ગીર કેસર કેરી

વિકિપીડિયામાંથી
Jump to navigation Jump to search
કેસર કેરી

ગીર કેસર કેરી અથવા ગીર કેસર, એ ભારતના ગીર વિસ્તારમાં પેદા થતી કેરીનો એક પ્રકાર છે. આ કેરી તેના ચમકતા નારંગી રંગને કારણે જાણીતી છે અને તેને ૨૦૧૧માં ભૌગોલિક ઓળખ (જીઓગ્રાફિકલ ઇન્ડિકેશન) સ્થિતિ આપવામાં આવી હતી.

ઇતિહાસ[ફેરફાર કરો]

આ કેરી સૌપ્રથમ વાર ૧૯૩૧માં જુનાગઢના વજીર સાલે ભાઇ દ્વારા વંથલીમાં ઉગાડવામાં આવી હતી. ગિરનારની તળેટીમાં જુનાગઢના લાલ ડોરી ખેતરમાં લગભગ ૭૫ વૃક્ષો વાવવામાં આવ્યા હતા. આ કેરી ૧૯૩૪માં "કેસર" તરીકે જાણીતી બની જ્યારે જુનાગઢના નવાબ મોહમ્મદ મહાબતખાન બાબીએ કેરીના કેસરી રંગને જોઇને કહ્યું હતું "આ કેસર છે".[૧][૨]

ઉત્પાદન[ફેરફાર કરો]

ગીર અભયારણ્ય (સાસણ ગીર) નજીક કેરીનું વાવેતર.

કેસર કેરી ગુજરાતના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારના જુનાગઢ અને અમરેલી જિલ્લાના આશરે ૨૦,૦૦૦ હેક્ટર વિસ્તારમાં ઉગાડાય છે. તેમાંથી વર્ષે ૨ લાખ ટનનું ઉત્પાદન થાય છે. જોકે, માત્ર ગીર અભયારણ્યમાં થતી કેરીને જ "ગીર કેસર કેરી" કહે છે.[૧]

આ કેરી સામાન્ય રીતે એપ્રિલ મહિનામાં આવે છે, જ્યારે તે ચોમાસા પછી ઓક્ટોબર મહિનામાં ઉગવાની શરૂ થાય છે.[૩] કેસર કેરી એ કેરીઓમાં સૌથી મોંઘી કેરીની જાત ગણાય છે.[૪]

ભૌગોલિક ઓળખ[ફેરફાર કરો]

ગુજરાત એગ્રો ઇન્ડ્સટ્રિઝ કોર્પોરેશન લિમિટેડ (GAIC) દ્વારા ગીર કેસર કેરીને ભૌગોલિક ઓળખ (GI) અાપવા માટે પ્રસ્તાવ મૂકવામાં આવ્યો હતો. કૃષિ યુનિવર્સિટી, જૂનાગઢ દ્વારા ૨૦૧૦માં આ માટેની અરજી મૂકવામાં આવી હતી અને ૨૦૧૧માં ચેન્નાઇ ખાતે આવેલ જીઓગ્રાફિકલ ઇન્ડિકેશન રજીસ્ટ્રી દ્વારા આ અરજી મંજૂર કરવામાં આવી હતી અને તેથી હવે આ વિસ્તારમાં થતી કેરીને જ "ગીર કેસર કેરી" તરીકે ઓળખાશે. ગુજરાતમાંથી આ ઓળખ પામનારું આ પ્રથમ ફળ અને દેશમાંથી બીજી કેરીની જાત હતી (ઉત્તર પ્રદેશની દશેરી કેરીએ પ્રથમ આ ઓળખ મેળવી હતી).[૫][૬]

સંદર્ભ[ફેરફાર કરો]

  1. ૧.૦ ૧.૧ "Guj seeks exclusive status for Gir Kesar mango". The Times of India. ૧ મે ૨૦૧૦. Retrieved ૨૯ જાન્યુઆરી ૨૦૧૬. Unknown parameter |first૧= ignored (મદદ); Unknown parameter |last૧= ignored (મદદ); Check date values in: |accessdate=, |date= (મદદ)
  2. "Kesar of Junagadh to get GI registration as Gir Kesar Mango". Zee News. ૧ મે ૨૦૧૦. Retrieved ૨૯ જાન્યુઆરી ૨૦૧૬. Check date values in: |accessdate=, |date= (મદદ)
  3. "Kesar mango arrives in Junagadh's Talala market, prices at three year high". The Times of India. ૨૫ મે ૨૦૧૫. Retrieved ૨૯ જાન્યુઆરી ૨૦૧૬. Unknown parameter |first૧= ignored (મદદ); Unknown parameter |last૧= ignored (મદદ); Check date values in: |accessdate=, |date= (મદદ)
  4. "Kesar mango from Gir all set to rub shoulders with Darjeeling tea". The Indian Express. ૨૨ માર્ચ ૨૦૧૦. Retrieved ૨૯ જાન્યુઆરી ૨૦૧૬. Unknown parameter |first૧= ignored (મદદ); Unknown parameter |last૧= ignored (મદદ); Check date values in: |accessdate=, |date= (મદદ)
  5. "GI tag for Gir Kesar mango, Bhalia wheat". The Times of India. ૨૮ જુલાઇ ૨૦૧૧. Retrieved ૨૯ જાન્યુઆરી ૨૦૧૬. Unknown parameter |first૧= ignored (મદદ); Unknown parameter |last૧= ignored (મદદ); Check date values in: |accessdate=, |date= (મદદ)
  6. "Junagadh Kesar mango gets GI tag as 'Gir Kesar'". The Hindu Business Line. ૧ ઓગસ્ટ ૨૦૧૧. Retrieved ૨૯ જાન્યુઆરી ૨૦૧૬. Check date values in: |accessdate=, |date= (મદદ)