ હેલ્થ, સોશિયલ સર્વિસ એન્ડ પબ્લિક સેફ્ટીદ્વારા પૂરી પાડવામાં આવે છે.

==વાહનવ્યવહાર ==

હાઇવે એજન્સી અક્ઝિક્યુટિવ એજન્સી /1}છે અને તે ખાનગી માલિકીના અને સંચાલના કરવામાં આવતા એમ૬ ટોલ સિવાય પણ ટ્રન્ડ રોડ અને મોટરવેઝ માટે જવાબદાર છે. ^[૧૯૦] ટ્રાન્સપોર્ટ ડિપાર્ટમેન્ટ દર્શાવે છે કે ટ્રાફિક ભરાવોઅનેક વાહનવ્યવહારમી સમસ્યાઓમાંની એક છે અને જો તેની પુનઃતપાસ કરવામાં નહી આવે તો ૨૦૨૫ સુધીમાં ઇંગ્લેંડને તેનો વધારાનો 22અબજ ડોલરનો ખર્ચ ઉઠાવવો પડશે.^[૧૯૧]સરકાર દ્વારા જારી કરાયેલા 2006નાએડ્ડિન્ગ્ટોન અહેવાલઅનુસાર, વાહનોનો ભરાવાને રોડ પ્રાઇસીંગ અને વાહનવ્યવહારના માળખાના વિસ્તરણ દ્વારા નાથવામાં નહી આવે તો તે ભયાનક બની રહેશે અને અર્થતંત્રને નુકસાનરૂપ છે. ^{[૧૯૨][૧૯૩]}

સ્કોટ્ટીશ વાહનવ્યવહાર માળખું એ સ્કોટ્ટીશ સરકારના સાહસ, ટ્રાન્સપોર્ટ અને લાઇફલોંગ લર્નીંગ ડિપાર્ટમેન્ટની જવાબદારી છે, ટ્રાન્સપોર્ટ સ્કોટલેંડ એક્ઝિક્યુટિવ એજન્સીહોવાથી કેબિનેટ સેક્રેટરી ફોર ફાયનાન્સ એન્ડ સુ્સ્ટેઇનેબલ ગ્રોવ્થની સ્કોટલેન્ડના ટ્રન્ડ રોડ અને રેલ નેટવર્કની જવાબદાર છે.^[૧૯૪] સ્કોટલેન્ડના રેલ માળખામાં આશરે 340 રેલવે સ્ટેશન્સ અને ૩,૦૦૦ કિલોમીટરના ટ્રેકનો સમાવેશ થાય છે જેની પર દર વર્ષે 62 મિલીયનથી વધી મુસાફરો મુસાફરી કરે છે. ^[૧૯૫]2008માં સ્કોટ્ટીશ સરકારે આગામી 20 વર્ષ માટે રોકાણ યોજના નક્કી કરી હતી, જેમાં નવા ફોર્થ રોજ બ્રિજ અને રેલ માળખાના વીજળીકરણને અગ્રિમતા આપવાનો સમાવેશ કરાયો હતો. ^[૧૯૬]

