શિવસેના

વિકિપીડિયામાંથી
દિશાશોધન પર જાઓ શોધ પર જાઓ
શિવસેનાનું ચૂંટણી પ્રતિક
શિવસેનાનું ચૂંટણી પ્રતિક

શિવસેના (અનુવાદ:શિવાજી ની સેના) એ મરાઠી પ્રાદેશિક અને હિન્દૂ રાષ્ટ્રવાદી રાજકીય સંગઠન છે. રાજકીય કાર્ટૂનિસ્ટ બાલ ઠાકરેએ ૧૯ જૂન ૧૯૬૬ના રોજ તેની સ્થાપના કરી હતી.[૧] આ પક્ષ મૂળ બોમ્બે (હાલના મુંબઈ) ના એક આંદોલનમાંથી ઉભર્યો હતો, જે શહેરમાં સ્થળાંતર કરતા મહારાષ્ટ્રીયન લોકો માટે અધિમાનની માંગ કરતો હતો. હાલમાં તેના અધ્યક્ષ બાલ ઠાકરેના પુત્ર ઉદ્ધવ ઠાકરે છે. શિવસેનાના સભ્યોને શિવસૈનિક તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

જોકે પાર્ટીનો પ્રાથમિક આધાર હજી મહારાષ્ટ્રમાં છે, પરંતુ તેણે સંપૂર્ણ ભારત સુધી વિસ્તરણ કરવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. ૧૯૭૦ ના દાયકામાં તે ધીરે ધીરે માત્ર મરાઠી તરફી વિચારધારાની હિમાયત કરવાને બદલે એક વ્યાપક હિન્દુ રાષ્ટ્રવાદી એજન્ડાને સમર્થન આપવા તરફ પ્રયાણ કર્યું, કારણ કે તેણે પોતાનું ભારતીય જનતા પાર્ટી સાથે ગઠન કર્યું હતું.[૨] પાર્ટીએ શરૂઆતથી જ મુંબઈ (બીએમસી) મ્યુનિસિપલ ચૂંટણીઓમાં ભાગ લેવાનું શરૂ કર્યું હતું. ૧૯૮૯માં તેણે લોકસભા અને મહારાષ્ટ્ર વિધાનસભાની ચૂંટણીઓ માટે ભાજપ સાથે જોડાણ કર્યું, જે બાદમાં ઓક્ટોબર ૨૦૧૪ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં અસ્થાયી ધોરણે તૂટી ગયું હતું. મહાગઠબંધનમાં ઝડપથી સુધારો થયો અને શિવસેના ડિસેમ્બર ૨૦૧૪માં મહારાષ્ટ્રમાં ભાજપ સરકારનો ભાગ બની ગઈ. ૧૯૯૮થી રાષ્ટ્રીય લોકતાંત્રિક જોડાણમાં (એનડીએ) તે ગઠબંધન ભાગીદાર છે, જેમાં ૧૯૯૮-૨૦૦૪ દરમિયાન વાજપેયી સરકાર અને હાલની નરેન્દ્ર મોદી સરકારનો સમાવેશ થાય છે .

બોલીવુડ ફિલ્મ ઉદ્યોગ ઉપર પાર્ટીની શક્તિશાળી પકડ છે.[૩] તેને "ઉગ્રવાદી",[૪][૫] "અંધરાષ્ટ્રવાદી", [૬][૭] તેમજ " ફાસીવાદી પક્ષ" તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.[૮] [૯] શિવસેનાને ભિવંડીમાં ૧૯૭૦ની કોમી હુલ્લડો, ૧૯૮૪ના ભિવંડી હુલ્લડ અને ૧૯૯૨-૧૯૯૩નાં બોમ્બેના રમખાણોમાં થયેલી હિંસા માટે જવાબદાર ઠેરવવામાં આવ્યા છે.[૧૦][૧૧]

પાર્ટી મહારાષ્ટ્રના મરાઠા અને કુંબી સમુદાયોનું સમર્થન ધરાવે છે, જેને સેનાએ કોંગ્રેસ પાર્ટીથી દૂર કરી દીધા છે. [૧૨]

ઈતિહાસ[ફેરફાર કરો]

