કોંગોનું પ્રજાસત્તાક ગણતંત્ર

વિકિપીડિયામાંથી
Jump to navigation Jump to search

પાડોશી દેશ કોંગોનું ગણતંત્ર સમજી ભૂલ ન કરવી.

Coordinates: 2°52′48″S 23°39′22″E / 2.88°S 23.656°E / -2.88; 23.656

કોંગોનું પ્રજાસત્તાક ગણતંત્ર
રીપબ્લીક ડેમોક્રાતીક દુ કોંગો (ફ્રેંચ)
રીપબ્લિકા યા કોંગો યા દીમોકાલાસી(કોંગો)
રીપબ્લીકી યા કોંગો ડેમોક્રાટીકી (લિંગાલા)
જમ્હૂરી યા કીડેમોક્રાસિયા (સ્વાહિલી)
ડીટુહન્ગા ડિયા કોન્ગુ વા મુન્ગાલાટા (લુબા-કાટાન્ગા
Flag of કોંગોનું પ્રજાસત્તાક ગણતંત્ર
ધ્વજ
Coat of arms of કોંગોનું પ્રજાસત્તાક ગણતંત્ર
Coat of arms
સૂત્ર: "Justice – Paix – Travail" (French)
"Justice – Peace – Work"
રાષ્ટ્રગીત: Debout Congolais  (French)
"Arise, Congolese"
આ ફ્રિકામાં કોંગોનું પ્રજાસત્તાક ગણતંત્ર (ઘેરા લીલા રંગમાં)
આ ફ્રિકામાં કોંગોનું પ્રજાસત્તાક ગણતંત્ર (ઘેરા લીલા રંગમાં)
રાજધાની
અને સૌથી મોટું શહેર
કિન્શાસા
4°19′S 15°19′E / 4.317°S 15.317°E / -4.317; 15.317
અધિકૃત ભાષાઓફ્રેંચ
રાષ્ટ્રીય ભાષાઓલિંગાલા, સ્વાહીલી, ત્સીલુબા
લોકોની ઓળખકોંગોલીઝ
સરકારએક પાર્ટી વાળી અર્ધ પ્રમુખશાહી
સંસદસંસદ
• ઉપલું ગૃહ
સેનેટ
• નીચલું ગૃહ
નેશનલ એસેંબ્લી
સ્થાપના
• સંસ્થાનીકરણ
૧૭ નવેંમ્બર ૧૮૭૯
• કોંગો સ્વતંત્ર રાજ્ય
૧ જુલાઈ ૧૮૮૫
• બ્લેજીયન કોંગો
૧૫ નવેંમ્બર ૧૯૦૮
• બેલ્જીયમથી કોંગોનું સ્વાતંત્ર્ય
૩૦ જૂન ૧૯૬૦[૧]
• નામ પરિવર્તન - કોંગોનું પ્રજાસત્તાક ગણરાજ્ય
૧ ઑગસ્ટ ૧૯૬૪
• ઝૈરે
૨૯ ઑક્ટોબર ૧૯૭૧
• પ્રથમ કોંગો યુદ્ધ - મુટુબુની પડતી
૧૯ મે ૧૯૯૭
• હાલનું બંધારણ સ્થપાયું
૧૮ ફેબ્રુઆરી ૨૦૦૬
વિસ્તાર
• કુલ
[convert: invalid number] (૧૧મો)
• પાણી (%)
૩.૩૨
વસ્તી
• 2016 અંદાજીત
78,736,153[૨] (16th)
• વસ્તી ગીચતા
34.83/km2 (90.2/sq mi)
જીડીપી (PPP)2017 અંદાજીત
• કુલ
$67.988 billion[૩]
• વ્યક્તિ દીઠ
$785[૩]
GDP (સામાન્ય)2017 અંદાજીત
• કુલ
$40.415 billion[૩]
• વ્યક્તિ દીઠ
$446[૩]
ગીની (2006)44.4[૪]
medium
માનવ વિકાસ દર (HDI) (2015)Increase 0.435[૫]
low · 176th
ચલણCongolese franc (CDF)
સમય વિસ્તારWAT and CAT (UTC+1 to +2)
વાહન ચાલનright
ટેલિફોન કોડ+243
ISO 3166 કોડCD
ઇન્ટરનેટ સંજ્ઞા.cd