આખા યુકેમાં, ઢાંચો:Convertમુખ્ય માર્ગોનું મોટરવે નેટવર્કનુંઢાંચો:Convertરેડિયલ રોડ નેટવર્ક છે. તેમજ વધુમાં ઢાંચો:Convertપત્થર જડેલી પગથીનો પણ સમાવેશ થાય છે. ગ્રેટ બ્રિટનમાં ૧૬,૧૧૬ કિલોમીટર (૧૦,૦૭૨ માઇલ્સ)નું રેલ માળખું છે અને ઉત્તરીય આયર્લેન્ડમાં ૩૦૩ રુટ કિમી (૧૮૯ રુટ એમઆઇ)ના ૧૮,૦૦૦ પેસેન્જર ટ્રેઇનથી વધુ અને ૧૦૦૦ દૈનિક ફ્રેઇટ ટ્રેઇનનો સમાવેશ થાય છે.લંડન અને અન્માંય શહેરોમાં શહેરી રેલ માળખું અત્યંત સુવિકસિત છે. એક સમયે યુકેમાં 48,000 રુટ કીમીથી વધુ(30,000 રુટ એમઆઇ)રેલ માળખું હતં, જોકે તેમાંના મોટા ભાગના માળખામાં ૧૯૫૫ અને 1975ના ગાળામાં ઘટાડો થયો હતો, જેમાંનો મોટો ઘટાડો સરકારના સલાહકાર રિચાર્ડ બીચીંગે1960ના મધ્યમાં આપેલા અહેવાલ બાદ થયો હતો.(જે બીચીંગ એક્સતરીકે જાણીતો છે.)હવે આગામી ૨૦૨૫ સુધીમાં નવી હાઇ સ્પીડ લાઇનો તૈયાર કરવાની યોજના બનાવવામાં આવી રહી છે. ^[૧૯૭]

રાજધાનીની પશ્ચિમે ૧૫ માઇલ (૨૪ કિમી)દૂર આવેલુંલંડન હીથ્રો એરપોર્ટયુકેનું સૌથી વધુ વ્યસ્ત એરપોર્ટ છે અને વિશ્વના અન્ય કોઇ પણ એરપોર્ટની તુલનામાં સૌથી વધુ પેસેન્જર ટ્રાફિક ધરાવે છે. ^{[૧૯૮][૧૯૯]}

[ફેરફાર કરો] રમત

બ્રિટીશ સ્પોર્ટને ઘણી વખત રાષ્ટ્રવાર ઇંગ્લશ, સ્કોટ્ટીશ, વેલ્શ અને ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ અને અથવા આઇરીશ સંસ્થાઓમાં પેટા વિભાજિત કરવામાં આવ્યા છે.

મોટી રમતકે જેમાં એસોસિયેશન ફૂટબોલ, રગ્બી ફૂટબોલ, બોક્સીંગ, બેડમિંટોન, ક્રિકેટ, ટેનિસ અને ગોલ્ફનો સમાવેશ થાય છે તેનો યુનાઇટેડ કિંગડમ અને જે રાજ્યોએ તેને આગળ ધપાવ્યા હતા તેને મૂળ રીતે લાગે ળગે છે અથવા ત્યાં તેનો નોંધપાત્ર વિકાસ થયો હતો. 2008ના સર્વેક્ષણોમાં એવું મળી આવ્યું હતું કે ફૂટબોલ યુનાઇટડ કિંગડમમાં અત્યંત લોકપ્રિય રમત છે.^[૨૦૦]

આંતરરાષ્ટ્રીય સ્પર્ધાઓમાં અલગ ટીમો ઇંગ્લેંડ, સ્કોટલેન્ડ, વોલ્સ,અને ઉત્તરીય આયર્લેન્ડનું મોટા ભાગની ટીમ રમતોમાં તેમજ કોમનવેલ્થ ગેઇમ્સમાંપ્રતિનિધિત્વ કરે છે. (રમતના સંદર્ભમાં આ ટીમોનો સામૂહિક રીતે હોમ નેશન્સતરીકે ઉલ્લેખ કરી શકાય.) આમ છતા, એવા પણ પ્રસંગો છે જ્યાં એક જ રમત ટીમ યુનાઇટેડ કિંગડમનું પ્રતિનિધિત્વ કરતી હોય, જેમ કે ઓલિમ્પીકસહિતની રમતોમાં જ્યાં યુકેનું પ્રતિનિધિત્વ ગ્રેટ બ્રિટન ટીમદ્વારા થતું હોય.

[ફેરફાર કરો] ક્રિકેટ

ક્રિકેટને ઘણી વખત સારતત્વરૂપ ઇગ્લીશ પ્રવૃત્તિ તરીકે જોવામાં આવ્યું છે.યુકેના મોટા ભાગમાં તે રમાતું હોવા છતાં,તે ફક્ત દક્ષિણ વોલ્સમાં જ ગ્લેમોર્ગનરહ્યું છે, જ્યાં ક્રિકેટે ઇંગ્લેડની બહારની રમત તરીકેનો દરજ્જો પ્રાપ્ત કર્યો છે. ફક્ત ઇંગ્લેંડ જ નોંધપાત્ર રાષ્ટ્રીય ટીમ ધરાવે છે.

