યાદવ

વિકિપીડિયામાંથી
Jump to navigation Jump to search
યાદવ
1200 AD માં એશિયા , યાદવ સામ્રાજ્ય અને પાડોશી રાજ્યો
ધર્મહિન્દૂ
વર્ગીકરણચંદ્રવંશી યદુવંશી ક્ષત્રિય
વાસીત રાજ્યોભારત અને નેપાળ
ભાષાહિન્દી, ગુજરાતી, મરાઠી, હરિયાણવી, ભોજપુરી, આહીરવતી, અન્ય ભારતીય સ્થાનીય ભાષાઓ અને નેપાળી ભાષા
ઉપનામોઆહીર, અહીર, યાદવ, જાધવ, ગ્વાલ, ગવળી, સદગોપ, મનીયાર, ગોલ્લા, કોનાર, ગોપાલ, ગોવારી, ગોપ, ગોપી, ઘોષ, રાવ, રાય, ચૌધરી, દાસ, ચંદ્ર, આર્ય

યાદવ (અર્થ- 'યદુના વંશજ')[૧][૨] પ્રાચીન ભારતના એ લોકો જે પૌરાણિક રાજા યદુ ના વંશજ છે. યાદવ વંશ પ્રમુખ રૂપ થી આભીર (વર્તમાન આહીર),[૩] અંધક, વૃષ્ણિ તથા સત્વત નામક સમુદાયો થી મળીને બન્યો હતો, જે ભગવાન કૃષ્ણ ના ઉપાસક હતા. [૪][૫] આ લોકો પ્રાચીન ભારતીય સાહિત્યમાં યદુવંશ ના પ્રમુખ અંગો ના રૂપ માં વર્ણિત છે.[૬] યાદવો યદુ ના વંશજ છે અને યાદવ નામ થી જણાય છે.[૭][૮]

કેટલન એટલસ માં ચિત્રિત યાદવ ધ્વજ

મૂળ ઉત્પત્તિ[ફેરફાર કરો]

પ્રાચીન સંદર્ભ[ફેરફાર કરો]

જયંત ગડકરી ના કથનાનુસર, " પુરાણો ના વિશ્લેષણ થી આ નિશ્ચિત રૂપ થી માન્ય છે કે અંધક, વૃષ્ણિ, સત્વત તથા આભીર(આહીર) જાતિયો ને સંયુક્ત રૂપ થી યાદવ કહેવાતું હતું જે શ્રીકૃષ્ણ ના ઉપાસક હતા। પરંતુ આ પણ સત્ય છે કે પુરાણો માં માન્યતાઓ તથા દંતકથાઓ ના સમાવેશ ને નકારી શકાય તેમ નથી, પરંતુ તે મહત્વનું છે કે પૌરાણિક માળખા હેઠળ અવાજની સામાજિક મૂલ્યોની પ્રણાલી વિકસાવવામાં આવી."[૯]

લુકિયા મિચેલુત્તી દ્વારા યાદવો પર કરેલા શોધ હેઠળ -

યાદવ જાતિ ના મૂળ માં સમાયેલ વંશવાદ ના વિશિષ્ટ સિદ્ધાંત અનુસાર, બધી ભારતીય ગોપાલક જાતિયો, એજ યદુવંશ થી ઉતરી છે જેમાં શ્રીકૃષ્ણ (ગોપાલક અને ક્ષત્રિય) નો જન્મ થયો હતો .....એ લોકો માં આ દ્રઢ વિશ્વાસ છે કે એ બધાય શ્રીકૃષ્ણ થી સંબંધિત છે તથા વર્તમાન ની યાદવ જાતિયો એજ પ્રાચીન મોટા યાદવ સમૂહ થી વિખેરાઈ ને બની છે.[૧૦]

વર્તમાન પરિપ્રેક્ષ્ય[ફેરફાર કરો]

ક્રિસ્ટોફ જાફેલૉટ અનુસાર

યાદવ શબ્દ ઘણી ઉપ-જાતિઓને આવરી લે છે જે મૂળ રૂપ થી અનેક નામો થી જાણીતા છે, હિન્દી ક્ષેત્ર, પંજાબ અને ગુજરાત માં- આહીર અથવા અહીર, મહારાષ્ટ્ર અને ગોવા માં - ગવળી, આંધ્ર અને કર્ણાટક માં- ગોલ્લા, તામિલનાડુ માં - કોનાર, કેરળ માં - મનિયાર જેમનું સામાન્ય પારંપરિક કાર્ય ગોપાલન અને દૂધ-વિક્રેતા નું હતું.[૧૧]

લુકિયા મિચેલુત્તી ના વિચાર થી -

યાદવ હંમેશા પોતાના જાતિસ્વરૂપ આચરણ અને કૌશલ ને એમના વંશ થી જોડતા આવ્યા છે જેથી એમના વંશ ની વિશિષ્ટતા આપમેળે અભિવ્યક્ત થાય છે. તેમના માટે જાતિ માત્ર શીર્ષક નથી પરંતુ લોહીની ગુણવત્તા છે, અને આ દૃશ્ય નવું નથી. આહીર (વર્તમાન માં યાદવ) જાતિ ની વંશાવળી એક સિદ્ધાંતિક ક્રમ ના આદર્શો પર આધારિત છે તથા એમના પૂર્વજ, ગોપાલક યોદ્ધા શ્રીકૃષ્ણ પર કેન્દ્રિત છે, જે એક ક્ષત્રિય હતા. [૧૨]

ટોડ અને કે. સી. યાદવના જેવા ઇતિહાસ્કારોના અનુસાર - આહીર એ પુરુરવાના ચંદ્રવંશી ક્ષત્રિય કુળના યાદવો છે. તેઓ માને છે કે તેમનો પ્રાચીન વસવાટ સતલજ અને યમુના નદીની વચ્ચેનો પ્રદેશ હતો જ્યાંથી તેઓ હિજરત કરી પૂર્વ દિશામાં મથુરાથી આગળ અને દક્ષિણ દિશામાં ગુજરાત અને મહારાષ્ટ્ર સુધી ગયાં. હરિયાણા રાજ્યનું નામ પણ અભિરાયણ (આ પ્રદેશનાં મૂળ વાસીઓ) પરથી ઉતરી આવ્યું હોય તેમ માનવામાં આવે છે. અભિરાયણ શબ્દનું મૂળ 'અભિર' એટલે કે નિડર શબ્દમાં રહ્યું હોય તેમ પણ શક્ય છે.

