મહારાષ્ટ્ર

વિકિપીડિયામાંથી
આના પર જાવ: ભ્રમણ, શોધો
મહારાષ્ટ્ર
રાજ્ય
Mahabaleshwar Pratapgad 023.jpg
Ajanta Padmapani.jpg Kailash-pillar.jpg
Shiva Trimurti @ Elephanta Caves.jpg
Mumbai 03-2016 31 Gateway of India.jpg
ઉપરથી ઘડિયાળની દીશામાં
મહાબળેશ્વર નજીક પ્રતાપગઢ કિલ્લો, અજંતાની ગુફાઓમાં પદ્મપાણી ચિત્ર, ઇલોરા ગુફાઓનું કૈલાશ મંદિર, એલિફન્ટા ગુફાઓમાં ત્રિમૂર્તિ, ગેટવે ઓફ ઇન્ડિયા
મહારાષ્ટ્ર સરકારની મહોર
Seal
ભારતમાં મહારાષ્ટ્રનું સ્થાન
ભારતમાં મહારાષ્ટ્રનું સ્થાન
Coordinates (મુંબઈ): 18°58′12″N 72°49′12″E / 18.97°N 72.820°E / 18.97; 72.820Coordinates: 18°58′12″N 72°49′12″E / 18.97°N 72.820°E / 18.97; 72.820
દેશ  ભારત
રચના ૧ મે ૧૯૬૦ (મહારાષ્ટ્ર દિવસ)
રાજધાનીઓ મુંબઈ (ઉનાળુ) અને નાગપુર (શિયાળુ)
જિલ્લાઓ ૩૬
Government
 • સમિતિ મહારાષ્ટ્ર સરકાર
 • ગવર્નર સી. વિદ્યાસાગર રાવ
 • મુખ્ય મંત્રી દેવેન્દ્ર ફડણવીસ (ભાજપ)
 • વિધાન સભા દ્રિ ગૃહી
વિધાન પરિષદ ૭૮
વિધાન સભા ૨૮૮
 • લોક સભા બેઠકો ૪૮
 • હાઇ કોર્ટ બોમ્બ હાઇ કોર્ટ††
વિસ્તાર ક્રમ ૩જો
વસ્તી (૨૦૧૧)[૧]
 • કુલ ૧૧૨
 • ક્રમ ૨જો
ઓળખ મરાઠી / મહારાષ્ટ્રીયન
સમય વિસ્તાર IST (UTC+૦૫:૩૦)
ISO 3166 કોડ IN-MH
વાહન નોંધણી MH-
માનવ વિકાસ અંક Increase ૦.૭૫૨[૨] ઉંચો
HDI ક્રમ ૧૨મો
સાક્ષરતા દર ૮૨.૯% (૬ઠ્ઠો)
લિંગ પ્રમાણ ૯૨૯ /૧૦૦૦ (૨૦૧૧)[૩]
અધિકૃત ભાષા મરાઠી[૪]
વેબસાઇટ www.maharashtra.gov.in
બોમ્બે રાજ્યનું વિભાજન કરીને મહારાષ્ટ્ર અને ગુજરાતની રચના બોમ્બે રીઓર્ગેનાઇઝેશન એક્ટ ૧૯૬૦ વડે થઇ હતી.[૫]
†† સામાન્ય હાઇ કોર્ટ

મહારાષ્ટ્ર ક્ષેત્રફળ પ્રમાણે ભારતનું ત્રીજા નંબરનું રાજ્ય છે અને વસ્તીની દ્રષ્ટીએ ઉત્તર પ્રદેશ પછી દ્વીતીય રાજ્ય છે. મહારાષ્ટ્રની સીમાએ ગુજરાત, મધ્ય પ્રદેશ, છત્તીસગઢ, તેલંગાણા, ગોવા તથા કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ દાદરા અને નગર હવેલી આવેલા છે. પશ્ચિમ દિશામાં અરબી સમુદ્ર આવેલ છે. મુંબઇ (કે બૉમ્બે), ભારતનું સૌથી મોટું શહેર અને મહારાષ્ટ્ર રાજ્યનું પાટનગર છે.

ઋગ્વેદમાં મહારાષ્ટ્રનો ઉલ્લેખ "રાષ્ટ્ર" તરીકે, અશોકના શિલાલેખમાં "રાષ્ટ્રીક" તરીકે થયો છે. પાછળથી "મહારાષ્ટ્ર"ના નામે ઓળખાયુ, જેની નોંઘ હુએન-ત્સંગ તથા અન્ય મુસાફરોએ લીધી છે.

જિલ્લાઓ[ફેરફાર કરો]

મહારાષ્ટ્ર રાજ્યમાં કુલ ૩૫ જિલ્લાઓ આવેલા છે.

