નરસિંહ મહેતા

વિકિપીડિયામાંથી
Jump to navigation Jump to search
નરસિંહ મહેતા
Narsinh Mehta.jpg
જન્મની વિગત૧૪૧૪ Edit this on Wikidata
તળાજા Edit this on Wikidata
મૃત્યુની વિગત૧૪૮૧ Edit this on Wikidata
સૌરાષ્ટ્ર Edit this on Wikidata
વ્યવસાયકવિ&Nbsp;Edit this on Wikidata
કાર્યોવૈષ્ણવ જન તો Edit this on Wikidata

નરસિંહ મહેતા ગુજરાતી ભાષાના પ્રથમ કવિ હતા. આથી તેઓ આદ્ય કવિ અથવા આદિ કવિ કહેવાય છે. તેમણે લખેલી રચનાઓમાં ભજન વૈષ્ણવ જન તો ખૂબ જાણીતું છે[૧], જે મહાત્મા ગાંધીનું ખૂબ પ્રિય હતું. આ ભજનમાં સારા માનવીના ગુણો (મૂલ્યો)નું સરસ રીતે વર્ણન કરેલું છે.

જીવન[ફેરફાર કરો]

નરસિંહ મહેતાનો જન્મ ભાવનગર જિલ્લાનાં તળાજા ગામમાં ઈ.સ.૧૪૧૪ માં નાગર બ્રાહ્મણ શ્રી કૃષ્ણદાસ મહેતાને ત્યાં થયો હતો. તેઓ પછી જુનાગઢ (ત્યારનું જુર્ણદુર્ગ) ખાતે સ્થાયી થયા હતા. નાની ઉંમરે તેમણે માતા-પિતાને ગુમાવ્યા હતા. તેઓ ૮ વર્ષની વય સુધી બોલી શકતા નહોતા. તેમનો ઉછેર તેમની દાદી જયગૌરી દ્વારા થયો હતો.[૨][૩]

તેમના લગ્ન ૧૪૨૯માં માણેકબાઇ સાથે થયા. તેઓ અને તેમની પત્નિ તેમના ભાઇ બંસીધરને ત્યાં જુનાગઢમાં રહેતા હતા.

તેમને શામળદાસ નામનો પુત્ર અને કુંવરબાઇ નામની પુત્રી હતી.

સર્જન[ફેરફાર કરો]

નરસિંહ મહેતાએ શામળદાસના વિવાહ, કુંવરબાઇનુ મામેરુ, નરસિંહ મહેતાના બાપાનું શ્રાદ્ધ, હુંડી, ઝારીનાં પદ, સુદામા ચરિત્ર, દાણલીલા, ચાતુરીઓ, જીવન ઝરમર વગેરે ૧૫૦૦થી વધારે પદો રચ્યા છે. તેમણે રચેલા સાહિત્યમાં કૃષ્ણ ભક્તિના દર્શન થાય છે.

સન્માન[ફેરફાર કરો]

ગુજરાતી ભાષાનાં શ્રેષ્ઠ કવિઓને તેમની યાદમાં નરસિંહ મહેતા એવોર્ડ આપવામાં આવે છે, જેની શરૂઆત ઈ.સ. ૧૯૯૯થી થઈ છે. આ એવોર્ડ આદ્યકવિ નરસિંહ મહેતા સાહિત્યનિધિ ટ્રસ્ટ દ્વારા આપવામાં આવે છે.

લોકપ્રિયતા[ફેરફાર કરો]

રાજકોટ ખાતે નરસિંહ મહેતાનું બાવલું

તેમના જીવન પરથી ગુજરાતી ભાષાનું પ્રથમ ચલચિત્ર નરસિંહ મહેતા બન્યું હતું.[૪] નરસૈયો (૧૯૯૧), ગુજરાતી ધારાવાહિક દૂરદર્શન પરથી પ્રસારિત થઇ હતી, જેમાં દર્શન ઝરીવાલાએ મુખ્ય પાત્ર ભજવ્યું હતું. ૨૭ હપ્તાની આ ધારાવાહિક નંદુભાઇ શાહ દ્વારા નિર્માણ કરાઇ હતી અને તેના દિગ્દર્શક મૂળરાજ રાજડા હતા.[૩]


પૂરક વાચન[ફેરફાર કરો]

  • ચન્દ્રકાન્ત મહેતા, સંપા. (૨૦૧૬). वैष्णवजन नरसिंह मेहता (નરસિંહ મહેતાની ગુજરાતી કવિતાઓનો હિન્દી અનુવાદ). ગાંધીનગર: ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમી. Check date values in: |year= (મદદ)

સંદર્ભ[ફેરફાર કરો]

  1. Ramanuj, Jagruti (૨૦૧૨). Atmagnyani Bhaktakavi Narsinh Mehta (Biography of Narsinh Mehta). Ahmedabad: Navsarjan Publication. ISBN 978-93-81443-58-3. Unknown parameter |last૨= ignored (મદદ); Unknown parameter |first૨= ignored (મદદ); Check date values in: |year= (મદદ)
  2. Prasoon, Shrikant (૨૦૦૯). Indian Saints & Sages. Pustak Mahal. p. ૧૬૯. ISBN 9788122310627. Check date values in: |year= (મદદ)
  3. ૩.૦ ૩.૧ Shukla-Bhatt, Neelima (2014). Narasinha Mehta of Gujarat : A Legacy of Bhakti in Songs and Stories. New York: Oxford University Press. pp. 105–109, 213, 220. ISBN 9780199976416. OCLC 872139390 – via Oxford Scholarship. Check date values in: |year= (મદદ) (લવાજમ જરૂરી)
  4. "Gujarati cinema: A battle for relevance". ૧૬ ડિસેમ્બર ૨૦૧૨. Check date values in: |date= (મદદ)

બાહ્ય કડીઓ[ફેરફાર કરો]

વિકિસ્રોત
વિકિસ્રોતમાં નરસિંહ મહેતાને લગતું સાહિત્ય ઉપલબ્ધ છે.