સિપાહી બુલબુલ
| સિપાહી બુલબુલ (Red-whiskered Bulbul) | |
|---|---|
 | |
| પર્યાવરણ સંરક્ષણ સ્થિતિ | |
| વૈજ્ઞાનિક વર્ગીકરણ | |
| Regnum: | Animalia |
| Phylum: | Chordata |
| Classis: | Aves |
| Ordo: | Passeriformes |
| Familia: | Pycnonotidae |
| Genus: | 'Pycnonotus' |
| Species: | ''P. jocosus'' |
| દ્વિનામી નામ | |
| Pycnonotus jocosus (Linnaeus, 1758) | |
| સમાનાર્થી (વૈજ્ઞાનિક વર્ગીકરણ)/અન્ય નામ | |
|
Otocompsa emeria | |
સિપાહી બુલબુલ એક પક્ષી છે. આ પક્ષી સામાન્ય રીતે ૨૦ સે. મી. (૮ ઈંચ) લંબાઈનું હોય છે. તેના પીઠના ભાગે તપખીરીયા બદામી રંગનું, પેટના ભાગે સફેદ રંગનું, ડોક કાળા રંગની, માથા પર મોટી કાળા રંગની કલગી, આંખો ઉપરના ભાગે લાલ રંગના ટપકાં, ગાલના ભાગે સફેદ રંગના પટ્ટા જોવા મળે છે. આ પક્ષી હડિયા બુલબુલ (Red vented bulbul)ના જેવો જ દેખાવ ધરાવે છે, પરંતુ આંખની ઉપરના ભાગનાં લાલ ટપકાં તેમ જ માથા પરની ઊંચી કલગીથી આ પક્ષી અલગ પડે છે.
વિસ્તાર
[ફેરફાર કરો]રાજસ્થાન રાજ્યના અમુક ભાગોને બાદ કરતાં આખા ભારત દેશમાં તેમ જ બાંગલાદેશ, મ્યાનમાર દેશોમાં આ પક્ષી જોવા મળે છે. જગતમાં ઓસ્ટ્રેલિયા દેશમાં, હવાઈ ટાપુઓમાં, મોરેશિયસ વગેરે સ્થળોએ પણ આ પક્ષીઓ જોવા મળે છે.
વર્ગીકરણ
[ફેરફાર કરો]સિપાહી બુલબુલનું ઔપચારિક વર્ણન કાર્લ લિનાયસ દ્વારા ૧૭૫૮માં દ્વિપદી નામ લેનિયસ જોકોસસ હેઠળ કરવામાં આવ્યું હતું. ચોક્કસ ઉપનામ લેટિન આઈકો્યુલસ પરથી આવ્યું છે જેનો અર્થ થાય છે "આનંદ" (આઈકોસથી જેનો અર્થ થાય "મજાક"). લિનાયસે પોતાનું વર્ણન સિટ્ટા ચિનેન્સિસ પર આધારિત કર્યું હતું જેનું વર્ણન ૧૭૫૭માં સ્વીડિશ પ્રકૃતિવાદી પેહર ઓસ્બેક દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું. લિનાયસે આ સ્થાન "ચીન" તરીકે નિર્દિષ્ટ કર્યું હતું પરંતુ ૧૯૪૮માં હર્બર્ટ ગિર્ટન ડિગનન દ્વારા આ હોંગકોંગ અને ગુઆંગડોંગ સુધી મર્યાદિત હતું. લાલ-મૂંછવાળા બુલબુલને હવે પાયકોનોટસ જાતિમાં મૂકવામાં આવે છે, જેને જર્મન પ્રાણીશાસ્ત્રી ફ્રેડરિક બોઈ દ્વારા ૧૮૨૬માં રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો.[૨]
સાદા બુલબુલ, સફેદનેના બુલબુલ અને કનરા બુલબુલ અને અન્ય બુલબુલ પેટા જાતીઓ સાથે આ બુલબુલની વર્ણસંકરણજાતીઓ બંધન અવસ્થામાં નોંધવામાં આવી છે.[૩]
પેટા પ્રજાતિઓ
[ફેરફાર કરો]નવ પેટાજાતિઓ ઓળખાય છેઃ [૨]
- પી. જે. ફુસ્કિકાઉડેટસ (ગોલ્ડ, ૧૮૬૬) ને મૂળરૂપે એક અલગ પ્રજાતિ તરીકે વર્ણવવામાં આવી હતી અને તે પશ્ચિમ અને મધ્ય ભારતમાં જોવા મળે છે. તેમાં લગભગ સંપૂર્ણ સ્તન પટ્ટી હોય છે અને પૂંછડીની કોઈ સફેદ ટોચ હોતી નથી.
