મીઠુબેન પેટીટ

વિકિપીડિયામાંથી
Jump to navigation Jump to search
ગાંધીજી દાંડીમાં ૫ એપ્રિલ ૧૯૩૦ તેમની પાછળ તેમના બીજા પુત્ર મણિલાલ ગાંધી અને મીઠુબેન પેટીટ.
મહાત્મા ગાંધી, મીઠુબેન પેટીટ અને સરોજીની નાયડુ, ૧૯૩૦.

મીઠુબેન હોરમસજી પેટીટ (૧૧ એપ્રિલ ૧૯૮૨ - ૧૬ જુલાઇ ૧૯૭૩) એ એક આગળ પડતા ભારતીય સ્વાતંત્ર્ય સેનાની હતા.[૧][૨] તેમણે મહાત્મા ગાંધી સાથે દાંડી સત્યાગ્રહમાં ભાગ લીધો હતો.[૩][૪]

જીવન[ફેરફાર કરો]

મીઠુબેન પેટીટનો જન્મ ૧૧ એપ્રિલ ૧૮૯૨ના દિવસે મુંબઈના એક ધનિક પારસી કુટુંબમાં થયો હતો. તેમના પિતા દિનશા માણેકજી પેટીટ એક ઉદ્યોગપતિ અને વંશપરંપરાગત અમીર હતા.[૫][૬]

ભારતીય સ્વાતંત્ર્ય આંદોલન[ફેરફાર કરો]

યુવાન મીઠુબેન તેમના ગાંધીવાદી માસીથી ખૂબ પ્રભાવિત હતા જેઓ રાષ્ટ્રીય સ્ત્રી સભાના સેક્રેટરી હતા.[૭] કસ્તુરબા ગાંધી  અને સરોજીને નાયડુ સાથે મીઠુબેને પણ દાંડી સત્યાગ્રહમાં મહત્ત્વનો ભાગ ભજવ્યો હતો,[૮] કસ્તુરબાએ સાબરમતીથી દાંડી યાત્રા શરૂ કરી હતી,  ૬ એપ્રિલ ૧૯૩૦ના દિવસે સરોજીની નાયડુએ દાંડીમાં સૌ પ્રથમ મીઠું ઉઠાવ્યું, અને ૯ એપ્રિલ ૧૯૩૦ના ફરી એક વખત મીઠાનો કાયદો તોડતા ગાંધીજીની પછવાડે મીઠુબેન ઉભા હતા. આ યાત્રા ભારતીય સ્વાતંત્ર્યના ઈતિહાસમાં સૌથી મહત્ત્વપૂર્ણ ઘટના રહી.[૧] જે જમાનામાં ભારતીય મહિલાઓ સામાજિક રૂઢિ અને બંધનોને કારણે ઘરથી બહાર ન નીકળતી તેવા સમયે પેટીટે કર અને મીઠા પર કરના વિરોધમાં સવિનય કાનૂન ભંગની ચળવળમાં સક્રીય ભાગ લીધો.[૮] મીઠુબેને સરદાર પટેલની આગેવાની હેઠળ બ્રિટિશ રાજ વિરૂદ્ધ થયેલા કર વિરોધી બારડોલી સત્યાગ્રહમાં પણ ભાગ લીધો હતો.[૯] દારૂ બંદીની ચળવળમાં પણ મીઠુબેને ભાગ લીધો. મહાત્મા ગાંધી સાથે તેમણે ગુજરાતની અનુસુચિત જાતિમાં દારૂના ગેરફાયદા સમજાવ્યા. [૧૦]

સામાજિક કાર્ય[ફેરફાર કરો]