સંસ્કૃતિ[ફેરફાર કરો]

મહારાષ્ટ્રીયન ખોરાક[ફેરફાર કરો]

મિસલ પાઉં, જે બ્રેડ કે બન સાથે પીરસાય છે.

મહારાષ્ટ્ર રાંધણકળા હળવો લઇને ખૂબ મસાલેદાર વાનગીઓ માટે એક શ્રેણી આવરી લે છે. ઘઉં, ચોખા, જુવાર, બાજરી, શાકભાજી, દાળ અને મહારાષ્ટ્રીયન ખોરાક ફળ સ્વરૂપ મુખ્ય ખોરાક. લોકપ્રિય વાનગીઓ કેટલાક પુરાણ પોલી, ukdiche મોદક, અને બટાટા વાડા સમાવેશ થાય છે.ભોજન (મુખ્યત્વે લંચ અને ડિનર) એક પ્લેટ કહેવાય થાળી પર પીરસવામાં આવે છે.આ થાળી પર સેવા આપી હતી દરેક ખોરાક વસ્તુ ચોક્કસ સ્થાન છે. કેટલાક ઘરોમાં, ભોજન ઘરના દેવો માટે ખોરાક એક આભારવિધિ તક (Naivedya) સાથે શરૂ થાય છે. મહારાષ્ટ્રીયન રાંધણકળા Malvani (કોંકણી) અને Varadhi સહિત ઘણા પ્રાદેશિક જાતો છે. તદ્દન અલગ છે, બંને સીફૂડ અને નાળિયેર ઘણો ઉપયોગ કરે છે.

ભાજી ચોક્કસ વનસ્પતિ અથવા એક જોડાણ સાથે કરવામાં વનસ્પતિ વાનગીઓ છે. તેઓ અનિવાર્યપણે ડુંગળી, લસણ, આદું, લાલ મરચાનો પાવડર, લીલા મરચાં અને રાઈ કેટલાક મિશ્રણનો સમાવેશ થાય છે, Godâ (મીઠી) મસાલાના વપરાશ જરૂરી છે. કુટુંબ, ડુંગળી અને લસણ ની જાતિ કે ચોક્કસ ધાર્મિક પરંપરા પર આધાર રાખીને રસોઈ ઉપયોગ કરી શકે નહિં.

પોશાક[ફેરફાર કરો]

નવવારી સાડી પહેરેલી સ્ત્રીઓ

પરંપરાગત રીતે મરાઠી સ્ત્રીઓ સામાન્ય રીતે ઘણી વખત સ્પષ્ટ રીતે સ્થાનિક સાંસ્કૃતિક રિવાજો મુજબ રચાયેલ સાડી પહેરતી હતી.

સંગીત અને નૃત્ય[ફેરફાર કરો]

મહારાષ્ટ્ર લોકગીતમાં સમૃદ્ધ છે. ગૂંચવણ, રોપણી, અખંડ ભારુદ અને મૂકે પ્રકારો લોકપ્રિય છે.

સંદર્ભ[ફેરફાર કરો]

  1. "census of india". Census of India, 2011. Government of India. ૩૧ માર્ચ ૨૦૧૧. Archived from the original on ૩ એપ્રિલ ૨૦૧૧. Retrieved ૬ એપ્રિલ ૨૦૧૧. 
  2. "Maharashtra Human Development Report 2012" (PDF). Retrieved ૨૧ ઓક્ટોબર ૨૦૧૭. 
  3. "Sex ratio of Maharashtra". Census of India. Retrieved ૨૭ ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૪. 
  4. "Report of the Commissioner for linguistic minorities: 47th report (July 2008 to June 2010)" (PDF). Commissioner for Linguistic Minorities, Ministry of Minority Affairs, Government of India. pp. 157–162. 
  5. The Bombay Reorganisation Act 1960. Retrieved ૨૩ મે ૨૦૧૫. 

બાહ્ય કડીઓ[ફેરફાર કરો]

મહારાષ્ટ્ર વિષય પર સહયોગી વિકિપીડિયાઓમાં વધુ જાણવા માટે (આ બધી માહિતી અંગ્રેજી ભાષામાં મળશે):
Wiktionary-logo.svg શબ્દકોશ
Wikibooks-logo.svg પુસ્તકો
Wikiquote-logo.svg અવતરણો
Wikisource-logo.svg વિકિસ્ત્રોત
Commons-logo.svg દ્રશ્ય-શ્રાવ્ય માધ્યમો અને ચિત્રો
Wikinews-logo.svg સમાચાર
Wikiversity-logo-en.svg અભ્યાસ સામગ્રી

સરકાર