નંદરાય

વિકિપીડિયામાંથી
Jump to navigation Jump to search

નંદરાય (નંદરાજા કે નંદબાવા તરીકે પણ ઓળખાય છે), હરિવંશ અને પુરાણ અનુસાર તેઓ ગોપ (ગોવાળો, ગૌપાલકો )ના મુખીયા હતા. તેઓ કૃષ્ણના પાલક પિતા તરીકે જાણીતા છે.[૧]

યાદવોની એક શક્તિશાળી શાખા મનાતા એવા ગોકુળ મંડલનાં તેઓ મંડલાધિશ કે મુખીયા હતા.[૨] નંદરાય રાજા વસુદેવનાં પિત્રાઈ ભાઈ હતા.[૩][૨][૪] વસુદેવે પોતાના તાજા જ જન્મેલા પુત્ર કૃષ્ણને ઉછેર માટે નંદરાય તથા તેમની પત્ની યશોદાને સોંપ્યો હતો. યશોદાએ કૃષ્ણ તથા બલરામનો ઉછેર કર્યો. કૃષ્ણનું એક નામ "નંદનંદન" (નંદનો પુત્ર) આ કારણે પડેલું છે.[૫][૬]

નંદની કથા[ફેરફાર કરો]

નંદ રાજા[ફેરફાર કરો]

નંદરાય (કે નંદગોપ) દુર્ગાનાં અવતારરૂપ યોગમાયા અને પાલકપુત્ર કૃષ્ણના પિતા હતા. રોહિણીના પુત્ર બલરામની સંભાળ પણ તેઓએ લીધેલી. ઘણી કથાઓમાં નંદનો ઉલ્લેખ "નંદરાજા" તરીકે અને રાજા વસુદેવના ખાસ મિત્ર તરીકે પણ થયેલો છે.[૭][૮]

કૃષ્ણ અને નંદ[ફેરફાર કરો]

ભાગવત પુરાણ પ્રમાણે, ગોકુળના રાજા નંદ રાજા વસુદેવનાં સાવકા ભાઈ છે.[૯]

રાજા વસુદેવે મથુરાના રાજા ઉગ્રસેનની ભત્રીજી દેવકી સાથે લગ્ન કરેલાં. આમ દેવકી ઉગ્રસેનનાં પુત્ર કંસની પિત્રાઈ બહેન થતી હતી. નિર્દયી કંસે રાજગાદી માટે પોતાના પિતા ઉગ્રસેનને પણ કારાવાસમાં નાખેલા. નિર્દયી શાસક કંસનો અંત દેવકીનું આઠમું સંતાન કરશે એવી એક ભવિષ્યવાણીને કારણે કંસે દેવકી અને વસુદેવને પણ કારાવાસમાં રાખેલાં અને એક પછી એક તેનાં સઘળાં સંતાનોની હત્યા કરેલી. ત્યાર બાદ આઠમા સંતાન કૃષ્ણનો જન્મ અને તેને નંદરાયને ત્યાં મુકી આવવા વગેરે ઘણી જાણીતી કથા છે.[૧૦]

નંદગાંવ

સંદર્ભો[ફેરફાર કરો]

  1. His Divine Grace A. C. Bhaktivedanta Swami Prabhupad. Krsna, the Supreme Personality of Godhead- Chepter-5. The Bhaktivedanta Book Trust. ISBN 978-9171495587.
  2. ૨.૦ ૨.૧ Gopal Chowdhary (૨૦૧૪). The Greatest Farce of History. Partridge Publishing. p. 119. ISBN 978-1482819250. Check date values in: |year= (help)
  3. Sanghi, Ashwin (૨૦૧૨). The Krishna key (in અંગ્રેજી). Chennai: Westland. p. Key7. ISBN 9789381626689. Retrieved ૯ જૂન ૨૦૧૬. Check date values in: |accessdate=, |date= (help)
  4. Lok Nath Soni (૨૦૦૦). The Cattle and the Stick: An Ethnographic Profile of the Raut of Chhattisgarh. Anthropological Survey of India, Government of India, Ministry of Tourism and Culture, Department of Culture, Delhi: Anthropological Survey of India, Government of India, Ministry of Tourism and Culture, Department of Culture, 2000 Original from the University of Michigan. p. 16. ISBN 978-8185579573. Check date values in: |year= (help)
  5. John Stratton Hawley (૨૦૧૪). At Play with Krishna: Pilgrimage Dramas from Brindaran. Princeton Legacy Library: Princeton University Press. p. 316. ISBN 978-1400859122. Check date values in: |year= (help)
  6. Charles Barnett (૨૦૧૪). Blazing Sadhus or Never Trust a Holy Man Who Can't Dance. Charles Barnett,. pp. III. ISBN 978-1632958624. Check date values in: |year= (help)
  7. Carl Woodham (૨૦૧૧). A God Who Dances: Krishna for You. Torchlight Publishing. pp. 95, 99, 103, 104. ISBN 978-0981727363. Check date values in: |year= (help)
  8. Prem ságar; or, The ocean of love. Oxford University. ૧૮૬૭. p. 18. Check date values in: |year= (help)
  9. Carl Woodham (૨૦૧૧). A God Who Dances: Krishna for You. Torchlight Publishing. p. 96. ISBN 978-0981727363. Check date values in: |year= (help)
  10. Carl Woodham (૨૦૧૧). A God Who Dances: Krishna for You. Torchlight Publishing. p. 84. ISBN 978-0981727363. Check date values in: |year= (help)