તેજ પ્રમાણે, ગુજરાતમાં મળી આવેલા શિલા લેખ અનુસાર મધ્ય ભારતના ઉચ્ચ પ્રદેશના ભિલ્સા (વિદીશા) અને ઝાંસી વચ્ચેનું ક્ષેત્ર આહીરવાડના નામે ઓળખાતું હતું. હિંદુ લેખકોના મતાનુસાર આહીરોને વાયવ્ય દિશાના રહેવાસી જણાવ્યાં છે.[૧૩][૧૪][૧૫][૧૬]

સૈન્ય વર્ણ ( માર્શલ રેસ )[ફેરફાર કરો]

2013 માં આસીરગઢ કિલ્લો
રેવાડી માં રાવ તુલારામ સ્મારક
રા' નવઘણ ને બચાવવા હેતુ દેવાયત બોદર આહીર દ્વારા પોતાના પુત્ર નું બલિદાન
જૂનાગઢ કિલ્લા માં દેવાયત બોદર ની મૂર્તિ
મહોબા-નરેશ વીર આલ્હા
ત્રિકુટા આભીર સિક્કા, From Rapson "Catalog of Indian coin of the British Museum", 1908.
વીરાન અલગુમૂથ્થૂ કોણે

આહીર ઐતિહાસિક પૃષ્ઠભૂમિ ની એક લડાયક જાતિ છે.[૧૭] 1920 માં બ્રિટિશ શાસન દ્વારા આહીરો ને એક કૃશક જાતિ ના રૂપ માં વર્ગીકૃત કરવામાં આવી હતી જે એ કાળ માં "યોદ્ધા જાતિ" ની પર્યાય હતી. ,[૧૮] જોકે એ બહુ પહેલા થી જ સેના માં ભરતી થતા આવ્યા છે.[૧૯] ત્યારે બ્રિટિશ સરકાર એ આહીરો ની ચાર કંપનીઓ બનાવી હતી, એમાંથી બે 95મીં રસેલ ઇન્ફેન્ટ્રી માં હતી.[૨૦] 1962 ના ભારત ચીન યુદ્ધ ના સમયે 13 કુમાંઉં રેજીમેંટ ની આહીર કંપની દ્વારા રેજાંગલા ના મોરચા પર યાદવ સૈનિકો ના પરાક્રમ અને બલિદાન ભારત માં આજ સુધી પ્રશંસાપાત્ર માનવામાં આવે છે. અને એમની બહાદુરી ની યાદ માં યુદ્ધ બિંદુ સ્મારક ને "આહીર ધામ" નામ આપવામાં આવ્યું.[૨૧][૨૨]

એ ભારતીય સેના ની રાજપૂત રેજીમેંટ, કુમાંઉં રેજીમેંટ, જાટ રેજીમેંટ, રાજપૂતાના રાઈફલ્સ, બિહાર રેજીમેંટ, ગ્રેનેડિયર્સ માં પણ ભાગીદાર છે.[૨૩] ભારતીય હથિયાર બંધ સેના માં આજ સુધી બખ્તરબંધ ખૂણા અને તોપખાના માં આહીરો ની એકલ ટુકડીઓ અસ્તિત્વમાં છે. જેમાં તેમણે વીરતા અને બહાદુરી ના વિવિધ પુરસ્કાર પ્રાપ્ત કર્યા છે.[૨૪]

સૈન્ય પુરસ્કાર વિજેતા યાદવ સૈનિક[ફેરફાર કરો]

(સૂચિ યાદવ ઉપનામ પર આધારિત છે)

  • ગ્રેનેડિયર યોગેન્દ્ર સિંહ યાદવ ,પરમ વીર ચક્ર[૨૫]
  • કમાન્ડર બી. બી. યાદવ, મહાવીર ચક્ર[૨૬]
  • લાંસ નાયક ચંદ્રકેત પ્રસાદ યાદવ, વીર ચક્ર[૨૭]
  • મેજર જય ભગવાન સિંહ યાદવ, વીર ચક્ર[૨૮]
  • વિંગ કમાન્ડર કૃષ્ણ કુમાર યાદવ, વીર ચક્ર[૨૯]
  • નાયક ગણેશ પ્રસાદ યાદવ, વીર ચક્ર[૩૦]
  • નાયક કૌશલ યાદવ, વીર ચક્ર[૩૧]
  • જગદીશ પ્રસાદ યાદવ, અશોક ચક્ર(મરણોપ્રાંત)[૩૨]
  • સુરેશ ચંદ યાદવ, અશોક ચક્ર(મરણોપ્રાંત)[૩૩]
  • સ્ક્વાડ્રન લીડર દિપક યાદવ, કીર્તિ ચક્ર(મરણોપ્રાંત)[૩૪]
  • સૂબેદાર મહાવીર સિંહ યાદવ, અશોક ચક્ર(મરણોપ્રાંત)[૩૫]
  • પાયનિયર મહાબીર યાદવ, શૌર્ય ચક્ર(મરણોપ્રાંત) [૩૬]
  • પૈરાટ્રુપર, સૂબે સિંહ યાદવ, શૌર્ય ચક્ર[૩૭]
  • નાયબ સૂબેદાર રામ કુમાર યાદવ, શૌર્ય ચક્ર(મરણોપ્રાંત)[૩૮]
  • સેપ્પર આનંદી યાદવ, ઈંજીનિયર્સ,શૌર્ય ચક્ર(મરણોપ્રાંત)[૩૯]
  • નાયક ગિરધારીલાલ યાદવ, શૌર્ય ચક્ર(મરણોપ્રાંત)[૪૦]
  • હરિ મોહન સિંહ યાદવ, શૌર્ય ચક્ર[૪૧]
  • કૈપ્ટન વીરેન્દ્ર કુમાર યાદવ, શૌર્ય ચક્ર[૪૨]
  • પેટી ઑફિસર મહિપાલ યાદવ, શૌર્ય ચક્ર[૪૩]
  • કૈપ્ટન બબ્રૂ ભાન યાદવ, શૌર્ય ચક્ર[૪૪]
  • મેજર પ્રમોદ કુમાર યાદવ,શૌર્ય ચક્ર[૪૫]
  • રમેશ ચન્દ્ર યાદવ, શૌર્ય ચક્ર[૪૬]
  • મેજર ધર્મેશ યાદવ, શૌર્ય ચક્ર[૪૭]
  • લેફ્ટિનેંટ માનવ યાદવ, શૌર્ય ચક્ર[૪૮]
  • મેજર ઉદય કુમાર યાદવ, શૌર્ય ચક્ર[૪૯]
  • કૈપ્ટન કૃષ્ણ યાદવ, શૌર્ય ચક્ર[૫૦]
  • કૈપ્ટન સુનીલ યાદવ,શૌર્ય ચક્ર [૫૧]
  • યાદવ આર્બેશંકર રજધારી, શૌર્ય ચક્ર[૫૨]