કોંગોનું પ્રજાસત્તાક ગણતંત્ર અથવા ડી આર કોંગો, ડી આર સી, કોંગો-કીન્શાસા અથવા માત્ર ધ કોંગો,[૬][૭] એ મધ્ય અફ્રિકાનો એક દેશ છે. અમુક વખત આ દેશને તેના ૧૯૭૧થી ૧૯૯૭ સમયગાળાના નામ ઝૈરે તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. આ દેશની સીમા ઉત્તરમાં મધ્ય આફ્રિકન ગણતંત્ર તથા દક્ષીણ સુદાન; પૂર્વમાં યુગાન્ડા, બુરુન્ડી તથા ટાન્ઝાનીયા; દક્ષિણમાં ટાન્ઝાનિયા, નૈઋત્યમાં અંગોલા, પશ્ચિમમાં કોંગોનું ગણતંત્ર તથા એટલાંટિક સમુદ્રને સ્પર્ષે છે.

આ દેશ અલ્જીરિયા પછી આફ્રિકાનો બીજો સૌથી મોટો દેશ છે અને સહરા નીચેના આફ્રિકાનો એ સૌથી મોટો દેશ છે. આ વિશ્વનો ૧૦મો સૌથી મોટો દેશ છે. ૭.૮૦ કરોડની વસતી સાથે આ દેશ વસતીને દ્રષ્ટિએ ફ્રાન્કોફોન દેશોમાં પ્રથમ ક્રમાંકે, આફ્રિકામાં ચોથા ક્રમાંકે અને વિશ્વમાં ૧૬મા ક્રમાંકે આવે છે.

કોંગો નદીના ખીણ પ્રદેશની મધ્યમાં વિસ્તાર ધરાવતા આ દેશમાં આશરે ૯૦,૦૦ વર્ષ પહેલા આફ્રિકન પિગ્મી લોકો રહેતા હતા અને લગભગ ૩૦૦૦ વર્ષ પહેલાં બાન્ટુ લોકો ફેલાતા ફેલાતા અહીં આવી વસ્યા. ૧૪મી થી ૧૯મી સદી દરમ્યાન પશ્ચિમ દિશામાં, કોંગોના મુખ પ્રદેશમાં કોંગોના બાન્ટુ સલતનતનું રાજ હતું. મધ્ય અને પૂર્વી ક્ષેત્રો પર ૧૬મી અને ૧૭મીથી ૧૯મી સદી સુધી લુબા અને લુન્ડા સલતનતનું રાજ હતું.

આફ્રિકાના વિભાજનનો કાળ શરૂ થયો તેની શરૂઆત પહેલાં જ ૧૮૭૦માં કોંગો નદીના ખીણ પ્રદેશનો યુરોપીયાભિયાન કરવામાં આવ્યું. આ અભિયાન બેલ્જીયમના રાજા લીપોલ્ડ બીજા દ્વારા પ્રાયોજીત કરાયું હતું અને તેના આગેવાન હેન્રી મોર્ટન સ્ટેનલી હતા. ૧૮૫૫ની બર્લીન કોન્ફરેન્સમાં બેલ્જીયમે કોંગો ક્ષેત્રના ઔપચારીક હક્કો મેળવ્યા અને આ ક્ષેત્રની પોતાની નિજી સંપત્તિમાં જોડી તેને કોંગો ફ્રી સ્ટેટ એવું નામ આપ્યું.

ફ્રી સ્ટેટ કાળ દરમ્યાન, "ફોર્સ પબ્લીક્" નામે ઓળખાતી સંસ્થાન સેનાએ લોકોને રબરનું વાવેતર કરવ ફરજ પાડતી હતી. ઈ.સ. ૧૮૮૫થી ૧૯૦૮ દરમ્યાન રોગ અને શોષણને કારણે લાખો કોંગોનીઝ લોકો મૃત્યુ પામ્યા. શરૂઆતના અણાગમા છતાં ૧૯૦૮માં બેલ્જીયમે કોંગેને પોતાનામાં ભેળવી તેને બેલ્જીયન કોંગો નામ આપ્યું.

