ઈક્વેડોર

વિકિપીડિયામાંથી
Jump to navigation Jump to search
República del Ecuador
ઈક્વાડોર નો ધ્વજ ઈક્વાડોર નું ચિહ્ન
ધ્વજ રાષ્ટ્રીય ચિહ્ન
સૂત્ર: "God, homeland and liberty"
"ભગવાન, માતૃભૂમિ ઔર સ્વતંત્રતા"
રાષ્ટ્રગીત: We Salute You, Our Homeland
અમારી માતૃભૂમિ, તને સલામ
ઈક્વાડોર નું સ્થાન
રાજધાની ક્વિટો
00°9′ S 78°21′ W
સૌથી મોટું શહેર ગુઆયાકિલ
સત્તાવાર ભાષા(ઓ) સ્પેનિશ[૧]
રાજતંત્ર રાષ્ટ્રપતિ ગણરાજ્ય
રાફેલ કોરેયા
લેનિન મોરેનો
સ્વતંત્રતા
સ્પેનથી (અસફલ)
સ્પેનથી
ગ્રાન કોલંબિયાથી

સ્પેનથી (અસફલ)
સ્પેનથી
ગ્રાન કોલંબિયાથી

૧૦ ઓગસ્ટ ૧૮૦૯
૨૪ મે ૧૮૨૨
૧૩ મે ૧૮૩૦
વિસ્તાર
 • કુલ
 • પાણી (%)
 
256,370 km² (73વાં)
4
વસ્તી
 • ૨૦૦૯ ના અંદાજે
 • [[વર્ષ માં નોંધાયા પ્રમાણે|]] census

 • ગીચતા
 
14,573,101 (66મો)
{{{population_census}}}

53.8/km² (151)
GDP (PPP)
 • Total
 • Per capita
2008 estimate

$106.993 બિલિયન (-)
$7,685 (-)
માનવ વિકાસ ક્ર્મ (2006) Increase 0.807 (72) – ઉચ્ચ
ચલણ અમેરિકી ડૉલર2 (USD)
સમય ક્ષેત્ર
 • Summer (DST)
ECT, GALT (UTC- 5, - 6)
- (UTC-)
ઈંટરનેટ ટી એલ ડી .ec
દેશને ફોન કોડ +593
1ક્વેચુઆ અને અન્ય અમેરિકન ભાષાઓ સ્થાનીય સમુદાય દ્વારા બોલાય છે.

2સોક્રે 2000 સુધી, બાદ અમેરિકન ડાલર અને ઈક્વેડોરિયન સેંટાવો સિક્કા



ઈક્વાડોર, આધિકારિક રીતે ઇક્વાડોર ગણરાજ્ય (શાબ્દિક રૂપે, "ભૂમધ્ય રેખાનું ગણરાજ્ય"), દક્ષિણ અમેરિકામાં સ્થિત એક પ્રતિનિધિ લોકતાંત્રિક ગણરાજ્ય છે. દેશની ઉત્તરમાં કોલંબિયા, પૂર્વ અને દક્ષિણમાં પેરુ તથા પશ્ચિમ તરફ પ્રશાંત મહાસાગર વિદ્યમાન છે. આ દક્ષિણ અમેરિકામાં એ દેશો પૈકીનો એક દેશ છે જેની સીમા બ્રાઝિલ સાથે મળતી નથી. દેશમાં મુખ્ય ભૂમિની પશ્ચિમમાં પ્રશાંત મહાસાગરમાં સ્થિત ગાલાપોગોસ દ્વીપ પણ આવેલો છે. ભૂમધ્ય રેખા, જેના પરથી દેશનું નામ રાખવામાં આવ્યું છે, ઇક્વાડોરને બે ભાગોમાં વિભાજિત કરે છે. દેશની રાજધાની ક્વિટો છે અને સૌથી મોટું શહેર ગુઆયાકિલ છે.

આધુનિક ઇતિહાસ[ફેરફાર કરો]

૧૫૩૩માં સ્પેન દ્વારા જીતી લેવાયા પહેલા ઈક્વાડોર ઉત્તરી ઇંકા સામ્રાજ્યનો એક ભાગ હતો. ઇ.સ. ૧૫૬૩માં કુઇટો સ્પેની સામ્રાજ્યનું એક કેંદ્ર બન્યુ અને ૧૭૧૭માં ન્યૂ ગ્રાનાડાની વાઇસરોયલ્ટીનો ભાગ બન્યું. વાઇસરોયલ્ટીના ક્ષેત્રો જેવા કે ન્યૂ ગ્રાનાડા (કોલંબિયા), વેનેજુએલા અને કુઇટોએ ૧૮૧૯ અને ૧૮૨૨ વચ્ચે સ્વતંત્રતા મેળવી અને ગ્રાન કોલંબિયા નામથી એક મહાસંઘની રચના કરવામાં આવી હતી.

૧૮૩૦માં જ્યારે ક્વિટો મહાસંઘથી અલગ થયો ત્યારે નામ "ભૂમધ્ય રેખીય ગણરાજ્ય" રાખી દેવામાં આવ્યું હતું. ઇ.સ. ૧૯૦૪થી ૧૯૪૨ વચ્ચે પડોસી દેશો સાથે સંઘર્ષોંના કારણે ઈક્વાડોરને પોતાનો ઘણો મોટો ભૂભાગ ખોવો પડ્યો. ૧૯૯૫માં પેરૂ દેશ સાથે સાથે સીમાવિવાદના કારણે જે યુદ્ધની અગનજ્વાળાઓ ભભૂકી રહી હતી તે ૧૯૯૯ શમી હતી. ઇ.સ. ૨૦૦૪માં ઈક્વાડોરે નાગરિક શાસનના ૨૫ વર્ષ પૂર્ણ કર્યા હતા. આ પહેલાનો સમય ઘણી જ રાજનૈતિક ઉથલપાથલ વાળો રહ્યો. ક્વિટોમાં થયેલા વિરોધ પ્રદર્શનોના કારણે ઈક્વાડોરમાં પાછલી ત્રણ લોકતાંત્રિક સરકારોને પોતાનો કાર્યકાળ પૂર્ણ થાય તે પહેલાં જ સત્તા છોડવી પડી હતી. ૨૦૦૭માં દેશના બંધારણની રુપરેખા તૈયાર કરવા માટે બંધારણ સભાની રચના કરવામાં આવી હતી. સ્વતન્ત્રતા મળ્યા બાદ આ ઈક્વાડોરનું ૨૦મું બંધારણ છે.