મુંબઈમાં ગુજરાતીઓ ઉદ્યોગો અને ધંધા પર રાજ કરતા હતાં અને દક્ષિણ ભારતના લોકો મજૂરી કરતા હતાં જેને લીધે ત્યાંના મરાઠી લોકોમાં અસંતોષ હતો; બાલ ઠાકરેએ શરુઆતથી જ આ અસંતોષનો ફાયદો ઉઠાવી પોતાના માર્મિક નામના સામયિકમાં પ્રહાર કર્યા અને ૧૯જૂન ૧૯૬૬ના રોજ પાર્ટીની સ્થાપના કરી. ત્યાંના સ્થાનિકોને ગુજરાતી અને દક્ષિણ ભારતીયો વિરુદ્ધ ભડકાવી હુમલા કરાવ્યા.[૧૩] બેરોજગાર મરાઠીઓ બાલ ઠાકરેના આવા વિચારોથી જોડાયા અને ગુંડાગીરી તરફ વળ્યા; દક્ષિણ ભારતીયોની હોટલમાં તોડફોડ કરી મરાઠીઓને નોકરી અપાવવા દબાણ કરવા લાગ્યા.[૧૪] ૧૯૭૦ના દશકમાં આ અભિયાન નિષ્ફળ જતા ભાજપ સાથે ગઠબંધન કર્યું અને હિંદુત્વનો રાગ આલાપવો શરૂ કર્યો.[૧૨]

મુખ્યમંત્રીઓ[ફેરફાર કરો]

સંદર્ભો[ફેરફાર કરો]

  1. Berger, Peter; Heidemann, Frank (3 June 2013). The Modern Anthropology of India: Ethnography, Themes and Theory. Routledge. પાનું 179. ISBN 978-1-134-06111-2.
  2. "Know Your Party: Shiv Sena". Rediff.com. મેળવેલ 2006-07-22.
  3. Dean, Nelson. "Author Rohinton Mistry slams Mumbai University after book ban". telegraph.co.uk. મેળવેલ 27 August 2012.
  4. Ahmed, Z.S.; Balasubramanian, R. (2010). Extremism in Pakistan and India: The Case of the Jamaat-e-Islami and Shiv Sena. Colombo: Regional Centre for Strategic Studies (RCSS).
  5. Mehta, Ved. Rajiv Gandhi and Rama's Kingdom. New Haven, Connecticut: Yale University Press. પાનું 157.
  6. Bagchi, Amiya (2002). Capital and Labour Redefined:India and the Third World. London: Anthem Press. પાનું 344.
  7. Kaminsky, Arnold (2011). India Today: An Encyclopedia of Life in the Republic. Santa Barbara, California: ABC-CLIO. પાનું 628.
  8. Chandavarkar, Rajnayaran (3 September 2009). History, Culture and the Indian City (1st આવૃત્તિ). Cambridge University Press. પાનું 29. ISBN 978-0-521-76871-9.
  9. Jeff Haynes (7 April 2011). Religion, Politics and International Relations. Taylor & Francis. પાનું 150. ISBN 978-1-136-73753-4. મેળવેલ 18 November 2012.
  10. Human Rights Watch World Report 1999. Human Rights Watch. 1998. પાનું 186. ISBN 978-1-56432-190-9.
  11. Brown, Cynthia (1995). Playing the "communal Card": Communal Violence and Human Rights. Human Rights Watch. પાનું 27. ISBN 978-1-56432-152-7.
  12. ૧૨.૦ ૧૨.૧ Kanta Murali (2017). Caste, Class, and Capital: The Social and Political Origins of Economic Policy in India. Cambridge University Press. પાનાઓ 236–237. ISBN 978-1-107-15450-6. Shiv Sena's strength primarily came from Maratha support, which it drew away from the Congress
  13. Nov 29, S. Balakrishnan | TNN | Updated:; 2005; Ist, 1:39. "Sena fate: From roar to meow | Mumbai News - Times of India". The Times of India (અંગ્રેજીમાં). મેળવેલ 2019-11-09.CS1 maint: extra punctuation (link) CS1 maint: numeric names: authors list (link)
  14. "Know your party: Shiv Sena". Rediff (અંગ્રેજીમાં). મેળવેલ 2019-11-09.