ટાઇટન (ચંદ્ર)

વિકિપીડિયામાંથી
Jump to navigation Jump to search
ટાઇટન
Titan in natural color Cassini.jpg
પ્રાકૃતિક રંગમાં ટાઇટન. નાઇટ્રોજનના ગાઢ વાતાવરણને કારણે ધુમ્મસ સર્જાય છે.
Discovery
શોધક ક્રિસ્ટિન હાઇજીન્સ
શોધ તારીખ માર્ચ ૨૫, ૧૬૫૫
Designations
ઉચ્ચારણ Listeni/ˈttən/
અન્ય નામો શનિ ૬
Adjective ટાઇટેનિયન[૧]
Orbital characteristics[૨]
Periapsis 1186680 km
Apoapsis 1257060 km
ગૌણ મુખ્ય અક્ષ 1221870 km
ઉત્કેન્દ્રતા 0.0288
પરિભ્રમણ સમય 15.945 d
પરિભ્રમણ વેગ 5.57 km/s (ગણતરી કરેલ)
ઢોળાવ 0.3485 (શનિના વિષુવવૃત સુધી)
ગ્રહ શનિ
Physical characteristics
સરેરાશ ત્રિજ્યા 2575.5±2.0 km (0.404 Earths,[૩] 1.480 Moons)
સપાટીનું ક્ષેત્રફળ 8.3×107 km2
કદ 7.16×1010 km3 (0.066 Earths) (3.3 Moons)
દળ (1.3452±0.0002)×1023 kg
(0.0225 Earths)[૩] (1.829 Moons)
સરેરાશ ઘનતા 1.8798±0.0044 g/cm3[૩]
Equatorial surface gravity 1.352 m/s2 (0.14 g) (0.85 Moons)
Escape velocity 2.639 km/s (1.11 Moons)
પરીભ્રમણ ગતિ Synchronous
ધરીનો વળાંક Zero
Albedo 0.22[૪]
તાપમાન 93.7 K (−179.5 °C)[૫]
Apparent magnitude 8.2[૬] to 9.0
Atmosphere
Surface pressure 146.7 kPa (1.41 atm)
Composition Variable[૭][૮]
Stratosphere:
98.4% નાઇટ્રોજન (N2),
1.4% મિથેન (CH4),
0.2% હાઇડ્રોજન (H2);
Lower troposphere:
95.0% N2, 4.9% CH4

ટાઇટન (અથવા શનિ ૬) એ શનિનો સૌથી મોટો ચંદ્ર (ઉપગ્રહ) છે. તે ઘટ્ટ વાતાવરણ ધરાવતો એકમાત્ર પ્રાકૃતિક ઉપગ્રહ[૯] અને પૃથ્વી સિવાય સપાટી પર પ્રવાહીની સ્પષ્ટ સાબિતી ધરાવતો ગ્રહ છે.[૧૦]

ટાઇટન એ શનિનો છઠ્ઠો ઉપગ્રહ છે. પૃથ્વીના ચંદ્ર કરતાં તેનો વ્યાસ ૫૦ ટકા મોટો છે અને તે ચંદ્ર કરતાં ૮૦ ટકા મોટો છે. સૂર્યમાળામાં તે ગુરુના ચંદ્ર ગેનીમિડ પછી બીજા ક્રમનો સૌથી મોટો ચંદ્ર છે અને કદમાં સૌથી નાના ગ્રહ બુધ કરતાં ૪૦ ટકા મોટો છે. ટાઇટનની શોધ ડચ ખગોળશાસ્ત્રી ક્રિસ્ટીન હાઇજીન્સે ૧૬૫૫માં કરી હતી[૧૧][૧૨] ટાઇટન એ શનિનો સૌપ્રથમ શોધાયેલો પ્રથમ ઉપગ્રહ અને બીજા ગ્રહનાં ઉપગ્રહોમાં પાંચમો શોધાયેલ ચંદ્ર હતો.[૧૩]

ટાઇટન મુખ્યત્વે પાણીનો બરફ અને ખડકાળ પદાર્થો ધરાવે છે. શુક્રની જેમ ગાઢ વાતાવરણને લીધે ટાઇટનની સપાટીનો અભ્યાસ શક્ય બન્યો ન હતો. ૨૦૦૪માં કાસિની-હાઇજીન્સ મિશનને કારણે નવી માહિતી મળી છે. ટાઇટનના ધ્રુવો પર હાઇડ્રોકાર્બનના તળાવો આવેલા છે. ટાઇટનની સપાટી મોટાભાગે કેટલાક ખાડાઓની સાથે સપાટ છે, પરંતુ પર્વતો અને અન્ય જ્વાળામુખીઓ પણ મળ્યાં છે.

[૧૪][૧૫]

ટાઇટનનું વાતાવરણ મુખ્યત્વે નાઇટ્રોજનથી બનેલું છે. તેમાં રહેલા અન્ય વાયુઓ મિથેન-ઈથેનના વાદળો અને નાઇટ્રોજનથી ભરેલ ધુમ્મસ બનાવે છે. વાતાવરણ પવન અને વરસાદ ધરાવે છે. સપાટી પર પૃથ્વીની જેમ ઢુવાઓ, નદીઓ, તળાવો, દરિયો (કદાચ મિથેન-ઇથેનનો) આવેલાં છે. તેના પર પૃથ્વીની જેમ ઋતુઓ પણ છે. સપાટી અને સપાટીની નીચે પાણી હોવાથી ટાઇટન પર પૃથ્વીની જેમ મિથેનનું જળ ચક્ર નીચા તાપમાન પર ચાલે છે.

