ગ્રહ

વિકિપીડિયામાંથી
Jump to navigation Jump to search
આપણા સૌરમંડળ ગ્રહો - જમણી બાજુએથી ડાબી તરફ - બુધ, શુક્ર, પૃથ્વી, મંગળ, ગુરુ (બૃહસ્પતિ), શનિ, યુરેનસ અને નેપ્ચૂન

સૂર્ય અથવા કોઈ અન્ય તારાની ચારે તરફ પરિક્રમા કરતા ખગોળ પિંડોને ગ્રહ કહેવાય છે. આંતરરાષ્ટ્રીય ખગોળ સંઘની પરિભાષા અનુસાર આપણા સૌરમંડળમાં આઠ ગ્રહ છે. - બુધ, શુક્ર, પૃથ્વી, મંગળ, ગુરુ (બૃહસ્પતિ), શનિ, યુરેનસ અને નેપ્ચૂન. આ ઉપરાંત ત્રણ નાના ગ્રહ પણ આવેલા છે. - સીરિસ, પ્લૂટો અને એરીસ.

પ્રાચીન ખગોળશાસ્ત્રીઓએ તારા અને ગ્રહોં વચ્ચે અન્તર આ રીતે કર્યું- રાતે આકાશમાં ચમકવાવાળી મોટા ભાગની પિંડ હમેશા પૂવઁ ની દિશા થી ઉઠતી હોય છે , એક નિશ્ચિત ગતિ પ્રાપ્ત કરે છે અને પશ્ચિમ ની દિશા મા અસ્ત થાય છે આ પિણ્ડોં નું ભેગા થઈને પણ એક બીજાની સાપેક્ષ પણ કોઈ પરિવર્તન નથી હોતો, આ પિણ્ડોં ને તારા કહેવામાં આવ્યું પણ થોડા એવા પણ પિણ્ડ છે જે બાકી પિણ્ડોં ની સાપેક્ષ મા કોઈકવાર આગળ જતા અને કોઈકવાર પાછળ - એટલે કે તે ઘુમક્કડ઼ હતા. Planet એક લૈટિન નો શબ્દ છે જેનો અર્થ આમ-તેમ ફરવાવાળા છે એટલે આ પિણ્ડોં ના નામ Planet અને હિન્દી મા ગ્રહ રાખી દીધું. શનિથી દુર ના ગ્રહ દૂરબીન વગર નહીં દેખાય, એટલે જ પ્રાચીન વૈજ્ઞાનિકોં ને કેવલ પાંચ ગ્રહો નું જ્ઞાન હતું , પૃથ્વી ને એ સમયે ગ્રહ માનવામાં આવતો નહિ.

જ્યોતિષ ના અનુસાર ગ્રહ ની પરિભાષા અલગ છે ભારતીય જ્યોતિષ અને પૌરાણિક કથાઓં મા નવ ગ્રહ ગણાય છે--સૂર્ય, ચન્દ્રમા, બુધ, શુક્ર, મંગલ, ગુરુ, શનિ, રાહુ અને કેતુ.