જાતિયો, ઉપજાતિયો અને કુલ ગોત્ર[ફેરફાર કરો]

'યાદવ' શબ્દ અનેક પારંપરિક ઉપજાતિયો ના સમૂહ થી બની છે, જેમકે ' હિન્દી ભાષી ક્ષેત્ર' ના 'આહીર(અહીર)', મહારાષ્ટ્ર ના 'ગવળી',[૧૧] આંધ્ર પ્રદેશ અને કર્ણાટક ના 'ગોલ્લા', તથા તમિલનાડુ ના 'કોનાર' તથા કેરળ ના 'મનિયાર'. હિન્દી ભાષી ક્ષેત્રો માં અહીર,ગ્વાલ (ગવળી) તથા યાદવ શબ્દ સામાન્ય રીતે એક બીજા ના પર્યાયવાચી મનાય છે.[૫૩][૫૪] અમુક વર્તમાન રાજપૂત વંશ પણ પોતાને યાદવોના વંશજ હોવાનો દાવો કરે છે,[૫૫] તથા વર્તમાન યાદવ પણ સ્વયં ને ક્ષત્રિય માને છે.[૫૬] યાદવ મુખ્યત્વે યદુવંશી, નંદવંશી અને ગ્વાલવંશી ઉપજાતિય નામો થી જણાય છે,[૫૭] યાદવ સમુદાય ના અંતર્ગત 20 થી પણ વધુ ઉપજાતિયો સમ્મેલીત છે.[૫૬] તેઓ મુખ્યત્વે ઋષિ ગોત્ર અત્રિ ના છે તથા આહીર ઉપજાતિયો માં અનેકો કુલ ગોત્ર છે જેના આધાર પર સગોત્રીય લગ્ન પર પ્રતિબંધ છે.

ઐતિહાસિક યાદવ (આહીર) રાજાઓ અને કુળ સંચાલકો[ફેરફાર કરો]

  • પુરનમલ આહીર, અહીર દેશ, માલવા, એમ॰પી.[૫૮][૫૯]
  • ઠકુરાઇન લરાઈ ડુલાયા, નાઇગાવ રિબાઈ,એમ॰પી.[૬૦]
  • ઠાકુર લછમન સિંહ, નાઇગાવ રિબાઈ,એમ॰પી.[૬૦]
  • કુંવર જગત સિંહ, નાઇગાવ રિબાઈ,એમ॰પી.[૬૦]
  • લાલજી, દેવગુરડિયા,માલવા, એમ॰પી.[૬૧]
  • ચૂરામન આહીર, મંડલા,એમ॰પી. [૬૨]
  • રાવ ગુજરમલ સિંહ, રેવાડી, અહીરવાલ [૬૩]
  • રાવ તેજ સિંહ, રેવાડી [૬૪]
  • રાવ ગોપાલદેવ સિંહ, રેવાડી, અહીરવાલ [૬૫]
  • મહાક્ષત્રપ ઈશ્વર દત્ત, પ્રાચીન પશ્ચિમ ભારત [૬૬]
  • પ્રાણ સુખ યાદવ, નીમરાના, અહીરવાલ [૬૭]
  • રુદ્રામૂર્તિ આહીર, અહીરવાળા, ઝાંસી, યુ॰પી॰[૬૮][૬૯]
  • રાજા બુધ,બદાયૂ, યૂ॰પી॰ [૭૦][૭૧]
  • આદિ રાજા , અહીછત્ર ,યૂ॰પી॰ [૭૨]
  • રાજા દિગપાલ, મહાબન, યૂ॰પી॰ [૭૩]
  • રાણા કતીરા,ચિત્તોડ, રાજસ્થાન [૭૩][૭૪][૭૫]
  • વીરસેન આહીર, જલગાવ, મહારાષ્ટ્ર [૭૬]
  • રાવ રુડા સિંહ, રેવાડી, અહીરવાલ [૭૭]
  • રાવ રામ સિંહ, રેવાડી[૭૮]
  • રાવ સાહબાજ સિંહ, રેવાડી[૭૯]
  • રાવ નંદરામ, રેવાડી[૮૦]
  • રાવ બલકીશન,રેવાડી [૮૧]
  • ભકતમન આહીર, નેપાળ [૮૨]
  • ભુવન સિંહ , નેપાળ [૮૩][૮૨]
  • બારા સિંહા , નેપાળ [૮૪]
  • રાવ છિદદુ સિંહ, ભરૌતી, યૂ॰પી॰[૮૫]
  • રાજમાતા જીજાઉ, મહારાષ્ટ્ર [૮૬]
  • રાજા ખરક સિંહ અને રાજા હરિ સિંહ, તિરહુત, બરેલી યૂ॰પી॰ [૮૭]
  • અભિસાર, જમ્મુ-કાશ્મીર [૮૮][૮૯][૯૦]
  • રાવ મિત્રસેન આહીર, રેવાડી [૯૧]
  • રાવ તુલારામ સિંહ, અહીરવાલ [૯૨][૯૩]
  • રાવ કિશન ગોપાલ, રેવાડી [૯૪] [૯૫]
  • આહીર રાણા નવઘણ, જૂનાગઢ [૯૬][૯૭]
  • દેવાયત બોદર આહીર [૯૮] [૯૯][૧૦૦]
  • આહીર રાણા ગૃહરીપુ, જૂનાગઢ [૧૦૧][૧૦૨]
  • અશા આહીર, અસીરગઢ દુર્ગ [૧૦૩][૧૦૪][૧૦૫][૧૦૬][૧૦૭]
  • રુદ્રભૂતિ [૧૦૮]
  • ઈશ્વરસેન, નાસિક [૧૦૯][૧૧૦][૧૧૧][૧૧૨]
  • માધુરીપુત્ર [૧૧૩]
  • આલ્હા અને ઉદલ, મહોબા [૧૧૪]
  • રાજા દિગપાલ આહીર, મહાબન, મથુરા [૭૩][૧૧૫]
  • બદન આહીર, હમીરપુર [૧૧૬]
  • અમર સિંહ, પીલીભીત [૧૧૭]
  • હીર ચંદ યાદવ, જૌનપુર [૧૧૮]
  • બીજા સિંહ આહીર (બીજા ગાવલી), બીજગઢ [૧૧૯][૧૨૦]
  • ગૌતમી આહીર, માંડૂ
  • રનસુર અને ધમસુર, દેવગઢ [૧૨૧]
  • વસૂસેન, નાગર્જુનકુંડ[૧૨૨]
  • વીર અલગૂ(અઝગૂ) મૂથુ કોણે [૧૨૩][૧૨૪]
  • ઠાકુર હરજ્ઞાન સિંહ યાદવ, ખલ્થૌન, ગ્વાલિયર[૧૨૫][૧૨૬]