મીઠુબેન પેટીટે મરોલીમાં કસ્તુરબા વનાત શાળા નામે એક આશ્રમ સ્થાપ્યો હતો. આ આશ્રમમાં આદિવાસી, હરિજન અને માછીમારોના પરિવારજનોને કાંતણ, પીંજણ, વણાટ, દુગ્ધ વ્યવસાય, ચામડાનો વ્યવસાય શીખવવામાં આવતો અને મહિલાઓને સ્વરોજગાર અર્થે માટે સીવણનો ડિપ્લોમા કાર્યક્રમ ચલાવવામાં આવતો.[૧૧] આજ નામે તેમણે માનસિક રોગીઓ માટે એક હોસ્પિટલ પણ શરૂ કરી હતી.[૧૨]

તેઓ ૧૬ જુલાઈ ૧૯૭૩માં અવસાન પામ્યા.

પુરસ્કાર[ફેરફાર કરો]

મીઠુબેનને તેમની સમાજ સેવા માટે ૧૯૬૧માં પદ્મશ્રીનો ખિતાબ મળ્યો.[૧૩][૧૪]

સંદર્ભ[ફેરફાર કરો]

  1. ૧.૦ ૧.૧ Nawaz B. Mody (૨૦૦૦). Women in India's freedom struggle. Allied Publishers. ISBN 9788177640700. Check date values in: |date= (help)
  2. Kamla Mankekar (૨૦૦૨). Women pioneers in India's renaissance, as I remember her: contributions from eminent women of present-day India. National Book Trust, India. ISBN 978-81-237-3766-9. Check date values in: |year= (help)
  3. "Mahatma Gandhi, Sarojini Naidu and Mithuben Petit". gandhiheritageportal.org. Retrieved ૨ જુલાઇ ૨૦૧૭. Check date values in: |accessdate= (help)
  4. Simmi Jain (૨૦૦૩). women pioneers in India's resistance. Kalpaz Publications. Check date values in: |year= (help)
  5. Marzban J. Giara (૨૦૦૦). Parsi statues. Marzban J. Giara. Check date values in: |year= (help)
  6. Gawalkar, Rohini (૨૮ સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૩). "पद्मश्री 'दीनभगिनी'". Loksatta (in મરાઠી). Archived from the original on ૨૮ જુલાઇ ૨૦૧૭. Retrieved ૨૮ જુલાઇ ૨૦૧૭. Check date values in: |access-date=, |date=, |archive-date= (help)
  7. Suruchi Thapar-Björkert (૨૦૦૬). Women in the Indian national movement : unseen faces and unheard voices, 1930-42. SAGE Publications India Pvt Ltd. ISBN 9789351502869. Check date values in: |year= (help)
  8. ૮.૦ ૮.૧ "The Great Dandi March – eighty years after". thehindu.com. Retrieved ૨ જુલાઇ ૨૦૧૭. Check date values in: |accessdate= (help)
  9. "Encyclopaedia of Indian Women Through the Ages: Period of freedom struggle".[વધુ સંદર્ભ જરૂરી]
  10. "anti-liquor movement". mkgandhi.org. Retrieved ૩ જુલાઇ ૨૦૧૭. Check date values in: |accessdate= (help)
  11. "Trustees". Kasturbasevashram.org. Retrieved ૨૦ જુલાઇ ૨૦૧૭. Check date values in: |accessdate= (help)
  12. "Kasturba Sevashram". kasturbasevashram.org. Retrieved ૨૦ જુલાઇ ૨૦૧૭. Check date values in: |accessdate= (help)
  13. "Padma Shri in 1965 for social work". padmaawards.gov.in. Archived from the original on ૨૮ જુલાઇ ૨૦૧૭. Retrieved ૨ જુલાઇ ૨૦૧૭. Check date values in: |accessdate=, |archivedate= (help)
  14. "Mithuben Petit Padma Shri" (PDF). pib.nic.in/archive/docs. Archived from the original (PDF) on ૨૮ જુલાઇ ૨૦૧૭. Retrieved ૬ જુલાઇ ૨૦૧૭. Check date values in: |accessdate=, |archivedate= (help)