પ્રાગ મહેલ

વિકિપીડિયામાંથી
Jump to navigation Jump to search

Coordinates: 23°15′17″N 69°40′06″E / 23.25479°N 69.66833°E / 23.25479; 69.66833

પ્રાગ મહેલ
મુખ્ય ખંડ
દરબાર ખંડ

પ્રાગ મહેલભારત દેશના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના ભુજ શહેરમાં આવેલો ૧૯મી સદીમાં બંધાયેલો એક મહેલ છે. આના બાંધકામની શરૂઆત રાવ પ્રાગમલજી (ત્રીજા)એ ૧૮૬૫માં કરાવી હતી.[૧][૨]. આની સંરચના કર્નલ હેનરી સેંટ વીલ્કીન્સ દ્વારા ઈટાલિયન ગોથીક શૈલીમાં કરવામાં આવી હતી[૩]. આ મહેલના બાંધકામ માટે ઘણાં ઈટાલિયન કારીગરો તેડાવવામાં આવ્યા હતા.[૨] આ કારીગરોને મહેનતાણું સોનાના સિક્કાઓમાં આપવામાં આવતું.[૪] મહેલના બાંધકમનો ખર્ચ તે સમયે ૩૧ લાખ રુપિયા આવ્યો[૨] અને તેનું બાંધકામ ૧૮૭૯માં ખેંગારજી (ત્રીજા)ના રાજમાં પૂર્ણ થયું.[૧][૫][૬] સ્થાનિક કચ્છી કારીગરો પણ આ મહેલનાં બાંધકામમાં શામેલ હતાં.[૭]

વિશેષતાઓ[ફેરફાર કરો]

  • મુખ્ય ખંડ, જેની દિવાલ પર પશુઓના મસાલા ભરેલા માથા લટકાવ્યા છે[૮]
  • દરબાર ખંડ, જેમાં તૂટેલાં ઝુમ્મર અને પ્રતિમઓ છે [૯]
  • કોરીન્થીયન થાંભલા [૧]
  • યુરોપીયન વનસ્પતિઓ અને પ્રાણીઓના કોતરકામ વાળું જાળી કામ [૧]
  • મહેલના પ્રાંગણમાં પાછળના ભાગે આવેલું નાનકડું મંદિર જેમાં સુંદર નક્શીકામ કરેલા પત્થરો જડેલા છે[૩]

ચલચિત્રોમાં[ફેરફાર કરો]

હમ દિલ દે ચૂકે સનમ અને લગાન જેવી બોલીવુડની પ્રખ્યાત ફીલ્મો અને ઘણી ગુજરાતી ફીલ્મોનું શુટીંગ અહીં થયું છે.[૨][૯]

આજની સ્થિતિ[ફેરફાર કરો]

૨૦૦૧માં ગુજરાતમાં આવેલા ધરતીકંપમાં આ મહેલને ઘણું નુકશાન થયું હતું.[૧૦][૧૧] ૨૦૦૬માં આ મહેલને લૂંટવામાં આવ્યો હતો, ચોરો પ્રાચીન કલાકૃતિઓને લઈ ગયા અને ઘણી તોડ ફોડ કરી ગયાં.[૨] આજે, આ મહેલ ભૂતિયા ખંડેર જેવી સ્થિતીમાં છે.[૯]

આ મહેલમાં પ્રવાસીઓ મુખ્ય ખંડમાં પ્રવેશીને ટાવરના પગથિયા ચઢીને ઉપર જઈ શકે છે. આ ટાવર પરથી આખું શહેર દેખાય છે.[૩][૧] અમિતાભ બચ્ચને મહેલના પુન:નિર્માણમાં અંગત રસ લીધો હતો અને મહેલનો કેટલોક ભાગ સમારકામ કરવામાં આવ્યો છે.[૧૨]

સંદર્ભ[ફેરફાર કરો]

  1. ૧.૦ ૧.૧ ૧.૨ ૧.૩ ૧.૪ "All about Gujarat: Palaces". Gujarat State Portal.
  2. ૨.૦ ૨.૧ ૨.૨ ૨.૩ ૨.૪ Haresh Pandya. "Burglars targetting Gujarat palaces". Rediff.com (September 04, 2006)
  3. ૩.૦ ૩.૧ ૩.૨ "પ્રાગ મહેલ". ગુજરાત પ્રવાસન.
  4. K. S. Dilipsinh. Kutch in festival and custom. Har-Anand Publications (2004), p. 81. ISBN 9788124109984.
  5. K. S. Dilipsinh. Kutch in festival and custom. Har-Anand Publications (2004), p. 22. ISBN 9788124109984.
  6. Gazetteer of the Bombay Presidency, vol. 5. Government Central Press (1880), p. 254.
  7. This palace was built for Rao Pragmalji II (1860-75) by the British architects and the Kutchi builders
  8. Jane Yang. Let's Go India & Nepal. Let's Go (2003), pp. 218-19. ISBN 9780312320065.
  9. ૯.૦ ૯.૧ ૯.૨ Joe Bindloss & Sarina Singh. India. Lonely Planet (2007), p. 760. ISBN 9781741043082.
  10. Rabindra Seth. Tourism In India: An Overview, vol. 2. Gyan Publishing House (2005), p. 173. ISBN 9788178353289.
  11. S.K. Agrawal. "Seismic rehabilitation of heritage buildings in India - problems and prospects". Structural Analysis of Historical Constructions (Claudio Modena, Paulo B. Lourenc̦o & P. Roca, eds.). Taylor & Francis (2004), p. 5. ISBN 9780415363792.
  12. PTI (21 June 2010). "Prag Mahal to be renovated on Amitabh Bachchan's suggestion". DNA India. Retrieved 29 December 2018. Check date values in: |accessdate=, |date= (મદદ)