દેવગીરી સેઉના યાદવ[ફેરફાર કરો]

ખાનદેશ અવશેષો ના પુરાતત્વીય વિશ્લેષણ થી આ સિદ્ધ થાય છે કે એ યદુવંશી આહીરો નો ગઢ હતો.[૧૨૭] આ રાજવંશના નિમ્ન પ્રમુખ શાસક થયા -

ત્રિકુટા આહીર સામ્રાજ્ય[ફેરફાર કરો]

ત્રિકુટા સામ્રાજ્ય સામાન્ય રીતે આભીર (આહીર) સામ્રાજ્યના રૂપ માં માન્ય છે તથા ઇતિહાસ માં ત્રિકુટા આહીર સામ્રાજ્ય નામ થી જાણીતું છે. [૧૩૪][૧૩૫][૧૩૬][૧૩૭] વૈષ્ણવ ત્રિકુટા આહીર હૈહય શાખા ના યાદવ મનાય છે [૧૩૮] દહરસેન એ અશ્વમેઘ યજ્ઞ પણ કર્યો હતો.[૧૩૯] આ રાજવંશના નિમ્ન પ્રમુખ શાસક થયા -

  • મહારાજ ઇન્દ્રદત્ત
  • મહારાજ દહરસેન
  • મહારાજ વ્યાઘ્રરસેન

કલચૂરી સામ્રાજ્ય[ફેરફાર કરો]

કલચુરી રાજવંશના બે (ઉત્તરી અને દક્ષિણી) સામ્રાજ્ય થયા છે. ઇતિહાસમાં દક્ષિણી કલચુરિયો ને આહીર જાતિ ના મનાય છે.[૧૪૦] દક્ષિણી કલચુરિયોના નિમ્ન શાસકો પ્રમુખ હતા.[૧૪૧] [૧૪૨] 248-49 ઈસ્વી થી પ્રારંભ થવા વાળી કલચુરી-ચેદી સંવતની પ્રચલન પણ આભીર(આહીર) સમ્રાટ ઈશ્વરસેન એ કરી હતી.[૧૪૩]

  • કૃષ્ણ
  • બિજ્જલા
  • સોમેશ્વર
  • સંગમા

આ પણ જુવો[ફેરફાર કરો]

સંદર્ભ[ફેરફાર કરો]

