સંપ્રતિ

વિકિપીડિયામાંથી
Jump to navigation Jump to search
સંપ્રતિ
પાંચમો મૌર્ય શાસક
રાજ્યકાળ ઈ.સ.પૂ. ૨૨૪–૨૧૫
પૂર્વાધિકારી દશરથ મૌર્ય
ઉત્તરાધિકારી શાલીશુક્લા
પિતા કુણાલ
માતા કંચનમાલા
ધર્મ જૈન[૧]

સંપ્રતિએ મૌર્ય રાજવંશનો એક શાસક હતો. તે મૌર્ય સમ્રાટ અશોકના અંધ પુત્ર કુણાલનો પુત્ર હતો. મૌર્ય સામ્રાજ્યના સમ્રાટના રૂપમાં તે તેના પિતરાઈ ભાઈ દશરથ મૌર્યનો ઉત્તરાધિકારી બન્યો.

શાસનકાળ[ફેરફાર કરો]

જૈન સ્ત્રોત પરિશિષ્ટપર્વણ અનુસાર તેણે પાટલીપુત્ર અને ઉજ્જૈન બન્ને પર શાસન કર્યું.[૨] જૈન સાહિત્ય દર્શાવે છે કે અશોકના મૃત્યુ પછી (દશરથ મૌર્યના શાસનકાળ દરમિયાન) સૌરાષ્ટ્ર, મહારાષ્ટ્ર, આંધ્રા અને મૈસૂરના ક્ષેત્રો મૌર્ય સામ્રાજ્યમાંથી અલગ થઈ ગયા. જેને સંપ્રતિ દ્વારા પુન: પ્રાપ્ત કરવામાં આવ્યા હતા. [૩]

સંપ્રતિ અને જૈનધર્મ[ફેરફાર કરો]

સંપ્રતિને પૂર્વ ભારતમાં જૈન ધર્મના પ્રચાર તથા સંરક્ષણ માટેના પ્રયાસો માટે ઓળખવામાં આવે છે. તે જૈન ભિક્ષુ સુહસ્તી સૂરીનો શિષ્ય હતો. [૪]મોટાભાગના સ્ત્રોત દર્શાવે છે કે ભગવાન મહાવીર સ્વામી દ્વારા સ્થાપિત મંડળના આઠમા ગુરુ[૧] અને જૈન ભિક્ષુ સુહસ્તી સૂરી દ્વારા તેનું જૈન ધર્માંતરણ કરવામાં આવ્યું હતુ. જ્યારે સ્થવિરાવલી (૯.૫૩) અનુસાર તે જન્મે જૈન હતો.[૫] ધર્માંતરણ બાદ તેણે ભારતના ઘણા ભાગોમાં જૈન ધર્મના પ્રચાર પ્રસારનું શ્રેય મળ્યું. તેંએ ભિક્ષુઓની યાત્રા તેમજ મંદિરોના નિર્માણ અને જીર્ણોદ્ધાર કરી લાખો મૂર્તિઓની સ્થાપના કરાવી.[૬]

સંદર્ભો[ફેરફાર કરો]

  1. ૧.૦ ૧.૧ Cort 2010, p. 199.
  2. Thapar, Romila (2001). Aśoka and the Decline of the Maurya, New Delhi: Oxford University Press, ISBN 0-19-564445-X, p.187
  3. Moti Chandra (1977). Trade and Trade Routes in Ancient India. Abhinav Publications. pp. 75–. ISBN 978-81-7017-055-6. Check date values in: |year= (મદદ)
  4. Shah, Natubhai (2004) [First published in 1998], Jainism: The World of Conquerors, I, Motilal Banarsidass, ISBN 81-208-1938-1, https://books.google.com/books?id=qLNQKGcDIhsC 
  5. Tukol, T. K., Jainism in South India, http://www.fas.harvard.edu/~pluralsm/affiliates/jainism/article/south.htm 
  6. Cort 2010, p. 199-200.

સંદર્ભ સૂચિ[ફેરફાર કરો]