રંગપુર (તા. ધંધુકા)

વિકિપીડિયામાંથી
Jump to navigation Jump to search
રંગપુર
રંગપુર (તા. ધંધુકા) is located in Gujarat
રંગપુર (તા. ધંધુકા)
Shown within Gujarat
રંગપુર (તા. ધંધુકા) is located in India
રંગપુર (તા. ધંધુકા)
રંગપુર (તા. ધંધુકા) (India)
સ્થાનરંગપુર, ગુજરાત, ભારત
અક્ષાંસ-રેખાંશ22°26′N 71°55′E / 22.433°N 71.917°E / 22.433; 71.917
પ્રકારરહેઠાણ
ઇતિહાસ
સમયગાળોહડપ્પા ૧ થી લોહ યુગ
સંસ્કૃતિઓસિંધુ ખીણની સંસ્કૃતિ

રંગપુર ગુજરાત, ભારતના ધંધુકા તાલુકામાં ખંભાતના અખાત અને કચ્છના અખાતની વચ્ચે આવેલું પુરાતત્વીય સ્થળ અને ગામ છે. તે સિંધુ ખીણની સંસ્કૃતિના સમયગાળાનું સ્થળ છે અને લોથલથી ઇશાન દિશામાં આવેલું છે.[૧]

ખોદકામ[ફેરફાર કરો]

રંગપુર અને અન્ય સિંધુ ખીણની સંસ્કૃતિના સ્થળોનો નકશો, પાછળનો સમયગાળો

૧૯૩૫માં ભારતના પુરાતત્વીય વિભાગ (ASI) દ્વારા એમ. એસ. વાત્સની આગેવાની હેઠળ અહીં ખોદકામ થયું હતું. પછીથી, ગુર્યે (૧૯૩૯), દિક્ષિત (૧૯૪૭) અને એસ. આર. રાવ (૧૯૫૩-૫૫) વડે ASI હેઠળ ખોદકામ ચાલ્યું હતું.[૨] એસ. આર. રાવ દ્વારા આ સ્થળને ચાર સમયગાળાઓમાં ત્રણ ઉપ સમય ગાળાઓમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવ્યું છે. એસ. આર. રાવ સમયગાળાને આ રીતે વર્ણવે છે.

  • સમયગાળો ૧ - ઇ.સ. પૂર્વે ૩૦૦૦,
  • સમયગાળો ૨ - હડપ્પીય: ઇ.સ. પૂર્વે ૨૦૦૦૧-૧૫૦૦,
  • સમયગાળો ૨બી - પાછલો હડપ્પીય: ઇ.સ. પૂર્વે ૧૫૦૦-૧૧૦૦,
  • સમયગાળો ૨સી - હડપ્પાનો ફેરફારનો ગાળો: ઇ.સ. પૂર્વે ૧૧૦૦-૧૦૦૦,
  • સમયગાળો ૩ - ઇ.સ. પૂર્વે ૧૦૦૦-૮૦૦.[૩]

સ્થાપત્ય અને નગર આયોજન[ફેરફાર કરો]

રંગપુરમાં બાંધકામ, સાધનો અને લાકડાની વસ્તુઓ માટે બાવળનું લાકડું ઉપયોગ કરવામાં આવ્યું હતું.[૪]

શોધખોળ[ફેરફાર કરો]

કાળા અને લાલ મણકાં ધરાવતી થાળીઓ અને મોટા ગળાની બરણીઓ અહીંથી મળી છે.[૫] શંખ કામના પુરાવાઓ અહીંથી મળ્યા છે.[૬]

ખેતી[ફેરફાર કરો]

રંગપુરમાંથી અનાજનો વિશાળ જથ્થો મળી આવ્યો હતો. બાજરી,[૭]ચોખા[૮](સમયગાળો ૨એ), બાજરી (સમયગાળો એચ૧) મળી આવ્યા હતા.[૯]

સંદર્ભ[ફેરફાર કરો]

  1. History of Ancient and Early Medieval India, by Upinder Singh
  2. Archeological Survey of India
  3. Archeological Survey of India
  4. McIntosh, Jane.(2008) The Ancient Indus Valley : New Perspectives.
  5. Archaeological Survey of India Publication: Indian Archeology 1955-56.
  6. Singh, Upinder (૨૦૦૮). A history of ancient and early medieval India : from the Stone Age to the 12th century. New Delhi: Pearson Education. pp. ૧૬૪. ISBN 9788131711200. Check date values in: |year= (મદદ)
  7. McIntosh, Jane.(2008) The Ancient Indus Valley : New Perspectives.
  8. History of Ancient and Early Medieval India, by Upinder Singh
  9. Bridget and Raymond Allchin (1968) The Rise of Civilisaton in India and Pakistan.

પૂરક વાચન[ફેરફાર કરો]