  1. विलियम्स, मोनियर (2005) [1899]. Sanskrit English Dictionary: Etymologically and Philologically Arranged with Special Reference to Cognate Indo-European Languages. Delhi: Motilal Banrsidass. p. 851. ISBN 978-81-208-3105-6. Check date values in: |year= (મદદ)
  2. Franklin C. Southworth considers the word Yadava to be possibly Dravidian languages, meaning "herder", as it has no known Indo-European languages etymology (Southworth, Franklin C. (1995). Reconstructing social context from language: Indo-Aryan and Dravidian prehistory, in George Erdösy (ed.) The Indo-Aryans of Ancient South Asia: Language, Material Culture and Ethnicity, Indian Philology and South Asian Studies, Vol. I, Berlin: Walter de Gruyter & Co., ISBN 978-3-11-014447-5, p.266n
  3. ઢાંચો:पुस्तक सन्दर्भ
  4. Society and religion: from Rugveda to Puranas By Jayant Gadkari, URL((http://books.google.co.in/books?id=Zst_7qaatp8C&pg=PA184))
  5. While discussing about the Puranic accounts, Hem Chandra Raychaudhuri used the term, Yadava clans for the Andhakas, the Vrishnis and the Kukuras (Raychaudhuri, Hemchandra (1972). Political History of Ancient India, Calcutta: University of Calcutta, p.447fn3). But Ramakrishna Gopal Bhandarkar used the term Yadava tribes for the Satvatas, the Andhakas and the Vrishnis (Bhandarkar, R. G. (1995). Vaisnavism, Saivism and Minor Religious Systems, Delhi: Asian Educational Service, ISBN 978-81-206-0122-2, p.11).
  6. Thapar, Romila (1978, reprint 1996). Ancient Indian Social History: Some Interpretations, नई दिल्ली: Orient Longman, ISBN 978-81-250-0808-8, p.223
  7. Forlong, John G. R. (2008). Encyclopedia of Religions. III: N-Z. New York: Cosimo Classics. p. 504. ISBN 978-1-60520-488-8. Check date values in: |year= (મદદ)
  8. Kosambi, D. D. (1988). The Culture and Civilization of Ancient India in Historical Outline, नई दिल्ली: Vikas Publishng House, ISBN 978-0-7069-4200-2, p.116
  9. Gadkari, Jayant (1996). Society and religion: from Rugveda to Puranas. Bombay: Popular Prakashan. pp. 179, 183–184. ISBN 978-81-7154-743-2. Check date values in: |year= (મદદ)
  10. Michelutti, Lucia (February 2004). ""We (Yadavs) are a caste of politicians": Caste and modern politics in a north Indian town". Contributions to Indian Sociology. 38 (1–2): 49. doi:10.1177/006996670403800103. Retrieved 2011-08-27. Check date values in: |accessdate= (મદદ)
  11. ૧૧.૦ ૧૧.૧ Jaffrelot, Christophe (2003). India's silent revolution: the rise of the lower castes in North India. London: C. Hurst & Co. p. 187. ISBN 978-1-85065-670-8. Retrieved 2011-08-16. Check date values in: |accessdate=, |year= (મદદ)
  12. Dipankar Gupta, સંપા. (2004). "2 ‘We (Yadavs) are a caste of politicians’: Caste and modern politics in a north Indian town". Caste in Question: Identity or hierarchy?. Contributions to Indian Sociology. नई दिल्ली, California, London: Sage Publications. pp. 48/Lucia Michelutti. ISBN 0-7619-3324-7. Unknown parameter |first૧= ignored (મદદ); Unknown parameter |last૨= ignored (મદદ); Unknown parameter |first૨= ignored (મદદ); Unknown parameter |last૧= ignored (મદદ); C1 control character in |chapter= at position 3 (મદદ); Check date values in: |year= (મદદ)
  13. "articles32.htm | sep25 | currsci | Indian Academy of Sciences". www.ias.ac.in (અંગ્રેજી માં). Retrieved ૩ સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૭. Check date values in: |accessdate= (મદદ)
  14. "Bartleby.com: Great Books Online -- Quotes, Poems, Novels, Classics and hundreds more". www.bartleby.com (અંગ્રેજી માં). Retrieved ૩ સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૭. Check date values in: |accessdate= (મદદ)
  15. "Genealogies". www.theology.edu. Retrieved ૩ સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૭. Check date values in: |accessdate= (મદદ)
  16. "The Sunday Tribune - Spectrum - 'Art and Soul". www.tribuneindia.com. Retrieved ૩ સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૭. Check date values in: |accessdate= (મદદ)
  17. K. S. Singh, B. K. Lavania (1998). Rajasthan, Part 1. Popular Prakashan. p. 45. ISBN 9788171547661. Check date values in: |year= (મદદ)
  18. Rajit K. Mazumder (2003). The Indian army and the making of Punjab. Orient Blackswan. p. 105. ISBN 978-81-7824-059-6. Retrieved 2011-03-28. Check date values in: |accessdate=, |year= (મદદ)
  19. Pinch, William R. (1996). Peasants and monks in British India. University of California Press. p. 90. ISBN 978-0-520-20061-6. Retrieved 2012-02-22. Check date values in: |accessdate=, |year= (મદદ)
  20. M. S. A. Rao (1 May 1979). Social movements and social transformation: a study of two backward classes movements in India. Macmillan. Retrieved 2011-03-28. Check date values in: |accessdate=, |date= (મદદ)
  21. Guruswamy, Mohan (20 November 2012). "Don't forget the heroes of Rezang La". The Hindu. Retrieved 2014-07-13. Check date values in: |accessdate=, |date= (મદદ)
  22. "'Nobody believed we had killed so many Chinese at Rezang La. Our commander called me crazy and warned that I could be court-martialled'". The Indian Express. 30 October 2012. Retrieved 2014-07-13. Check date values in: |accessdate=, |date= (મદદ)
  23. V. K. Shrivastava (2000). Infantry, a Glint of the Bayonet. Lancer Publishers. p. 135. ISBN 9788170622840. Check date values in: |year= (મદદ)
  24. ઢાંચો:समाचार सन्दर्भ
  25. "YOGENDER SINGH YADAV | Gallantry Awards".
  26. "BB YADAV | Gallantry Awards".
  27. "CHANDRAKET PRASAD YADAV | Gallantry Awards".
  28. "JAI BHAGWAN SINGH YADAV | Gallantry Awards".
  29. "WING COMMANDER KRISHAN KUMAR YADAV | Gallantry Awards".
  30. "GANESH PRASAD YADAV | Gallantry Awards".
  31. "KAUSHAL YADAV | Gallantry Awards".
  32. "JAGDISH PRASAD YADAV | Gallantry Awards".
  33. "SURESH CHAND YADAV | Gallantry Awards".
  34. "SQN LDR DEEPAK YADAV | Gallantry Awards".
  35. "Mahavir Singh Yadav | Gallantry Awards".
  36. "MAHABIR YADAV | Gallantry Awards".
  37. "SUBE SINGH YADAV | Gallantry Awards".
  38. "RAM KUMAR YADAV | Gallantry Awards".
  39. "ANANDI YADAV | Gallantry Awards".
  40. "GIRDHARI LAL YADAV | Gallantry Awards".
  41. "HARIMOHAN SINGH YADAV | Gallantry Awards".