ઇતિહાસ[ફેરફાર કરો]

ક્રિસ્ટીન હાઇજીન્સે ટાઇટનની શોધ ૧૬૫૫માં કરી હતી.

ટાઇટનની શોધ માર્ચ ૫, ૧૬૫૫માં ડચ ખગોળશાસ્ત્રી ક્રિસ્ટીન હાઇજીન્સે કરી હતી. હાઇજીન્સ ગેલેલિયોએ ૧૬૧૦માં કરેલ ગુરુના ચાર મોટા ચંદ્રોની શોધ અને તેણે ટેલિસ્કોપમાં કરેલ ફેરફારોથી પ્રભાવિત થયો હતો. ક્રિસ્ટિને તેના ભાઇની મદદથી ૧૬૫૦માં ટેલિસ્કોપ બનાવવાનું શરૂ કર્યું અને શનિની ભ્રમણકક્ષાની ફરતે ચંદ્રની શોધ તેમણે બનાવેલા ટેલિસ્કોપ વડે કરી હતી.[૧૬]

સંદર્ભ[ફેરફાર કરો]

  1. "Titanian" is the adjectival form of both Titan and Uranus's moon Titania. However, whereas the latter may be pronounced with an ah vowel (/tɨˈtɑːnjən/), the form for Titan is only pronounced with an ay vowel: /tˈtniən/. The less common "Titanean" /ttəˈnən/ refers only to Titan.
  2. સંદર્ભ ત્રુટિ: અમાન્ય <ref> ટેગ; horizonsનામના સંદર્ભ માટે કોઈ પણ લેખન અપાયું નથી
  3. ૩.૦ ૩.૧ ૩.૨ Jacobson, R. A.; Antreasian, P. G.; Bordi, J. J.; Criddle, K. E.; Ionasescu, R.; Jones, J. B.; Mackenzie, R. A.; Meek, M. C.; Parcher, D.; Pelletier, F. J.; Owen, Jr., W. M.; Roth, D. C.; Roundhill, I. M.; Stauch, J. R. (December 2006). "The Gravity Field of the Saturnian System from Satellite Observations and Spacecraft Tracking Data". The Astronomical Journal 132 (6): 2520–2526. Bibcode:2006AJ....132.2520J. doi:10.1086/508812.  Check date values in: December 2006 (help)
  4. Williams, D. R. (February 22, 2011). "Saturnian Satellite Fact Sheet". NASA. Retrieved 2015-04-22.  Check date values in: February 22, 2011 (help)
  5. Mitri, G.; Showman, Adam P.; Lunine, Jonathan I.; Lorenz, Ralph D. (2007). "Hydrocarbon Lakes on Titan" (PDF). Icarus 186 (2): 385–394. Bibcode:2007Icar..186..385M. doi:10.1016/j.icarus.2006.09.004.  Check date values in: 2007 (help)
  6. સંદર્ભ ત્રુટિ: અમાન્ય <ref> ટેગ; arvalનામના સંદર્ભ માટે કોઈ પણ લેખન અપાયું નથી
  7. સંદર્ભ ત્રુટિ: અમાન્ય <ref> ટેગ; Niemannનામના સંદર્ભ માટે કોઈ પણ લેખન અપાયું નથી
  8. સંદર્ભ ત્રુટિ: અમાન્ય <ref> ટેગ; Coustenis155નામના સંદર્ભ માટે કોઈ પણ લેખન અપાયું નથી
  9. "News Features: The Story of Saturn". Cassini–Huygens Mission to Saturn & Titan. NASA & JPL. Archived from the original on 2005-12-02. Retrieved 2007-01-08. 
  10. Stofan, E. R.; Elachi, C.; Lunine, J. I.; Lorenz, R. D.; Stiles, B.; Mitchell, K. L.; Ostro, S.; Soderblom, L.; et al. (2007). "The lakes of Titan". Nature 445 (1): 61–64. Bibcode:2007Natur.445...61S. PMID 17203056. doi:10.1038/nature05438.  Check date values in: 2007 (help)
  11. "Lifting Titan's Veil" (PDF). Cambridge. Archived from the original (PDF) on 2005-02-22. 
  12. "Titan". Astronomy Picture of the Day. NASA. Archived from the original on 2005-03-27. 
  13. Nemiroff, R.; Bonnell, J. (March 25, 2005). "Huygens Discovers Luna Saturni". Astronomy Picture of the Day. NASA. Retrieved 2007-08-18.  Check date values in: March 25, 2005 (help)
  14. "NASA Titan - Surface". NASA. Retrieved 2013-02-14. 
  15. Mitri, G. (2007). "Hydrocarbon lakes on Titan" (PDF). Retrieved 2013-02-14.  Check date values in: 2007 (help)
  16. "Discoverer of Titan: Christiaan Huygens". European Space Agency. September 4, 2008. Retrieved 2009-04-18.  Check date values in: September 4, 2008 (help)

પુસ્તકો[ફેરફાર કરો]

વધુ વાંચન[ફેરફાર કરો]

  • Lorenz, Ralph; Mitton, Jacqueline (2002). Lifting Titan's Veil: Exploring the Giant Moon of Saturn. Cambridge University Press. ISBN 0-521-79348-3.  Check date values in: 2002 (help)

બાહ્ય કડીઓ[ફેરફાર કરો]