૩૦ જૂન ૧૯૬૦માં બેલ્જીયન કોંગો સ્વતંત્ર બન્યું અને તેનું નામ રિપબ્લીક ઑફ કોંગો રખાયું. કોંગોના રાષ્ટવાદી પેટ્રીસ લુમુમ્બા દેશના પ્રથમ વડા પ્રધાન બન્યા જ્યારે જોસેફ કાસા-વુબુ પ્રથમ રાષ્ટ્રપતિ બન્યા. ક્ષેત્રના વહીવટા સંબંધે અહીં મતભેદ નિર્માણ થયો જે કોંગો સંકટ તરીખે ઓળખાય છે. કાટન્ગા, મોઈસે ત્સોમ્બે અને દક્ષિણ કાસાઈએ વિભાજીત થવાનો પ્રયત્ન કર્યો. આ સંકટમાં સહાય માટે લુમુમ્બાએ સોવિયેત યુનિયનની મદદ માંગી તેથી યુ.એસ. અને બેલ્જિયમે સાવધ બની ૫ સપ્ટેમ્બરે તેમને કસ-બુબુ દ્વારા પદભ્રષ્ટ કરાવ્યા અને છેવટે બેલ્જીયમની આગેવાની વાળી કાતન્ગી સેના એ ૧૭ જાન્યુઆરી ૧૯૬૧ના દિવસે તેમને મારી નખાયા.

૨૬ નવેમ્બર ૧૯૬૫ના દિવસે સેનાના વડા જોસેફ ડિસાયર મોબુટુ (પાછળથી મોબુટુ સેસે સેકો)એ બંદ કર્યો અને દેશના પ્રમુખ બન્યા. ૧૯૭૧માં તેમણે દેશનું નામ બદલીને "ઝૈરે" કર્યું. ત્યાર બાદ દેશ સરમુખત્યાર એક પાર્ટી રાજ્ય તરીકે ચલાવા લાગ્યો. શીત યુદ્ધ દરમ્યાન મોબુટુના સામ્યવાદ વિરોધી વલણ બદ્દલ અમેરિકાએ તેમને નોંધનીય ટેકો આપ્યો. ૧૯૯૦ની શરૂઆતમાં મોબુટુની સરકાર નબળી પડવા લાગી. ૧૯૯૪ના રવાંડાના નરસંહાર અને પૂર્વી બન્યામુલુન્ગેની જનતા (કોંગોલીય તુત્સી) દ્વારા વિભાજનની માગણીને પરિણામે અસ્થિરતા નિર્માણ થઈ અને ૧૯૯૬માં તુત્સી એફ પી આર સાશિત રવાંડાએ આક્રમણ કર્યું, જેથી પ્રથમ કોંગો યુદ્ધની શરૂઆત થઈ.[૧]

૧૭ મે ૧૯૯૭ના દિવસે મુબુટુના મોરોક્કો ભાગી જવા પછી દક્ષિણ કેવુ પ્રાંતના તુત્સી નેતા લોરેન્ટ ડીઝાયર કબીલા રાષ્ટ્રપ્તિ બન્યા. તેમણે દેશનું નામ ઝૈરેથી બદલીને કોંગોનું પ્રજાસત્તાક ગણતંત્ર કર્યું. રાષ્ટ્રપેતિ કબીલા અને દેશમાં રહેલી રવાંડન અને તુત્સી વચ્ચે તણાવ ને કારણે ૧૯૯૮થી દ્વિતીય કોંગો યુદ્ધની શરૂઆત થઈ. આ યુદ્ધ ૨૦૦૩ સુધી ચાલ્યું. છેવટે આફ્રિકાના નવ દેશો અને ૨૪ સશસ્ત્ર જૂથોએ યુદ્ધમાં હાગ લીધો, અને તેમાં ૫૪ લાખ લોકો માર્યા ગયા[૮] .[૯][૧૦][૧૧][૧૨] આ બે લડાઈઓને કારણે દેશ ખેદાન મેદાન થઈ ગયો. ૧૬ જાન્યુઆરી ૨૦૦૧ના દિવસે રાષ્ટ્રપ્તિ કબીલાના એક અંગરક્ષકે જ તેમની હત્યા કરી. તેના આઠ દિવસે પછી તેમના પુત્ર જોસેફ રાષ્ટ્રપતિ બન્યા.