  42. "वीरेंद्र कुमार यादव". gallantryawards.gov.in/. भारत सरकार. Retrieved 6 अप्रैल 2019. Unknown parameter |first૧= ignored (મદદ); Unknown parameter |last૧= ignored (મદદ); Check date values in: |accessdate= (મદદ)
  43. "MAHIPAL YADAV, PO UWI(AD)". gallantryawards.gov.in/. भारत सरकार. Retrieved 6 अप्रैल 2019. Unknown parameter |first૧= ignored (મદદ); Unknown parameter |last૧= ignored (મદદ); Check date values in: |accessdate= (મદદ)
  44. "BABRU BHAN YADAV". gallantryawards.gov.in/. भारत सरकार. Retrieved 6 अप्रैल 2019. Unknown parameter |first૧= ignored (મદદ); Unknown parameter |last૧= ignored (મદદ); Check date values in: |accessdate= (મદદ)
  45. "PROMOD KUMAR YADAV". gallantryawards.gov.in/. भारत सरकार. Retrieved 6 अप्रैल 2019. Unknown parameter |first૧= ignored (મદદ); Unknown parameter |last૧= ignored (મદદ); Check date values in: |accessdate= (મદદ)
  46. "RAMESH CHANDRA YADAV". gallantryawards.gov.in/. भारत सरकार. Retrieved 6 अप्रैल 2019. Unknown parameter |first૧= ignored (મદદ); Unknown parameter |last૧= ignored (મદદ); Check date values in: |accessdate= (મદદ)
  47. "DHARMESH YADAV". भारत सरकार. Retrieved 6 अप्रैल 2019. Unknown parameter |first૧= ignored (મદદ); Unknown parameter |last૧= ignored (મદદ); Check date values in: |accessdate= (મદદ)
  48. "MANAV YADAV". भारत सरकार. Retrieved 6 अप्रैल 2019. Unknown parameter |first૧= ignored (મદદ); Unknown parameter |last૧= ignored (મદદ); Check date values in: |accessdate= (મદદ)
  49. "UDAY KUMAR YADAV,SM". भारत सरकार. Retrieved 6 अप्रैल 2019. Unknown parameter |first૧= ignored (મદદ); Unknown parameter |last૧= ignored (મદદ); Check date values in: |accessdate= (મદદ)
  50. "KRISHAN YADAV, SM". भारत सरकार. Retrieved 6 अप्रैल 2019. Unknown parameter |first૧= ignored (મદદ); Unknown parameter |last૧= ignored (મદદ); Check date values in: |accessdate= (મદદ)
  51. "SUNIL YADAV". भारत सरकार. Retrieved 6 अप्रैल 2019. Unknown parameter |first૧= ignored (મદદ); Unknown parameter |last૧= ignored (મદદ); Check date values in: |accessdate= (મદદ)
  52. "YADAV ARBESHANKAR RAJDHARI". भारत सरकार. Retrieved 6 अप्रैल 2019. Unknown parameter |first૧= ignored (મદદ); Unknown parameter |last૧= ignored (મદદ); Check date values in: |accessdate= (મદદ)
  53. Susan Bayly (2001). Caste, Society and Politics in India from the Eighteenth Century to the Modern Age. Cambridge University Press. p. 383. ISBN 978-0-521-79842-6. Retrieved 7 October 2011. Check date values in: |accessdate=, |year= (મદદ) Quote: Ahir: Caste title of North Indian non-elite 'peasant'-pastoralists, known also as Yadav."
  54. Swartzberg, Leon (1979). The north Indian peasant goes to market. Delhi: Motilal Banarsidass. p. 11. Retrieved 7 October 2011. Check date values in: |accessdate=, |year= (મદદ) Quote: "As far back as is known, the Yadava were called Gowalla (or one of its variants, Goalla, Goyalla, Gopa, Goala), a name derived from Hindi gai or go, which means "cow" and walla which is roughly translated as 'he who does'."
  55. Śyāmaladāsa (1886). Vir Vinod (4 Pts.). Motilal Banarsidass Publishe. pp. एशिया 46. ISBN 9788120801912. Check date values in: |year= (મદદ)
  56. ૫૬.૦ ૫૬.૧ Mahendra Lal Patel (1997). Awareness in Weaker Section: Perspective Development and Prospects. M.D. Publications Pvt. Ltd. p. 33. ISBN 9788175330290. Check date values in: |year= (મદદ)
  57. People of India: Rajasthan. p. 44.
  58. Jadunath Sarkar (1994). "A History of Jaipur: C. 1503-1938". Orient Blackswan. p. 164. Retrieved 27 October 2014. Check date values in: |accessdate=, |date= (મદદ)
  59. R.K. Gupta, S.R. Bakshi (2008). "Studies In Indian History: Rajasthan Through The Ages The Heritage Of Rajputs (Set Of 5 Vols". Sarup & Sons. p. 91. Retrieved 27 October 2014. Check date values in: |accessdate=, |date= (મદદ)
  60. ૬૦.૦ ૬૦.૧ ૬૦.૨ Sir Roper Lethbridge (2005). "The Golden Book of India: A Genealogical and Biographical Dictionary of the Ruling Princes, Chiefs, Nobles, and Other Personages, Titled Or Decorated of the Indian Empire". Aakar Books. p. 371. Retrieved 27 October 2014. Check date values in: |accessdate=, |date= (મદદ)
  61. Amar Farooqui (2011). Sindias and the Raj: Princely Gwalior C. 1800-1850. Primus Books. pp. 66, 67, 68. ISBN 9789380607085. Check date values in: |year= (મદદ)
  62. B.H. Mehta (1984). Gonds of the Central Indian Highlands Vol II. Concept Publishing Company. p. 632. Check date values in: |year= (મદદ)
  63. S. D. S. Yadava (2006). Followers of Krishna: Yadavas of India. Lancer Publishers. p. 51. ISBN 9788170622161. Check date values in: |year= (મદદ)
  64. S. D. S. Yadava (2006). Followers of Krishna: Yadavas of India. Lancer Publishers. pp. 52, 53, 54. ISBN 9788170622161. Check date values in: |year= (મદદ)
  65. S. D. S. Yadava (2006). Followers of Krishna: Yadavas of India. Lancer Publishers. p. 54. ISBN 9788170622161. Check date values in: |year= (મદદ)
  66. Gaṅgā Rām Garg (1992). Encyclopaedia of the Hindu World, Volume 1. Concept Publishing Company. p. 114. ISBN 9788170223740. Check date values in: |year= (મદદ)
  67. "Pran: Pran News in Hindi, Videos, Photo Gallery – IBN Khabar". khabar.ibnlive.com. ibnlive.com. Retrieved 12 July 2016. Check date values in: |accessdate= (મદદ)
  68. Anthropological survey of India
  69. People of India: Rajasthan, Part 1 By K. S. Singh-page-44
  70. George Smith (1882). The student's geography of India: the geography of British India : political and physical. John Murray. pp. 223–. Retrieved 17 February 2012. Check date values in: |accessdate=, |year= (મદદ)
  71. जयंत कुमार दीक्षित, मुख्य विकास अधिकारी, बदायूं (26 Aug 2013). "अहीर राजा बुद्ध की नगरी में दूध के लिए मारामारी". जयंत कुमार दीक्षित, मुख्य विकास अधिकारी, बदायूं. उत्तर प्रदेश. जागरण. Retrieved 1 February 2015. Check date values in: |accessdate=, |date= (મદદ)CS1 maint: Multiple names: authors list (link)
  72. Subodh Kapoor (1 Jan 2002). Encyclopaedia of Ancient Indian Geography, Volume 1. Genesis Publishing Pvt Ltd. pp. 17, 18, 19. ISBN 9788177552980. Retrieved 30 September 2014. Check date values in: |accessdate=, |date= (મદદ)
