લીંબુ

વિકિપીડિયામાંથી
Jump to navigation Jump to search
લીંબુ
P1030323.JPG
Lemon.jpg
વૈજ્ઞાનિક વર્ગીકરણ
Kingdom: Plantae
(unranked): Angiosperms
(unranked): Eudicots
(unranked): Rosids
Order: Sapindales
Family: Rutaceae
Genus: 'Citrus'
Species: 'C. × limon'
દ્વિનામી નામ
Citrus × limon
(L.) Burm.f.
2012lemon and lime.png
૨૦૦૫માં લીંબુનું ઉત્પાદન

લીંબુ એ દુનિયાના લગભગ દરેક ભાગમાં મળી આવતું એક અતિ સામાન્ય ફળ છે. તે સાઇટ્રિક ઍસિડ થી ભરેલું હોવાથી સ્વાદમાં ખાટું હોય છે. દુનિયાભરમાં વિવિધ વાનગીઓમાં ખટાશ પુરી પાડવા લીંબુનો રસ નાખવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત શરબત બનાવવા માટે પણ લીંબુનો રસ બહોળા પ્રમાણમાં વાપરવામાં આવે છે. ભારતીય ઉપખંડમાં અને તેમાં પણ ખાસ કરીને ગુજરાત રાજ્યમાં લીંબુનો ઉપયોગ અથાણાં બનાવવા માટે કરવામાં આવે છે.

લીંબુને हिन्दीમાં लिँबुन તેમ જ Englishમાં Lemon (લેમન) કહેવાય છે.

દિલીપ પટેલ - પત્રકાર - ગુજરાતમાં 9થી 10 હજાર હેક્ટરમાં લીંબુની ખેતી થાય છે. આખી દુનિયામાં લીંબુ થાય છે. સાઈટ્રીક એસિડ ભરપુર હોય છે. ખાટું ફળ ભોજનમાં સ્વાદ લાવવા માટે વિશ્વના દરેક ઘરમાં વપરાય છે. સમગ્ર ભારતમાં સૌથી વધું લીંબુ ગુજરાતમાં પાકે છે.


બિંયા વગરના લીંબુ બી બગરના લીંબુની ખેતી વધી રહી છે. થાઈલેન્ડના બિંયા વગરના ટીસ્યુકલ્ચર લીંબુ ગુજરાતમાં થાય છે. વડોદરા જિલ્લાના શિનોરના અવાખલ અને ડભોઈના ઓરડી ગામે 2015થી બીં વગરના લીંબુ પાકે છે. વડોદરા જિલ્લામાં 1200 હેક્ટરમાં પાકે છે તેમાં થઈ લીંબું 300 એકર છે. 3 વર્ષ પછી 5-10 કિલો લીંબુ એક ક્ષુપમાં મળતા થાય છે.

મહેસાણા અવલ્લ મહેસાણાના ઊંઝા, કડી, ઉદલપુર, ખેરવા, જગુદણ, ઉંટવા, જગન્નાથપુરા, કહોડામાં આખા ગુજરાતમાં સૌથી વધું લીંબુ પાકે છે. ઊંઝા પાસેના કહોડા ગામના 90 ટકા ખેડૂતો લીંબુની ખેતી કરે છે. આ ગામથી રોજના 6થી 7 હજાર કિલો લીંબુ બહાર જાય છે.

મહેસાણાની કુલ ખેતીના 30 ટકામાં લીંબુના બગીચા છે. અહીંના લીંબુ અફઘાનીસ્તાન, પાકિસ્તાન અને બાંગલાદેશ જાય છે. એક ક્ષુપ 250 કિલો જેવા લીંબુ આપે છે. સુગંધી, પડ પાતળા અને રસદાર ફળ હોય છે. કાગદી લીંબુની સોડમ અને ખટાશ અનોખી હોવાથી તેની સારી માંગ છે.

ભાવ સામાન્ય દિવસોમાં એક કિલોના રૂ.20થી 25 મળે છે. ઉનાળામાં રૂ.70 સુધી મળે છે.


ખેડાના પીપલગમાં કિરણ પટેલે પ્રથમ વખત બી વગરના ટીશ્યુ કલ્ચરના છોડ ઉગાડ્યા હતા. ભાવ ઊંચો આવે છે. જેનું ઠંડીમાં વાવેતર કરવામાં આવે તો ઉત્પાદન વધું આવે છે. જ્યારે ઋતુ બદલાય ત્યારે લીંબુ આવે છે. બારમાસી છે. કદ મોટું રસદાર ફળ હોય છે.

લીંબુની ખેતી મહેસાણા, ભાવનગર, ખેડા, આણંદ, ગાંધીનગર, સુરેન્દ્રનગર, કચ્છ, અમદાવાદમાં થાય છે.


જામનગરના ધ્રાંગડા ગામના ખેડૂત દિલસુખ ગડારા લીંબુ પેદા કરીને એપીએમસી માં વેચવાના બદલે દરેક દૂકાને સીધા પહોંતાડીને સારો ભાવ મેળવે છે.


ખરાબાની ઢોળાવ વાળી જમીન કે જેમાં કંઈ ન થતું હોય એવી જમીન પર અમરેલીના સાવરકુંડલાના વાશીયાળી ગામના ખેડૂત પુના મગન ગજેરાએ ટપક સિંચાઈથી લીંબુ પેદા કરી બતાવ્યા છે. માહિતી પત્રકાર દિલીપ પટેલ, અમદાવાદ