- પી. જે. અબુએન્સિસ (હિસ્ટલર, ૧૯૩૧) ઉત્તર-પશ્ચિમ ભારતમાં જોવા મળે છે અને તેનું વર્ણન માઉન્ટ આબુના નમૂનાના આધારે કરવામાં આવ્યું હતું, જે તૂટેલી છાતીની પટ્ટી સાથે નિસ્તેજ હતી અને પૂંછડીની સફેદ ટોચ નહોતી. )
- પી. જે. પિરહોટિસ (બોનાપાર્ટ, ૧૮૫૦) ને મૂળ રીતે ઇક્સોસ જાતિમાં એક અલગ પ્રજાતિ તરીકે વર્ણવવામાં આવી હતી અને તે ઉત્તર ભારત અને નેપાળના તરાઈમાં જોવા મળે છે. તે સફેદ પૂંછડીની ટીપ્સ અને વ્યાપક રીતે અલગ સ્તન પટ્ટી સાથે નિસ્તેજ છે.
- પી. જે. એમેરિયા (લિનિઅસ, ૧૭૫૮) ને મૂળ મોટાસિલા જાતિમાં એક અલગ પ્રજાતિ તરીકે વર્ણવવામાં આવી હતી. તે પાતળા ચોંટા અને લાંબી ટોચ સાથે ગરમ કથ્થઈ રંગની હોય છે. તે પૂર્વ ભારતથી દક્ષિણ-પશ્ચિમ થાઇલેન્ડ સુધી જોવા મળે છે અને ફ્લોરિડામાં પણ રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું [૪]
- ૧૯૪૮માં પી. જે. વ્હિસ્લેરી ડીગનન ઉપર ગરમ ભૂરા રંગના પ્લમેજ ધરાવે છે, જે પી. જે એમેરિયા કરતાં ભારે અને ટૂંકી ટોચ ધરાવે છે અને આંદામાન ટાપુઓ જોવા મળે છે.
- પી. જે. મોન્ટિકોલા (હોર્સફિલ્ડ, ૧૮૪૦) ને મૂળ રીતે જીનસ ઇક્સોસ એક અલગ પ્રજાતિ તરીકે વર્ણવવામાં આવી હતી. તેમાં પી. જે. પિરોટીસ કરતાં ઘાટા ઉપલા ભાગો છે અને તે પૂર્વીય હિમાલયથી ઉત્તર મ્યાનમાર અને દક્ષિણ ચીન સુધી ફેલાયેલો છે.
- પી. જે. જોકોસસ (લિનાયસ, ૧૭૫૮) દક્ષિણ-પૂર્વીય ચીનમાં જોવા મળે છે.
- પી. જે. હૈનાન (હાચિસુકા, ૧૯૩૯): હૈનાન ટાપુ પર મળી (દક્ષિણ-પૂર્વ ચીનથી દૂર)
- પી. જે. પટ્ટણી ડીગનન, ૧૯૪૮ દક્ષિણ મ્યાનમાર અને ઉત્તર મલય દ્વીપકલ્પ થાઇલેન્ડ, દક્ષિણ ઇન્ડોચાઇના અને જાવા અને સુમાત્રા જોવા મળે છે.
સંદર્ભો
[ફેરફાર કરો]- ↑ BirdLife International (2012). "Pycnonotus jocosus". IUCN Red List of Threatened Species. Version 2012.1. International Union for Conservation of Nature.
{{cite web}}: Invalid|ref=harv(મદદ) - 1 2 Gill, F.; Donsker, D.; Rasmussen, P., સંપાદકો (2021). "Bulbuls". IOC World Bird List Version 11.1. International Ornithologists' Union. મેળવેલ 21 June 2021.
{{cite web}}: Check date values in:|access-date=(મદદ) સંદર્ભ ત્રુટિ: અયોગ્ય<ref>ટેગ; નામ "ioc" અલગ માહિતી સાથે એકથી વધુ વખત વ્યાખ્યાયિત થયું છે - ↑ McCarthy, E.M. (2006). Handbook of Avian Hybrids of the World. Oxford University Press. pp. 257–258. ISBN 0-19-518323-1.
- ↑ Carleton, A.R. & Owre, O.T. (1975). "The Red-whiskered Bulbul in Florida:1960–71" (PDF). Auk. 92 (1): 40–57. doi:10.2307/4084416. JSTOR 4084416.