ક્રિકેટની શોધ ઇંગ્લેંડમાં થઇ હોવાનો દાવો કરવામાં આવે છે (જોકે તાજેતરના સંશોધનો સુચવે છે કે તેની ખરેખર શોધ બેલ્જિયમમાં થઇ હતી)^[૨૦૧] અને ઇંગ્લેડ ક્રિકેટ ટીમ નું નિયંત્રણ, ઇંગ્લેંડ એન્ડ વોલ્સ ક્રિકેટ બોર્ડદ્વારા થાય છે,^[૨૦૨]જે ફક્ત યુકેમાં ટેસ્ટ સ્ટેટસ સાથેની રાષ્ટ્રીય ટીમ છે. ટીમ સભ્યોને મુખ્ય કાઉન્ટી સાઇડથી લેવામાં આવે છે અને તેમાં ઇંગ્લીશ અને વેલ્શ ખેલાડીઓનો સમાવેશ થાય છે. ક્રિકેટ ફૂટબોલ અને રગ્બીથી અલગ પડે છે, જ્યાં વોલ્સ અને ઇંગ્લેંડ અલગ રાષ્ટ્રીય ટીમ ધરાવે છે, જોકે વોલ્સે ભૂતકાળમાં તેની અલગ ટીમ ઊભી કરી હતી.આઇરીશ અને સ્કોટ્ટીશખેલાડીઓ ઇંગ્લેંડ વતી રમ્યા છે કારણે કે સ્કોટલેન્ડ કે આયર્લેન્ડ ટેસ્ટ દરજ્જો ધરાવતા હતા અને તેમણે તાજેતરમાં જ વન ડે ઇન્ટરનેશનલમાં રમવાનું શરૂ કર્યું છે.સ્કોટલેન્ડ, ઇંગ્લેંડ (અને વોલ્સ), અને આયર્લેન્ડે (ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ સહિત) ક્રિકેટ વર્લ્ડ કપમાં ભાગ લીધો હતો, જેમાં ઇંગ્લેંડ ફાઇનલમાં ત્રણ વખત પહોંચી ગયું હતું. તદુપરાંત વ્યાવસાયિકલીગ ચેમ્પીયનશીપ પણ છે જેમાં ક્લબ્સ ૧૭ ઇંગ્લશ દેશોનું અને પ્રતિનિધિત્વ કરે છે અને ૧ વેલ્શ કાઉન્ટીમાં તેમાં ભાગ લે છે.

[ફેરફાર કરો] ફૂટબોલ

ઢાંચો:Seealso

દરેક હોમ નેશન્સ પાસે તેની પોતાનું ફૂટબોલ એસોસિયેશન, રાષ્ટ્રીય ટીમ અને લીગ સિસ્ટમછે, જોકે, બહુ ઓછી ક્લબો વિવિધ ઐતિહાસિક અને તર્કબદ્ધ કારણોસર તેમના અલગ અલગ દેશની પદ્ધતિ અનુસાર રમે છે.

ઇંગ્લેડ, સ્કોટલેન્ડ, વોલ્સઅને ઉત્તરીય આયર્લેન્ડઆંતરરાષ્ટ્રીય સ્પર્ધાઓમાં અલગ દેશ તરીકે ભાગ લે છે અને પરિણામ સ્વરૂપે યુકે ઓલિમ્પીક રમતોમાંફૂટબોલની ઇવેન્ટમાં એક જ ટીમ તરીકે ભાગ લેતું નથી. 2012 સમર ઓલિમ્પીકમાં ભાગ લેવા માટે યુકેની ટીમને રાખવી તેવી દરખાસ્તો છેપરંતુ