રાજ્ય-શાસન[ફેરફાર કરો]

નકશો

પ્રશાસનિક પ્રભાગ[ફેરફાર કરો]

પ્રાંતો
  • ૧.એજ઼ુએ
  • ૨.બોલિવાર
  • ૩.કૈનાર
  • ૪.કારચી
  • ૫.ચિમ્બોરૈજો
  • ૬.કોટોપાક્સી
  • ૭.એલ ઓરો
  • ૮.એસ્મેરાલડસ
  • ૯.ગૈલાપાગોસ
  • ૧૦.ગુયાસ
  • ૧૧.ઇમ્બાબુરા
  • ૧૨.લોજા
  • ૧૩.લૌસ રિયોસ
  • ૧૪.મનાબી
  • ૧૫.મોરોના-સૈંટિયાગો
  • ૧૬.નૈપો
  • ૧૭.ઔરેલાના
  • ૧૮.પાસ્તજ઼ા
  • ૧૯.પિચિંચા
  • ૨૦.સૈંટા એલેના
  • ૨૧.સૈંટો ડોમિંગો ડીલોસ ત્સાચિલાસ
  • ૨૨.સુકુમ્બિઓસ
  • ૨૩.તુન્ગુરાહુઆ
  • ૨૪.જ઼ૈમોરા-ચિન્ચિપી

અર્થવ્યવસ્થા[ફેરફાર કરો]

ઈક્વાડોરની અર્થવ્યવસ્થા મુખ્યત્વે તેના તેલ સંસાધનો પર નિર્ભર છે. વિભિન્ન દેશોમાં પેટ્રોલીયમ પદાર્થોની નિકાસ કરવામાં આવે છે. અર્થવ્યવસ્થામાં અડધાથી પણ વધું આ તેલ સંશાધનોની ભાગીદારી છે. ૧૯૯૯-૨૦૦૦ દરમિયાન ઈક્વાડોરમાં ગંભીર આર્થિક કટોકટીનું નિર્માણ થયું હતું તેનાથી દેશના ઘરેલુ ઉત્પાદનોમાં ૬% જેટલી કમી આવી હતી અને સાથે સાથે ગરીબી રેખાથી નીચેની રેખામાં રહેતા લોકોની સંખ્યામાં પણ વધારો થયો હતો. બૅંકીંગ ક્ષેત્રમાં પણ નુકસાન થયું હતું. દેશૌપર દેવાનું પ્રમાણ પણ વધી ગયું હતું. ૨૦૦૦માં રાષ્ટ્રીય કાંગ્રેસ દ્વારા ઘણા બધા પાયાગત સુધારાઓ અમલી બનાવવામાં આવ્યા જેમાં ચલણમાં કાયદાકીય રીતે અમેરીકી ડોલરને અપનાવવાનો નિર્ણય પણ લેવામાં આવ્યો હતો. ડોલરીકરણના કારણે એ પછીના સમયમાં અર્થવ્યવસ્થામાં સકારાત્મક સુધારાનો નોંધાયા હતા. તેલની નિકાસના કારણે પણ દેશની અર્થવ્યવસ્થાને વૃદ્ધિ મળી.

૨૦૦૨-૦૬ દરમિયાન અર્થવ્યસ્થામાં ૫.૫% દરથી વૃદ્ધિ થઈ જે પાછળના વર્ષોની તુલનાએ સૌથી ઊંચી પાંચ વર્ષીય વૃદ્ધિ હતી. ૨૦૦૬માં ગરીબી દરમાં પણ ઘટાડો થયો તેમ છતાં તે ૩૮% સુધી બની રહ્યો. ૨૦૦૬માં સરકાર દ્વારા વિદેશી તેલ કંપનીઓ ઉપર અપ્રત્યાશિત કર લગાવી દેવામાં આવ્યો જેનાથી અમેરિકા સાથે મુક્ત વ્યાપાર મુદ્દે થનાર સંવાદ પરિણામ સુધી પહોંચી શક્યો નહીં. આ સ્થિતિના કારણે વર્ષ ૨૦૦૭માં તેલ ઉત્પાદનમાં કમી આવી. રાષ્ટ્રપતિ રફેલ કૌરિયા દ્વારા ઋણ ડિફ઼ૉલ્ટનો ભય પ્રસ્તુત કરીને ડિસેમ્બર ૨૦૦૮માં નિજી તેલ કંપનિયોં પર પણ એક ઉચ્ચ અપ્રત્યાશિત રાજસ્વ કર લગાવવામાં આવ્યો અને આ કરના પ્રભાવથી આર્થિક અસ્થિરતાની સ્થિતિનું નિર્માણ થયું અને તેનાથી રોકાણ ઘટવાના કારણે આર્થિક વૃધ્ધિદર પણ અટકી ગયો હતો.

સંદર્ભ[ફેરફાર કરો]

  1. "વર્લ્ડ ફેક્ટ બુક". સીઆઈએ. Retrieved ૧૯ માર્ચ ૨૦૧૮.