  73. ૭૩.૦ ૭૩.૧ ૭૩.૨ THOMAS S. SMITH (1880). the calcutta review. Oxford University. p. 226. Check date values in: |year= (મદદ)
  74. allahabad (1875). SETLEMENT OF THE DISTRST. Oxford University. p. 23. Check date values in: |year= (મદદ)
  75. Matthew Atmore Sherring (2007). Hindu tribes and castes. Oxford University. p. 336. Check date values in: |year= (મદદ)
  76. Jalgaon distt. "JALGAON HISTORY". Jalgaon distt Aministration Official Website. Jalgaon distt Aministration. Retrieved 7 February 2015. Check date values in: |accessdate= (મદદ)
  77. S. D. S. Yadava (2006). Followers of Krishna: Yadavas of India. Lancer Publishers,. p. 82. ISBN 9788170622161. Check date values in: |year= (મદદ)
  78. S. D. S. Yadava (2006). Followers of Krishna: Yadavas of India. Lancer Publishers,. p. 82. ISBN 9788170622161. Check date values in: |year= (મદદ)
  79. S. D. S. Yadava (2006). Followers of Krishna: Yadavas of India. Lancer Publishers,. p. 82. ISBN 9788170622161. Check date values in: |year= (મદદ)
  80. S. D. S. Yadava (2006). Followers of Krishna: Yadavas of India. Lancer Publishers,. p. 82. ISBN 9788170622161. Check date values in: |year= (મદદ)
  81. S. D. S. Yadava (2006). Followers of Krishna: Yadavas of India. Lancer Publishers,. p. 82. ISBN 9788170622161. Check date values in: |year= (મદદ)
  82. ૮૨.૦ ૮૨.૧ Shankar Lal Chaudhary (2003). Tharus, the pioneer of civilization of Nepal. Shila Chaudhari, Original from the University of Michigan. p. 7. Check date values in: |year= (મદદ)
  83. Dharam Vir (1988). Education and Polity in Nepal: An Asian Experiment. Northern Book Centre,. p. 26. ISBN 9788185119397. Check date values in: |year= (મદદ)
  84. Jayanta Sarkar, G. C. Ghosh Contributor Anthropological Survey of India Edition (2003). Populations of the SAARC Countries: Bio-cultural Perspectives. Sterling Publishers Pvt. Ltd,. p. 106. ISBN 9788120725621. Check date values in: |year= (મદદ)
  85. Dilip K. Chakrabarti (2007). Archaeological geography of the Ganga plain: the upper Ganga (Oudh, Rohilkhand, and the Doab). Munshiram Manoharlal Publishers. ISBN 978-81-215-1185-8. Check date values in: |year= (મદદ)
  86. Maratha Generals and Personalities: A gist of great personalities of Marathas. Pratik gupta. 1 August 2014. pp. 45–. Check date values in: |date= (મદદ)
  87. Matthew Atmore Sherring (1872). Hindu Tribes and Castes, Volume 1. Thacker, Spink & Company, Original from Oxford University. p. 334. Unknown parameter |Digitized= ignored (મદદ); Check date values in: |year= (મદદ)
  88. Chisholm, Hugh (1910). "Alexander III (Alexander the Great)". Encyclopædia Britannica Eleventh Edition. 1. Check date values in: |year= (મદદ)
  89. Diodorus, Bibliotheca, xvii. 90
  90. "The Tribes and Castes of Bombay". google.com.
  91. Man Singh, Abhirkuladipika (Urdu), 1900, Delhi p. 123
  92. S. D. S. Yadava (2006). Followers of Krishna: Yadavas of India. Lancer Publishers,. p. 19. ISBN 9788170622161. Check date values in: |year= (મદદ)
  93. S. C. Bhatt, Gopal K. Bhargava (2006). Land and People of Indian States and Union Territories: In 36 Volumes. Haryana. Kalpaz Publications, Delhi. p. 341. ISBN 9788178353562. Check date values in: |year= (મદદ)
  94. District Administration, Mahendragarh. "Mahendragarh at A Glance >> History". District Administration, Mahendragarh. india.gov.in. Retrieved 14 April 2015. Check date values in: |accessdate= (મદદ)
  95. S. D. S. Yadava (2006). Followers of Krishna: Yadavas of India. Lancer Publishers. p. 82. ISBN 9788170622161. Check date values in: |year= (મદદ)
  96. Sushil Kumar (Acharya) Editor-Naresh Kumar (2003). Encyclopaedia of folklore and folktales of South Asia, Volume 10 Encyclopaedia of Folklore and Folktales of South Asia, Sushil Kumar (Acharya),. Anmol Publications. p. 2771. ISBN 9788126114009. Check date values in: |year= (મદદ)
  97. James M. Campbell (1989). History of Gujarat: Ancient, Medieval, Modern. Vintage Books. p. 138. Check date values in: |year= (મદદ)
  98. Report on the Antiquities of Kâṭhiâwâḍ and Kachh: Being the Result of the ... - James Burgess - Google Boeken. Books.google.com. 2004-06-01. Retrieved 2014-01-04. Check date values in: |accessdate=, |date= (મદદ)
  99. Sree Padma Contributors Sree Padma, Brenda Beck, Perundevi Srinivasan, Tracy Pintchman, Sasikumar Balasundaram, Vasudha Narayanan, Neelima Shukla-Bhatt, R. Mahalakshmi, Caleb Simmons, Priya Kapoor (2014). Inventing and Reinventing the Goddess: Contemporary Iterations of Hindu Deities on the Move. Lexington Books,. p. 189. ISBN 9780739190029. Check date values in: |year= (મદદ)CS1 maint: Multiple names: authors list (link)
  100. The chronology of India, from the earliest times to the beginning os the ... - Christian Mabel (Duff) Rickmers - Google Books. Books.google.com. Retrieved 2014-01-04. Check date values in: |accessdate= (મદદ)
  101. Harald Tambs-Lyche (1997). Power, Profit, and Poetry, Traditional Society in Kathiawar, Western India. Manohar Publishers & Distributors, Original from the University of Michigan. p. 56. ISBN 9788173041761. Check date values in: |year= (મદદ)
  102. Singh, Virbhadra (1994). The Rajputs of Saurashtra. Popular Prakashan. p. 35. ISBN 978-8-17154-546-9. Check date values in: |year= (મદદ)
  103. Census of India. India Census Commissioner.
  104. The People of India. Meadows Taylor.
  105. Matthew Atmore Sherring. Hindu Tribes and Castes, Volume 1. Thacker, Spink & Company,Original from Oxford University. p. 333.
  106. Syed Siraj ul Hassan (1920). The Castes and Tribes of H.E.H. the Nizam's Dominions, Volume 1. Asian Educational Services,. p. 2. ISBN 9788120604889. Check date values in: |year= (મદદ)
  107. Gonds of the Central Indian Highlands Vol I. Concept Publishing Company. p. 569.
  108. "The Tribes and Castes of Bombay". google.co.in.
  109. "The Tribes and Castes of Bombay". google.co.in.
  110. Maharashtra (India) (1962). Maharashtra State gazetteers. 3. Directorate of Govt. Print., Stationery and Publications, Maharashtra State. p. 104. Retrieved 17 June 2011. Check date values in: |accessdate=, |year= (મદદ)
