એકાત્મ માનવવાદ

વિકિપીડિયામાંથી
Jump to navigation Jump to search

એકાત્મ માનવવાદદીનદયાળ ઉપાધ્યાય દ્વારા રાજનૈતિક દર્શન તરીકે ઘડવામાં આવેલા વિચારોનો સમૂહ છે અને ૧૯૬૫ માં તેને જન સંઘના સત્તાવાર સિદ્ધાંત તરીકે સ્વીકારવામાં આવ્યો. [૧] ઉપાધ્યાયે સર્વોદય (સૌની પ્રગતિ), સ્વદેશી (ઘરેલું) અને ગ્રામ સ્વરાજ (ગામડાનું સ્વ-શાસન) જેવા ગાંધીવાદી સિધ્ધાંતો અપનાવ્યા હતા અને સાંસ્કૃતિક-રાષ્ટ્રીય મૂલ્યોને વધુ મહત્વ આપવા માટે આ સિદ્ધાંતોની પસંદગી પસંદગી કરવામાં આવી હતી.[૨]

એકાત્મ માનવવાદ માં ગોલવલકરના વિચારોને મુખ્ય ગાંધીવાદી સિદ્ધાંતોની નિમણૂક દ્વારા પૂરક કરવામાં આવ્યા હતા અને હિન્દુ રાષ્ટ્રવાદના સંસ્કરણ તરીકે રજૂ કરવામાં આવ્યા હતા. આ સંસ્કરણનો ઉદ્દેશ જનસંઘની છબીને 'કોમવાદી' થી ભૂંસી નાખવાનો હતો અને તેને નમ્ર, આધ્યાત્મિક અને બિન-આક્રમક છબીમાં સુધારવાનો હતો જે સમાજમાં સમાનતાની તરફેણ કરે છે. આ દર્શનની રચના અને તેને અપનાવવાથી ૧૯૬૦ અને ૧૯૭૦ ના દાયકાના ભારતીય રાજકીય ક્ષેત્રમાં મોટા ભાષણોને અનુરૂપ બનાવવામાં મદદ મળી. આમાં જનસંઘ અને હિન્દુ રાષ્ટ્રવાદી ચળવળને ભારતીય રાજકીય મુખ્ય પ્રવાહના એક ઉચ્ચ પ્રોફાઇલ જમણા ફ્રિન્જ તરીકે દર્શાવવાનાં પ્રયત્નોને પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યા છે. ગોલવલકરની કૃતિઓની તુલનામાં અહીં એક મોટો પરિવર્તન "ભારતીય" શબ્દનો ઉપયોગ હતો, જેને રિચાર્ડ ફોક્સે હિન્દુ ભારતીયના સંયોજન "હિન્દિયન" તરીકે અનુવાદિત કર્યો હતો. રાજકારણમાં સત્તાવાર બિનસાંપ્રદાયિકતાને કારણે, "હિન્દુ" ના સ્પષ્ટ સંદર્ભની માંગ કરવી અશક્ય બની ગઈ હતી અને ભારતીય શબ્દનો ઉપયોગ આ રાજકીય વાસ્તવિકતામાં સ્વીકૃત કરવામાં આવ્યો. [૩]

ઉપાધ્યાયે માન્યું કે મનુષ્ય ને કેન્દ્ર સ્થાને રાખી સ્વદેશી આર્થિક મોડલ વિકસાવવું ભારત માટે અતિ મહત્વનું છે. આ અભિગમથી આ વિચાર સમાજવાદ અને મૂડીવાદથી ભિન્ન થઈ ગયો. જન સંઘના રાજકીય સિદ્ધાંત તરીકે એકાત્મ માનવવાદ અપનાવવામાં આવ્યો હતો અને અન્ય વિપક્ષી દળો પ્રત્યેના તેના નવા નિખાલસતાને લીધે, જેપી નારાયણના નેતૃત્વ હેઠળ ચાલતા અગ્રણી ગાંધીવાદી સર્વોદય આંદોલન દ્વારા હિન્દુ રાષ્ટ્રવાદી ચળવળનું ગઠબંધન શક્ય બનાવ્યું હતું. હિન્દુ રાષ્ટ્રવાદી આંદોલન માટે આ પ્રથમ મોટી જાહેર સફળતા તરીકે માનવામાં આવી હતી. [૪] [૫]

સંદર્ભ[ફેરફાર કરો]

  1. Hansen, Thomas (1999). The Saffron Wave: Democracy and Hindu nationalism in modern India. NJ: Princeton University Press. p. 84. the original માંથી 2 November 2009 પર સંગ્રહિત.
  2. Rao, Nitya. "Social justice and gender rights". In Katharine Adeney; Lawrence Saez. Coalition Politics and Hindu Nationalism. Routledge. pp. 124–125. ISBN 1134239785.
  3. Hansen, Thomas (1999). The Saffron Wave: Democracy and Hindu nationalism in modern India. NJ: Princeton University Press. p. 85. the original માંથી 2 November 2009 પર સંગ્રહિત.
  4. Hansen 1999.
  5. http://180.179.170.85/en/about-the-party/philosophy