આ દેશ પ્રાકૃતિક સંસાધનોમાં અત્યંત સમૃદ્ધ છે પરંતુ રાજનૈતિક અસ્થિરતા, માળખાગત સુવિધાઓનો અભાવ, ભ્રષ્ટાચાર અને સદીઓ જુના વાણિજ્યિક અને સંસ્થાનીય શોષણને કારણે તે વિકાસ પામ્યો નથી. રાજધાની કિન્શાસા ને બાદ કરતા લુબુમ્બાશી અને મ્બુજિ-માયી એ મોટા શહેર છે, આ બન્ને શહેર ખાણ ઉધોગ આધારિત છે. આ દેશ કાચા માલનો પ્રમુખ નિકાસકાર છે. ૨૦૧૨માં તેની ૫૦% નિકાસ ચીનને કરતો હતો. માનવ વિકાસ માનાંકમાં ૨૦૧૬માં ૧૮૭માંથી આ દેશનો ક્રમ ૧૭૬મો છે.[૫] મધ્ય અને પૂર્વ ડી.આર.સી.ના સંઘર્ષને કારણે ઘણાં લોકો દેશ છોડી પાડોશી દેશમાં સ્થળંતર કરી ગયા છે.[૧૩] ૨૦ લાખ બાળકો ભૂખમરાનો શિકાર છે અને ૪૫ લાખ લોકો સ્થલાંત કરી ગયા છે.[૧૪]

સંદર્ભ[ફેરફાર કરો]

  1. ૧.૦ ૧.૧ Central Intelligence Agency (2014). "Democratic Republic of Congo". The World Factbook. Langley, Virginia: Central Intelligence Agency. Retrieved 29 April 2014. Check date values in: |accessdate=, |year= (મદદ)
  2. "World Population Prospects: The 2017 Revision". ESA.UN.org (custom data acquired via website). United Nations Department of Economic and Social Affairs, Population Division. Retrieved 10 September 2017. Check date values in: |access-date= (મદદ)
  3. ૩.૦ ૩.૧ ૩.૨ ૩.૩ "Democratic Republic of the Congo". international monetary fund.
  4. "GINI index". World Bank. Retrieved 30 July 2013. Check date values in: |accessdate= (મદદ)
  5. ૫.૦ ૫.૧ "2016 Human Development Report" (PDF). United Nations Development Programme. 2016. Retrieved 21 March 2017. Check date values in: |accessdate=, |year= (મદદ)
  6. Teaching International Economics and Trade. Center for Teaching International Relations, University of Denver. 2004. p. 78. ISBN 9780943804927. Aid Applicant: The Democratic Republic of the Congo (DROC) Unknown parameter |last૩= ignored (મદદ); Unknown parameter |last૨= ignored (મદદ); Unknown parameter |first૨= ignored (મદદ); Unknown parameter |first૧= ignored (મદદ); Unknown parameter |last૧= ignored (મદદ); Unknown parameter |first૩= ignored (મદદ); Check date values in: |year= (મદદ)
  7. Office of the United States Trade Representative (May 2003). United States House of Representatives Committee on Ways and Means, સંપા. 2003 Comprehensive Report on U.S. Trade and Investment Policy Toward Sub-Saharan Africa. Message from the President of the United States. United States Government Printing Office. p. 87. ISBN 9781428950146. Democratic Republic of the Congo (DROC) will become eligible for AGOA trade benefits upon formation of a transitional government.
  8. Bowers, Chris (24 July 2006). "World War Three". My Direct Democracy. the original માંથી 7 October 2008 પર સંગ્રહિત. Check date values in: |date=, |archivedate= (મદદ)
  9. Coghlan, Benjamin (2007) (PDF). Mortality in the Democratic Republic of Congo: An ongoing crisis: Full 26-page report (Report). p. 26. http://www.rescue.org/sites/default/files/resource-file/2006-7_congoMortalitySurvey.pdf. Retrieved 21 March 2013. 
  10. Robinson, Simon (28 May 2006). "The deadliest war in the world". Time. Retrieved 2 May 2010. Check date values in: |accessdate=, |date= (મદદ)
  11. Bavier, Joe (22 January 2008). "Congo War driven crisis kills 45,000 a month". Reuters. Retrieved 2 May 2010. Check date values in: |accessdate=, |date= (મદદ)
  12. "Measuring Mortality in the Democratic Republic of Congo" (PDF). International Rescue Committee. 2007. Check date values in: |year= (મદદ)
  13. Samir Tounsi (June 6, 2018). "DR Congo crisis stirs concerns in central Africa". AFP. Check date values in: |date= (મદદ)
  14. Robyn Dixon (April 12, 2018). "Violence is roiling the Democratic Republic of Congo. Some say it's a strategy to keep the president in power". Los Angeles Times. Check date values in: |date= (મદદ)