  111. Upinder Singh (2008). A History of Ancient and Early Medieval India: From the Stone Age to the 12th Century. Pearson Education India,. pp. 404, 405. ISBN 9788131711200. Check date values in: |year= (મદદ)
  112. Vipul Singh (2008). The Pearson Indian History Manual. Pearson Education India. p. 154. ISBN 9788131717530. Check date values in: |year= (મદદ)
  113. K. S. Singh (1 January 1998). People of India: Rajasthan. Popular Prakashan. pp. 44–. ISBN 978-81-7154-766-1. Retrieved 17 June 2011. Check date values in: |accessdate=, |date= (મદદ)
  114. Hiltebeitel, Alf (2009). Rethinking India's Oral and Classical Epics: Draupadi among Rajputs, Muslims, and Dalits. University of Chicago Press. pp. 132–133. ISBN 9780226340555. Check date values in: |year= (મદદ)
  115. F. S. Growse (2000). Mathura-Brindaban-The Mystical Land Of Lord Krishna. Diamond Pocket Books (P) Ltd. p. 306. ISBN 9788171824434. Check date values in: |year= (મદદ)
  116. Manohar Sajnani, (2001). Encyclopaedia of Tourism Resources in India, Volume 1 Encyclopaedia of Tourism Resources in India, ISBN 8178350149, 9788178350141. p. 256. ISBN 9788178350172. Check date values in: |year= (મદદ)
  117. Uttar Pradesh (India) (1988). Uttar Pradesh District Gazetteers: Pilibhit Gazetteer of India Volume 42 of Uttar Pradesh District Gazetteers, Uttar Pradesh (India). Dept. of District Gazetteers. Government of Uttar Pradesh. pp. 23, 58, 265. Check date values in: |year= (મદદ)
  118. Jaunpur District megistrate. "THE HISTORY OF JAUNPUR". TEMPLE OF MA SHEETA CHAUKIYA DEVI. D.M., Jaunpur. Retrieved 29 April 2015. Check date values in: |accessdate= (મદદ)
  119. G. K. Chandrol, Madhya Pradesh (India). Directorate of Archaeology, Archives & Museums, Madhya Pradesh (India). Office of the Commissioner, Archaeology, Archives & Museums (2007). Katanera excavation, Dist. Dhar. Directorate of Archaeology, Archives & Museums, Govt. of Madhya Pradesh,. p. 14. Check date values in: |year= (મદદ)CS1 maint: Multiple names: authors list (link)
  120. B.H. Mehta (1984). Gonds of the Central Indian Highlands Vol II. Concept Publishing Company. p. 569. Check date values in: |year= (મદદ)
  121. B.H. Mehta (1984). Gonds of the Central Indian Highlands Vol II. Concept Publishing Company. p. 571. Check date values in: |year= (મદદ)
  122. Upinder Singh (2008). A History of Ancient and Early Medieval India: From the Stone Age to the 12th Century. Pearson Education India,. p. 471. ISBN 9788131711200. Check date values in: |year= (મદદ)
  123. "Azhagu Muthu Kone". People Azhagu Muthu Kone. Whoislog.info. Retrieved 14 April 2015. Check date values in: |accessdate= (મદદ)
  124. प्रेस ट्रस्ट ऑफ़ इंडिया (December 23, 2012). "Role of South Indians in freedom struggle not highlighted:PC". Business Standard, प्रेस ट्रस्ट ऑफ़ इंडिया. Madurai. प्रेस ट्रस्ट ऑफ़ इंडिया. Retrieved 14 April 2015. Check date values in: |accessdate=, |date= (મદદ)
  125. Sir Roper Lethbridge (1893). The Golden Book of India: A Genealogical and Biographical Dictionary of the Ruling Princes, Chiefs, Nobles, and Other Personages, Titled Or Decorated of the Indian Empire. Aakar Books,. p. 246. ISBN 9788187879541. Check date values in: |year= (મદદ)
  126. Roper Lethbridge (२००१). The Golden Book of India: A Genealogical and Biographical Dictionary of the Ruling Princes, Chiefs, Nobles, and Other Personages, Titled Or Decorated of the Indian Empire. Adegi Graphics LLC. p. 246. ISBN 9781402193286. Check date values in: |year= (મદદ)
  127. The tribes and castes of Bombay, Volume 1 By Reginald Edward Enthoven, page 25.
  128. ૧૨૮.૦૦ ૧૨૮.૦૧ ૧૨૮.૦૨ ૧૨૮.૦૩ ૧૨૮.૦૪ ૧૨૮.૦૫ ૧૨૮.૦૬ ૧૨૮.૦૭ ૧૨૮.૦૮ ૧૨૮.૦૯ ૧૨૮.૧૦ ૧૨૮.૧૧ ૧૨૮.૧૨ ૧૨૮.૧૩ ૧૨૮.૧૪ ૧૨૮.૧૫ ૧૨૮.૧૬ S. D. S. Yadava (2006). Followers of Krishna: Yadavas of India. Lancer Publishers. p. 118. ISBN 9788170622161. Check date values in: |year= (મદદ)
  129. Bennett, Mathew (2001-09-21). Dictionary of Ancient & Medieval Warfare. Stackpole Books. p. 98. ISBN 0-8117-2610-X. Check date values in: |date= (મદદ). The quoted pages can be read at Google Book Search.
  130. "Yādava Dynasty" Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica 2007 Ultimate Reference Suite
  131. Mann, Gurinder Singh (2001-03-01). The Making of Sikh Scripture. Oxford University Press US. p. 1. ISBN 0-19-513024-3. Check date values in: |date= (મદદ)
  132. Eternal Garden: Mysticism, History, and Politics at a South Asian Sufi Center by Carl W. Ernst p.107
  133. Mokashi, Digambar Balkrishna (1987-07-01). Palkhi: An Indian Pilgrimage. SUNY Press. p. 37. ISBN 0-88706-461-2. Check date values in: |date= (મદદ)
  134. "Journal of the Asiatic Society of Bombay". google.com.
  135. Ramesh Chandra Majumdar (1968). The Age of imperial unity. Bharatiya Vidya Bhavan. p. 223. Retrieved 3 January 2011. Check date values in: |accessdate=, |year= (મદદ)
  136. Asiatic Society of Bombay (1935). Journal of the Asiatic Society of Bombay. The Society. pp. 66–67. Retrieved 3 January 2011. Check date values in: |accessdate=, |year= (મદદ)
  137. Lionel D. Barnett (October 1994). Antiquities of India: An Account of the History and Culture of Ancient Hindustan. Asian Educational Services. pp. 49–50. ISBN 978-81-206-0530-5. Retrieved 3 January 2011. Check date values in: |accessdate= (મદદ)
  138. "Gazetteer of the Bombay Presidency ..." google.com.
  139. Sailendra Nath Sen (1 January 1999). Ancient Indian History and Civilization. New Age International. pp. 426–. ISBN 978-81-224-1198-0. Retrieved 3 January 2011. Check date values in: |accessdate=, |date= (મદદ)
  140. "Tripurī, history and culture". google.com.
  141. Students' Britannica India By Dale Hoiberg, Indu Ramchandani.
  142. P. 325 Three Mountains and Seven Rivers: Prof. Musashi Tachikawa's Felicitation Volume edited by Musashi Tachikawa, Shōun Hino, Toshihiro Wada
  143. Rise and fall of the imperial Guptas [गुप्त वंश का उदय और पतन] (1st ed. આવૃત્તિ.). Delhi: Motilal Banarsidass. 1989. p. 61. ISBN 9788120805927. Retrieved 14 जुलाई 2016. Unknown parameter |last૧= ignored (મદદ); Unknown parameter |first૧= ignored (મદદ); Check date values in: |accessdate=, |date= (મદદ)CS1 maint: Extra text (link)