ઢાંક ગુફાઓ

વિકિપીડિયામાંથી
Jump to navigation Jump to search
ઢાંક ગુફાઓ
Dhank Caves.jpg
ગુફામાં બૌદ્ધ અને જૈન સ્થાપત્યો
Map showing the location of ઢાંક ગુફાઓ
Map showing the location of ઢાંક ગુફાઓ
ગુજરાતમાં સ્થાન
Map showing the location of ઢાંક ગુફાઓ
Map showing the location of ઢાંક ગુફાઓ
ઢાંક ગુફાઓ (ગુજરાત)
અક્ષાંસ-રેખાંશ21°50′N 70°05′E / 21.83°N 70.08°E / 21.83; 70.08

ઢાંક ગુફાઓ ગુજરાતના રાજકોટ જિલ્લાના ઉપલેટા નજીક ઢાંક ગામ નજીક આવેલી છે. ક્ષત્રપ શાસન દરમિયાન તે બનાવવામાં આવી હતી. આ ગુફાઓ બૌદ્ધ અને જૈન પ્રભાવ ધરાવે છે. બૌદ્ધ ગુફામાં બોધિસત્વ અને જૈન ગુફામાં આદિનાથ, શાંતિનાથ અને પાર્શ્વનાથની મૂર્તિઓ આવેલી છે.[૧]

આ ગુફાઓ ઇ.સ. ૭મી સદીમાં કોતરવામાં આવી હતી અને તે સરળ શૈલીનું કોતરકામ ધરાવે છે.[૨]

આ ગુફાઓ ગુજરાતમાં આવેલી ખડકમાંથી કોતરેલી સૌથી જૂની ગુફાઓમાંની એક છે. આ સ્થળ ઢાંકગિરિ તરીકે પણ ઓળખાય છે અને જુનાગઢ ઉત્તર પશ્ચિમ દિશામાં લગભગ ૪૮ કિ.મી.ના અંતરે આવેલી છે. ટેકરીની પશ્ચિમ બાજુએ ત્રણ સપાટ જગ્યાઓ આવેલી છે. એક જગ્યા દરવાજા અને અન્ય બે સામી બાજુએ છે.[૩] દરવાજાની બાજુની જગ્યા કાયોત્સર્ગ અને ધ્યાનમુદ્રા ધરાવતી જૈન મૂર્તિઓ ધરાવે છે. એચ.ડી. સાંકળિયા અનુસાર આ મૂર્તિઓ ઋષભનાથની છે. અન્ય બાજુએ જિનના બે પદાધિકારીઓ અને સિંહના સિંહાસન પર બેઠેલા જિન દર્શાવેલા છે. બર્ગેસે ગુફાના સમય વિશે મત આપ્યો નથી પરંતુ એચ.ડી. સાંકળિયા અનુસાર સ્થાપ્ત્યની શૈલી અને પ્રતિમાઓ પરથી તે ૩જી સદીની હોઇ શકે છે. આ ગુફા દિગંબર જૈનોને સમર્પિત છે.[૪]

નજીકમાં આવેલો બીજો ગુફા સમૂહ ઝુનઝુરીજહાર ગુફાઓ તરીકે ઓળખાય છે, જે ખડકમાંથી કોતરેલા ઓરડાઓ અને પાકી ઇંટોના થાંભલાઓ ધરાવે છે.

સંદર્ભ[ફેરફાર કરો]

  1. Archaeological Survey of India, Vadodara Circle. "Dhank Caves". Archaeological Survey of India. Retrieved ૧ ડિસેમ્બર ૨૦૧૩. Check date values in: |accessdate= (મદદ)
  2. Fergusson, James. The cave temples of India. Cambridge: Cambridge University Press. pp. ૧૮૬, ૨૦૦–૨૦૩. ISBN 1108055524. Unknown parameter |last૨= ignored (મદદ); Unknown parameter |first૨= ignored (મદદ)
  3. Unexplored Sites of Gujarat, India, Khushboo Gujarat Ki! Dhank jain and Buddhist caves (ढांक गाव की तीसरी सदी की प्राचीन जैन गुफा), https://www.youtube.com/watch?v=qVGSxax3vtQ, retrieved 2019-02-04 
  4. Aspect of Jaina art and architecture. Gujarat State Committee for the Celebration of 2500th Anniversary of Bhagavān Mahāvīra Nirvāna : distributors, L.D. Institute of Indology. ૧૯૭૫. pp. ૭૭-૭૮. Unknown parameter |first૧= ignored (મદદ); Unknown parameter |last૨= ignored (મદદ); Unknown parameter |last૧= ignored (મદદ); Unknown parameter |first૨= ignored (મદદ); Check date values in: |year= (મદદ)