અજિત મર્ચન્ટ

અજિત મર્ચન્ટ ભારતીય સંગીતકાર અને સંગીત નિર્દેશક હતા.

પ્રારંભિક જીવન

અજિત મર્ચન્ટનો જન્મ મુંબઈસ્થિત વકીલના ત્યાં થયો હતો. તેમનો પરિવાર બેટ દ્વારકાથી આવીને મુંબઈ વસ્યો હતો. તેમના પિતા તેમને અબ્દુલ કરીમ ખાન જેવા સંગીતકારોના જીવંત કાર્યક્રમોમાં લઈ જતા જેનાથી તેમનામાં નાનપણથી સંગીત પ્રત્યે રસ જાગ્રત થયો. તેઓ શિવકુમાર શુક્લ નીચે સંગીત શીખ્યા.

તેઓના લગ્ન નીલમબેન સાથે થયેલા હતા.

કારકિર્દી

અજિત સંગીત ક્ષેત્રે આવ્યા એ પહેલા રંગમંચના અભિનેતા હતા. તેમને પ્રાગજી ડોસાના અનહત નાદ નાટકના અભિનય માટે મુંબઈ રાજ્ય નાટક ઉત્સવમાં શ્રેષ્ઠ અભિનેતાનું સન્માન મળેલું.

તેઓને ૧૯૪૫માં ચંદ્રવદન મહેતા દ્વારા એમના એક ડાયરો નામના રેડીઓ કાર્યક્રમમાં સંગીત આપવા આમંત્રણ મળ્યું. તેમણે 'એક વાર ઘોઘા જાજો રે ઘેરીયા' અને 'પાંદડી શી હોડી' જેવા ગીતો રજુ કર્યા. તેમના ગીતોથી ખુશ થઇ તેમને રેડીઓ પર ગીતો રજુ કરવાની પરવાનગી રેડીઓ નિર્દેશક દ્વારા મળી ગઈ. તેમને ઓલ ઇન્ડિયા રેડીઓ છોડ્યા પછી નવી રંગભૂમિ સાથે વર્ષો સુધી કામ કર્યું. તેમને ૨૫૦થી વધુ ગુજરાતી, હિન્દી અને મરાઠી નાટકો માટે સંગીત આપ્યું.

તેમની લોકપ્રિયતા ત્યારે વધી ગઈ જયારે તેમની દીવાદાંડી (૧૯૫૦) ફિલ્મ રજુ થઇ. તેમણે બનાવેલી એ ફિલ્મની વાર્તા ચંદ્રવદન મહેતા એ લખેલી જયારે સંવાદ બરકત વિરાણી 'બેફામે' લખેલો. ફિલ્મ નિષ્ફળ ગઈ પરંતુ એનું 'તારી આંખનો અફીણી' ગીત ખુબ સફળ રહ્યું. આ ગીતનું સંગીત તેમણે આપેલું જયારે શબ્દો દિલીપ ધોળકિયાએ ગાયેલા. આ ગીત આજે પણ ગુજરાતભરમાં લોકપ્રિય છે.

હિન્દી ફિલ્મોના પાર્શ્વગાયક મુકેશ તેમના પાડોશી હતા. તેમણે અજિતના કરિયાવર અને લગ્નમંડપ જેવા ગુજરાતી ચલચિત્રો માટે ગીતો ગાયા. તેમણે રચેલ રાત ખામોશ હે ગઝલને જગજીત સિંઘ દ્વારા એમને આલ્બમ મુન્તાઝીરમાં સ્વરબદ્ધ કરવામાં આવી છે.

તેમનું મૃત્યુ ૧૮ માર્ચ ૨૦૧૧નાં રોજ થયું.

ફિલ્મો

તેમણે સપેરા (૧૯૬૧), રેફ્યુજી (૧૯૪૮), ઇન્દ્ર લીલા (૧૯૫૬), ચેલેન્જ (૧૯૬૪), ચંડીપૂજા (૧૯૫૭), લેડી કીલર (૧૯૬૮), રામ ભક્ત વિભીષણ (૧૯૫૮) અને રાજકુમારી (૧૯૫૫) જેવી હિન્દી ફિલ્મો તેમજ દીવાદાંડી (૧૯૫૦), કરિયાવર (૧૯૪૮), લગ્નમંડપ અને બહુરૂપી જેવી ગુજરાતી ફિલ્મો માટે સંગીત આપેલું.

સન્માન

૨૦૦૭માં મહારાષ્ટ્ર રાજ્ય ગુજરાતી સાહિત્ય અકાદમી દ્વારા તેમે જીવન ગૌરવ પુરસ્કાર આપવામાં આવ્યો હતો.

બાહ્ય કડીઓ

• અજિત મર્ચન્ટ ઇન્ટરનેટ મૂવી ડેટાબેઝ પર